Font Size

Profile

Menu Style

Cpanel
Tin Hàng Ngày 07/01/2019 PDF Print E-mail
Written by Editor   
Saturday, 05 January 2019 08:38

 

Chiến hạm Mỹ đi qua Hoàng Sa lúc đàm phán thương mại Mỹ-Trung bắt đầu.

 

media
Tàu sân bay USS Carl Vinson trong cuộc tuần tra tại Biển Đông, ngày 03/03/2017. Trong ảnh, chiến đấu cơ F-18 đang chuẩn bị cất cánh.REUTERS/Erik De Castro

Khu trục hạm tên lửa dẫn đường USS McCampbell đã đi qua quần đảo Hoàng Sa, ngay vào lúc đàm phán thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc được mở lại hôm nay 07/01/2019. Bắc Kinh gọi đây là một « hành động khiêu khích »của Mỹ.

Phát ngôn viên Hạm đội Thái Bình Dương Rachel McMarr tuyên bố, chiến hạm USS McCampbell đã tuần tra bên trong khu vực 12 hải lý của quần đảo Hoàng Sa để thực hiện« quyền tự do hàng hải », « thách thức các yêu sách quá đáng trên biển ».New York Times dẫn nguồn tin Hải quân cho biết thêm, khu trục hạm Mỹ đã đi ngang qua ba đảo là đảo Cây (Tree Island), Linh Côn (Lincohn Island) và Phú Lâm (Woody Island).

Theo bà McMarr, hoạt động này không nhắm vào một quốc gia cụ thể hay mang ý nghĩa chính trị nào.

Trước đó, vào tháng 9/2018, chiến hạm USS Decatur cũng đã tuần tra tại Trường Sa, đi vào vùng 12 hải lý giữa hai cụm đảo san hô là Đá Ga Ven (Gaven Reefs) và Đá Cô Lin (Johnson Reef).

Hoàng Sa đã bị Trung Quốc dùng vũ lực cướp đoạt từ tay quân đội Việt Nam Cộng Hòa năm 1974, xây lên nhiều cơ sở quân sự, triển khai chiến đấu cơ trên ít nhất một hòn đảo. Còn tại Trường Sa, Hoa Kỳ và các đồng minh châu Á đều tố cáo việc Trung Quốc xây dựng bảy đảo nhân tạo, trên đó có ba phi đạo lớn.

Tuyên bố của phía Mỹ được đưa ra vào lúc cuộc đàm phán thương mại bắt đầu tại Bắc Kinh. Đây là vòng thương lượng trực tiếp đầu tiên kể từ khi đôi bên thỏa thuận « hưu chiến » 90 ngày, cho đến đầu tháng Ba.

Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc Lục Khảng nói rằng chiến hạm Mỹ đã « vi phạm luật pháp của Trung Quốc và quốc tế », và Bắc Kinh đã có những « cảnh báo nghiêm khắc ».Ông Lục Khảng « kêu gọi Hoa Kỳ chấm dứt ngay kiểu khiêu khích này » và nói thêm là Trung Quốc đã gởi tàu chiến, máy bay đến để cảnh báo khu trục hạm Mỹ.

Khi được hỏi về sự trùng hợp giữa thời điểm sự kiện này và cuộc đàm phán thương mại, Lục Khảng nói rằng « cả hai bên đều có trách nhiệm tạo ra không khí tích cực ».

Đoàn đại biểu Mỹ đến Bắc Kinh hôm nay, do phó đại diện thương mại Jeffrey Gerrish dẫn đầu, gồm đại diện Nhà Trắng, bộ Ngoại Giao, và các bộ Nông Nghiệp và Năng Lượng, Tài Chính.

Từ sau cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Tập ở Buenos Aires, Trung Quốc đã có nhiều động thái hòa dịu như tạm ngưng đánh thuế lên xe hơi và phụ tùng của Mỹ trong ba tháng, đặt mua một lượng lớn đậu nành, cho phép nhập cảng gạo Mỹ. Theo giới phân tích, trước tình hình kinh tế xuống dốc và những chỉ trích trong nội bộ, ông Tập Cận Bình đang cố gắng đạt được một thỏa thuận với Washington để chấm dứt cuộc chiến tranh thương mại.

Mỹ - BTT họp ở Hà Nội chuẩn bị thượng đỉnh Trump-Kim lần 2.

media
Cái bắt tay lịch sử giữa tổng thống Mỹ và lãnh đạo Bắc Triều Tiên tại Singapore ngày 12/06/2018.REUTERS/Jonathan Ernst

Hãng tin Reuters hôm nay, 07/01/2019, dẫn nguồn tin từ báo Hàn Quốc cho hay, các quan chức Ngoại Giao Mỹ và Bắc Triều Tiên đã gặp nhau nhiều lần trong những ngày qua tại Hà Nội để bàn về việc tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh Donald Trum và Kim Jong Un lần thứ 2.

Dựa trên các nguồn tin ngoại giao ẩn danh tại Seoul và Washington, nhật báo Hàn Quốc Munhwa Ilbo khẳng định các quan chức Mỹ và Bắc Triều Tiên đã có các cuộc gặp tại Hà Nội để bàn về lịch trình và địa điểm cho một cuộc gặp thượng đỉnh Trump – Kim mới. Thông tin này đang làm dấy lên những đồn đoán có thể Việt Nam sẽ là nơi tổ chức sự kiện. Báo chí Mỹ cũng đưa ra một số nước châu Á có khả năng được chọn cho cuộc gặp là Việt Nam, Indonesia và Mông Cổ.

Được Reuters liên hệ, đại sứ quán Mỹ tại Seoul không xác nhận hay bình luận gì về thông tin trên. Trước đó, vào hôm qua, tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Bình Nhưỡng và Washington đang đàm phán để xác định địa điểm cho cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông và lãnh đạo Kim Jong Un.

Được báo chí hỏi về cuộc gặp thượng đỉnh lần hai với Kim Jong Un, ông Trump nói : « Chúng tôi đang đàm phán về địa điểm », nhưng ông không cho biết thêm chi tiết. Tổng thống Mỹ giải thích : « Họ (phía Bắc Triều Tiên) muốn gặp, chúng tôi cũng muốn gặp… Chúng tôi đang đối thoại rất tốt với Bắc Triều Tiên ».

Tuy nhiên, ông Donald Trump cũng khẳng định lại rằng các trừng phạt Bắc Triều Tiên sẽ vẫn được giữ nguyên, chừng nào các cuộc đàm phán hai bên chưa có được kết quả « rất tích cực ».

Trong thông điệp đầu năm mới hôm mùng 1 tháng Giêng vừa rồi, lãnh tụ Bắc Triều Tiên đã tuyên bố sẵn sàng gặp ông Trump bất kỳ lúc nào, nhưng đồng thời cảnh báo rằng Bắc Triều Tiên có thể thay đổi thái độ, nếu Washington tiếp tục duy trì trừng phạt và gây sức ép với Bình Nhưỡng.

Hôm nay, nhật báo Rodong Sinimun, cơ quan ngôn luận của đảng Lao Động Triều Tiên, yêu cầu Hàn Quốc dừng các cuộc tập trận với Mỹ nhằm góp phần tạo bầu không khí hòa bình thúc đẩy quan hệ liên Triều, đang có những tiến triển tích cực.

Cùng ngày, báo cáo viên Liên Hiệp Quốc đặc trách vấn đề nhân quyền tại Bắc Triều Tiên, ông Tomas Ojea Quintana tới Hàn Quốc để thu thập thông tin cho bản báo cáo về tình hình nhân quyền ở Bắc Triều Tiên.

2019 : Hải quân phương Tây dồn về Biển Đông, Việt Nam được lợi gì?

Phương Tây sẽ chú trọng hơn đến việc bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đông, thách thức yêu sách phi lý của Trung Quốc ? Năm 2018, Hải Quân Mỹ thường xuyên tuần tra vì tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông và công khai yêu cầu Bắc Kinh phải rút hết hệ thống tên lửa khỏi các đảo nhân tạo mà Trung Quốc bồi đắp ở quần đảo Trường Sa.

Không chỉ Hoa Kỳ, rất nhiều nước có lợi ích trong khu vực cũng tham gia vào việc bảo vệ tự do hàng hải, thách thức đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc trên hầu hết Biển Đông. Lần đầu tiên kể từ sau Thế Chiến II, Nhật Bản điều tàu ngầm xuống Biển Đông vào giữa tháng 09/2018. Tokyo ký với các nước ASEAN chiến lược Vientiane Vision nhằm tăng cường quan hệ quân sự.

Pháp, Anh cũng điều tầu bảo vệ tự do hàng hải tại Biển Đông, ghé thăm Việt Nam. Nhiệm vụ đầu tiên trong năm 2019 của tầu sân bay Pháp Charles de Gaulle, sau hơn 18 tháng nâng cấp, sẽ là vùng Ấn Độ Dương. Ngoài việc tiếp tục bảo vệ quyền tự do hàng hải ở Biển Đông, Anh Quốc có thể mở căn cứ quân sự ở Đông Nam Á.

Vậy Trung Quốc phản ứng như thế nào trước những chiến dịch bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đông của các nước phương Tây ? Việt Nam được lợi gì từ những chiến dịch đó ? RFI tiếng Việt đặt câu hỏi với ông Mathieu Duchâtel, giám đốc Chương trình châu Á, Viện Montaigne (Institut Montaigne, Paris).

***

RFI : Mtiếp tục tuần tra bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đông với chiều hướng gia tăng trong thời gian gần đây. Pháp và Anh cũng lần lượt thông báo sẽ điều tầu sân bay và chiến hạm đến vùng Ấn Độ Dương trong năm 2019. Phải chăng đây là chiến lược được ba nước Anh, Pháp, Mỹ cùng phối hợp để ngăn đà bành trướng của Trung Quốc ?

Mathieu Duchâtel : Trước tiên, cần biết là Hoa Kỳ, châu Âu và Pháp vẫn hiện diện thường xuyên ở Biển Đông để bảo vệ quyền tự do hàng hải. Nhưng ngoài ra cũng có nhiều nước khác đã điều tầu chiến đến khu vực này trong năm nay (2018), đó là trường hợp của Úc, Nhật Bản và Canada. Dĩ nhiên, chúng ta có thể nghĩ rằng có sự phối hợp nào đó giữa các quốc gia trên. Nhưng điều chắc chắn là các nước này có chung quan điểm về tự do hàng hải, luật pháp quốc tế và Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển.

Cũng cần chú ý đến sự khác biệt giữa Hoa Kỳ và các nước phương Tây khác, kể cả Nhật Bản, về cách thực hiện kế hoạch hiện diện ở Biển Đông. Những gì mà phía Mỹ làm, đó là tiến hành tuần tra vì tự do hàng hải ở Biển Đông, trong khi những nước khác chỉ hiện diện trong vùng biển này.

Ngoài ra, còn có sự khác biệt cơ bản, đó là Mỹ thách thức Trung Quốc trong vùng 12 hải lý quanh một số thực thể do Trung Quốc kiểm soát, đặc biệt là các đảo nhân tạo ở Trường Sa được bồi đắp và xây dựng dưới thời ông Tập Cận Bình. Trong khi đó, các nước khác không đi vào khu vực 12 hải lý này, mà chỉ hoạt động trong vùng biển quốc tế, dù không có định nghĩa pháp lý nào về khu vực 12 hải lý, vì những đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc không phù hợp với luật biển.

Vì vậy, có chút khác biệt giữa cách tiếp cận của Mỹ, mang vẻ khiêu khích hơn, với cách tiếp cận của các nước khác là hiện diện để nhắn với Trung Quốc, cũng như các nước khác trong khu vực rằng họ có mặt ở đây để bảo vệ luật biển và tự do hàng hải.

RFI : Ông đánh giá thế nào về việcPháp cũng xuất hiện thường xuyên hơn ở Biển Đông và vùng Ấn Độ-Thái Bình Dương trong vài năm gần đây ?

Mathieu Duchâtel : Trong ba năm gần đây, Pháp đã cử tầu đến khu vực Biển Đông. Năm 2018, Paris quyết định điều tầu sân bay Charles de Gaulle thi hành nhiệm vụ ở Ấn Độ Dương, cho đến Singapore, có thể sẽ không đi qua Biển Đông. Tuy nhiên, điều chắc chắn là đã có một chiến hạm Pháp, như mọi năm, đã đi qua vùng Biển Đông. Như vậy, từ nhiều năm nay, Pháp đã có ý chí khá rõ ràng và nhất quán trong việc bảo vệ cách tiếp cận của mình về luật biển.

Pháp cũng muốn « Âu hóa » sự hiện diện tại vùng biển này. Người ta có thể thấy điều này qua việc một số nhà quan sát châu Âu (Đan Mạch, Đức) có mặt trên tầu của Pháp và có thể sẽ có nhiều người khác trong tương lai.

Thêm một điểm cuối liên quan đến sự hiện diện của các nước châu Âu ở Biển Đông, với tôi, một thất vọng lớn là liệu Đức, một ngày nào đó, cũng hiện diện, hoặc đồng hành với các nước châu Âu, hoặc sát cánh với Mỹ để tăng cường thông điệp của phương Tây về Biển Đông hay không.

Đức hiện đang suy nghĩ về vấn đề này, nhưng chưa có quyết định nào được đưa ra, dù đã có một cuộc thảo luận. Dĩ nhiên, nếu chính phủ Đức làm giống như Pháp và Anh, việc này sẽ củng cố thêm thông điệp của châu Âu không chỉ về quan điểm chủ quyền, mà cả thông điệp về quyền tự do hàng hải

RFI : Trung Quốc đối phó và phản ứng thế nào với sự hiện diện hải quân của nhiều cường quốc ở Biển Đông ?

Mathieu Duchâtel : Hiện nay, Trung Quốc đáp trả một cách rất đa dạng. Cách đáp trả hung hăng của Trung Quốc chỉ dành riêng cho Mỹ. Bắc Kinh lên án Mỹ qua đường ngoại giao. Hải Quân Trung Quốc từng nhắm vào một tầu chiến của Mỹ và suýt gây ra sự cố để gây sức ép với Hoa Kỳ. Bắc Kinh cũng tấn công Mỹ trên báo chí, ví dụ để báo chí nói là Hải Quân Trung Quốc đâm vào một tầu Mỹ để buộc con tầu đó rời khỏi khu vực.

Nước thứ hai bị nhắm đến, nhưng nhẹ hơn nhiều, đó là Anh Quốc. Luân Đôn cũng bị Bắc Kinh chỉ trích vì hiện diện ở Biển Đông, nhưng với những từ ngữ không gay gắt bằng những lời chỉ trích nhắm vào Mỹ.

Đối với những nước khác (Pháp, Úc, Nhật Bản và Canada), chính quyền Bắc Kinh ít nhiều chưa nhắc đến sự hiện diện của những nước này ở Biển Đông. Lý do là tránh để tất cả các nước này thành lập một mặt trận chung với Anh và Mỹ và cũng để tránh khả năng nhiều nước khác thay đổi lập trường và chuyển sang ủng hộ Hoa Kỳ.

Ngoài ra, còn phải chú ý đến một số yếu tố khác ngoài vấn đề Biển Đông, như cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung. Trung Quốc tìm cách để Nhật Bản, Pháp, Úc không đứng về phía Mỹ trên hồ sơ thương mại. Đây cũng chính là lý do mà Bắc Kinh tỏ ra rất chừng mực trong phát biểu về các quốc gia này liên quan đến Biển Đông.

RFI : Liệu Trung Quốc có tiếp tục xây dựng và bồi đắp, quân sự hóa các đảo nhân tạo trong vùng Biển Đông để đối phó ?

Mathieu Duchâtel : Dĩ nhiên là Trung Quốc lý giải rằng cơ sở hạ tầng quân sự của họ trên các đảo nhân tạo là để đối phó với sự hiện diện thường xuyên trong khu vực của Hải Quân Mỹ và để bảo vệ các cơ sở hàng hải của Trung Quốc khỏi hoạt động theo dõi của Mỹ.

Điều chắc chắn là Trung Quốc sẽ tiếp tục củng cố bẩy đảo nhân tạo mà nước này chiếm đóng ở quần đảo Trường Sa bằng cách lập thêm thiết bị phòng thủ, khả năng theo dõi khu vực, khả năng chống tầu thủy và phòng không. Điều mà Bắc Kinh chưa rõ : Liệu Trung Quốc có thật sự lựa chọn leo thang căng thẳng trong khu vực không ? Liệu Trung Quốc có thể quân sự hóa một số thực thể khác trong quần đảo Trường Sa không ? Trung Quốc hiện vẫn giữ lá bài này và tiếp tục quân sự hóa bẩy hòn đảo nhân tạo mà họ đã bồi đắp.

RFI : Việt Nam được lợi gì và bị bất lợi gì từ những chiến lược bảo vệ tự do hàng hải của các nước trên ?

Mathieu Duchâtel : Tôi nghĩ rằng một sự hiện diện thường xuyên của hải quân phương Tây trong khu vực có chủ đích ngăn Trung Quốc đi xa hơn trong hoạt động kiểm soát Biển Đông. Điều này có lợi cho quốc phòng của Việt Nam, vì Trung Quốc buộc phải tập trung nhiều hơn vào sự hiện của hải quân các nước nằm ngoài khu vực. Và điều này giảm bớt không gian mà Trung Quốc có thể chiếm để mở rộng sự hiện diện và kiểm soát các thực thể mà họ chưa chiếm được.

Tôi nghĩ rằng kịch bản tồi tệ nhất đối với tất cả các nước trong khu vực, không chỉ mỗi Việt Nam, Malaysia hay Philippines, mà kể cả các nước ngoài khu vực, đó là Trung Quốc quyết định, như trường hợp từng xảy ra năm 2014, khi Bắc Kinh đột ngột xây dựng một loạt đảo nhân tạo và điều này đã hoàn toàn thay đổi nguyên trạng. Năm 1995, Bắc Kinh quyết định chiếm Đá Vành Khăn (Mischief Reef), lúc đó do Philippines kiểm soát, tương tự như Đá Gạc Ma (South Johnson Reef) mà Trung Quốc chiếm từ Việt Nam trong một trận hải chiến đẫm máu năm 1988. Đến năm 2014, Trung Quốc tiến xa hơn trong các yêu sách kiểm soát khu vực.

Hiện nay, sự hiện diện trong khu vực của hải đội nhiều nước làm giảm phần nào khả năng Trung Quốc đi xa hơn. Vì vậy, theo tôi, có sự hội tụ giữa lợi ích quốc phòng của Việt Nam, cũng như của các nước khác trong khối ASEAN có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc.

Dĩ nhiên, sự hiện diện thường xuyên của hải quân phương Tây ở Biển Đông không giúp được Việt Nam đòi lại chủ quyền, đặc biệt là đối với quần đảo Hoàng Sa. Điều này có nghĩa là Việt Nam không thể tận dụng cơ hội để lấy lại Hoàng Sa. Đúng là có sự quy tụ lợi ích, nhưng phần nào bị hạn chế.

Tôi cũng nghĩ rằng, đối với một nước như Việt Nam, đang bảo vệ lợi ích trước xung đột chủ quyền với Trung Quốc, sự hiện diện thường xuyên của hải quân phương Tây ở Biển Đông tạo ra cơ hội quan trọng hơn mà Việt Nam có thể tận dụng trong chiến lược hiện đại hóa quân đội của nước này. Chúng ta có thể thấy việc Hoa Kỳ dỡ bỏ cấm vận cho phép Hà Nội đa dạng hóa nguồn cung cấp vũ khí, có nhiều cuộc trao đổi ngoại giao và quân sự hơn, mở rộng tiềm năng hợp tác với nhiều nước khác…

Tôi cho rằng việc này sẽ thay đổi một chút viễn cảnh, không chỉ cho Việt Nam mà còn cho cả các nước ASEAN có chanh chấp với Trung Quốc, trong khi tình hình trở nên căng thẳng hơn do hoạt động bồi đắp các đảo nhân tạo của Bắc Kinh.

Bắc Kinh hậu thuẫn Khmer Đỏ : Mặt tối của một giai đoạn lịch sử.

media
Một góc trưng bày tại "Những cánh đồng chết", nơi ghi dấu tội ác diệt chủng của Khmer Đỏ, gần Phnom Penh, 16/10/2013.REUTERS/Samrang Pring

Hôm nay, 07/01/2019, là đúng 40 năm chế độ diệt chủng Khmer Đỏ sụp đổ, sau một cuộc can thiệp chớp nhoáng của quân đội Việt Nam. Chính quyền Cam Bốt long trọng kỷ niệm sự kiện mà thủ tướng Hun Sen gọi là « ngày đất nước Cam Bốt được khai sinh lần thứ hai ». Tuy nhiên, diễn văn của lãnh đạo Cam Bốt không một lời đả động đến Trung Quốc, thế lực hậu thuẫn cho Khmer Đỏ, ngay cả sau khi chế độ này sụp đổ.

Tháng 11/2018 vừa qua, Tòa Án Quốc Tế xét xử tội ác tại Cam Bốt lần đầu tiên khép một số cựu lãnh đạo Khmer Đỏ vào tội diệt chủng, chống lại hai cộng đồng người Việt và người Chăm ở Cam Bốt. Hai nhân vật lãnh đạo này cũng bị khép tội ác « chống nhân loại » trong một phiên tòa hồi 2014. Vai trò cụ thể của Bắc Kinh trong các tội ác khủng khiếp chống lại người dân Cam Bốt, và nhiều sắc tộc khác, khiến ít nhất 2 triệu người thiệt mạng vẫn còn là một vấn đề còn để ngỏ. RFI chuyển đến quý thính độc giả những ghi nhận, phân tích của một số nhà quan sát về chủ đề phức tạp này.

***

Khách du lịch Trung Quốc nổi giận

Nhà báo Mỹ Dan Levin, trong một bài viết trên New York Times mang tựa đề « Trung Quốc bị hối thúc phải đối mặt với lịch sử của chính họ » (1), kể lại câu chuyện về một người hướng dẫn du lịch, khi đưa du khách tham quan các phòng học, nơi từng được sử dụng làm phòng tra tấn (thuộc bảo tàng tội ác diệt chủng Tuol Sleng), thủ đô Phnom Penh, đã đặt câu hỏi : Trong số quý vị, có ai đến từ Trung Quốc ? Không ai đáp lời, hướng dẫn viên có vẻ thoải mái hẳn ra. Anh thuật lại với du khách về vai trò chủ đạo của Trung Quốc trong cuộc diệt chủng tại Cam Bốt, khởi sự từ năm 1975.

Giải đáp về lý do vì sao anh hỏi có người Trung Quốc hay không. Hướng dẫn viên cho biết : Bởi mỗi lần nói về việc Trung Quốc đã thúc đẩy chế độ Pol Pot thảm sát dân chúng, du khách Trung Quốc thường nổi giận. Họ khẳng định đây là điều bịa đặt và nhấn mạnh là bây giờ Trung Quốc và Cam Bốt là bạn, và không nên nói về quá khứ.

Bắc Kinh biện minh và giảm nhẹ

Về mặt chính thức, theo nhiều nhà quan sát, Nhà nước Trung Quốc rõ ràng có một chính sách kiểm duyệt lịch sử ngay trong các trường học. Sách giáo khoa về lịch sử tránh đề cập tới thời kỳ Khmer Đỏ, kể cả cuộc chiến tranh biên giới 1979 do Đặng Tiểu Bình phát động chống Việt Nam và cứu chế độ Pol Pot cũng không được nhắc tới. Chính sách kiểm duyệt lịch sử khiến đa số giới sinh viên đại học ở Trung Quốc ngày nay hầu như không biết gì về cả hai sự kiện này, chưa nói đến việc Trung Quốc hậu thuẫn chế độ Khmer Đỏ.

Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc năm 2009, vào lúc Tòa Án Quốc Tế xét xử các tội ác của Khmer Đỏ vừa khai mạc phiên đầu tiên, đã thừa nhận mối quan hệ hữu nghị giữa « Nhà Nước Cam Bốt Dân Chủ », tên gọi chính thức của chế độ Khmer Đỏ, và đồng thời giải thích chính quyền Khmer Đỏ vào thời điểm đó có đại diện hợp pháp tại Liên Hiệp Quốc, và có quan hệ với không chỉ Bắc Kinh, mà hơn 70 quốc gia.

Chính quyền Cam Bốt : Từ có đến không

Một thập kỉ sau khi chế độ Khmer Đỏ sụp đổ, thủ tướng Hun Sen từng viết trong một tiểu luận rằng « Trung Quốc là gốc rễ của tất cả những tội ác (của Khmer Đỏ) ở Campuchia » (2). Cụ thể là ngay cả sau khi chế độ Pol Pot sụp đổ vào năm 1979, Trung Quốc vẫn tiếp tục yểm trợ cho tàn quân Pol Pot, cho đến đến đầu những năm 1990, và mỗi năm chi hàng trăm triệu USD nhằm chống lại Phnom Penh. Tuy nhiên, ông Hun Sen sau này đã hoàn toàn thay đổi lập trường. Trong lời kể mới đây của Hun Sen về sự sụp đổ của Pol Pot trong một bộ phim tài liệu được chiếu trên truyền hình Campuchia đầu năm 2018, sau đó được phổ biến trên mạng, không có bất cứ một từ nào nói về Trung Quốc.

Bắc Kinh hậu thuẫn cho chế độ Pol Pot như thế nào ?

Theo nhà nghiên cứu Andrew Mertha, giáo sư đại học Mỹ Cornel « không có sự giúp của Trung Quốc, chế độ Khmer Đỏ không thể tồn tại một tuần lễ ». Bắc Kinh cung cấp ít nhất 90% viện trợ nước ngoài cho chế độ Pol Pot, từ hàng nhu yếu phẩm, cho đến máy móc xây dựng và đặc biệt là vũ khí từ xe tăng, đến phi cơ và pháo các loại (3).

Năm 2010, đại sứ Trung Quốc tại Cam Bốt thời đó, ông Zhang Jinfeng, trong một phát biểu thừa nhận hiếm hoi từ phía Bắc Kinh, đã khẳng định Trung Quốc chỉ viện trợ không hoàn lại cho Khmer Đỏ thực phẩm và một số dụng cụ nông nghiệp như cuốc xẻng (1).

Đầu năm 2012, trong lời khai tại Tòa Án Quốc Tế ECCC, nhân vật số hai của Khmer Đỏ Nuon Chea, tuy thừa nhận Trung Quốc viện trợ vũ khí hạng nhẹ, nhu yếu phẩm, nhưng đã nhấn mạnh vào « tính chất vô điều kiện » trong các viện trợ từ Trung Quốc. Lời khai của Nuon Chea cũng trùng với những tuyên bố chính thức của Trung Quốc.

Tuy nhiên, những thừa nhận về mối quan hệ Trung Quốc – Cam Bốt hữu nghị và « vô tư » của Bắc Kinh bị ông Youk Chhang (người thoát khỏi nạn diệt chủng và hiện là giám đốc một trung tâm tư liệu về chế độ Khmer Đỏ ở Cam Bốt) bác bỏ. Nhân chứng sống này cho biết các cố vấn Trung Quốc đã có mặt khắp nơi trong thời kỳ Khmer Đỏ, và cộng tác với tất cả các cấp chính quyền của chế độ này (4).

Nhà nghiên cứu Andrew Mertha, tác giả một cuốn sách hiếm hoi về vai trò của Trung Quốc với chế độ Khmer Đỏ mang tựa đề « Các chiến hữu : Sự trợ giúp của Trung Quốc với Khmer Đỏ 1975-1979 » nhấn mạnh đến việc Trung Quốc có quan hệ hết sức mật thiết với chế độ Khmer Đỏ, bởi Bắc Kinh coi chế độ này là một chỗ dựa chính để kìm hãm Hà Nội, mà Trung Quốc gọi là « tiểu bá » và coi là chư hầu của Liên Xô.

Bắc Kinh thua một trận đánh, nhưng thắng cả cuộc chiến ?

Các hậu thuẫn của Trung Quốc dành cho chế độ Khmer Đỏ là một hiện thực lịch sử, mà Bắc Kinh cũng thừa nhận phần nào, thế nhưng hậu thuẫn đến mức nào là điều cho đến nay còn gây nhiều tranh cãi. Trở lại hiện tại, có thể rút ra nhận xét chung gì về giai đoạn lịch sử bi thảm và éo le này ?

Nhà nghiên cứu Ấn Độ Nayan Chanda, cũng là một nhà báo chiến tranh kỳ cựu, có mặt tại chỗ và biết rõ về giai đoạn lịch sử này, có một bài viết mới đây mang tựa đề « Xét lại cuộc xâm chiếm Cam Bốt của Việt Nam » (5), nêu ra một nhận định cô đúc như sau : « Cuối năm 1977, Việt Nam nhận ra Trung Quốc kẻ thù truyền kiếp và kết luận rằng Bắc Kinh đang mượn tay Khmer Đỏ hung hãn để nghiền nát Việt Nam từ phía biên giới Tây Nam. Hà Nội cho rằng đánh phủ đầu là một lựa chọn khôn ngoan nhất ». Cuộc tấn công vũ bão đã làm chế độ Khmer Đỏ sụp đổ, thế nhưng « chiến lược phản công kiên nhẫn của Trung Quốc » đã làm Việt Nam tuy thắng trên chiến trường, nhưng thua cả một cuộc chiến. Vào dịp thế giới tưởng nhớ 40 năm ngày lật đổ chế độ Khmer Đỏ được Trung Quốc hậu thuẫn, cũng nên nhắc tới « những quyết sách tàn nhẫn, kiên định, bền bỉ » của Bắc Kinh, rốt cục họ « đã biến một thất bại thành chiến thắng ».

Rõ ràng là Trung Quốc đã thua trong các can thiệp nhằm hậu thuẫn Khmer Đỏ trong những năm 1970 - 1980. Chế độ khát máu Khmer Đỏ mà Bắc Kinh ủng hộ đã vĩnh viễn không còn nữa. Thế nhưng nhìn về dài hạn, trong 20 năm trở lại đây, ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc tại Cam Bốt, ảnh hưởng lớn đến nỗi mà chính quyền Cam Bốt giờ đây dường như không còn dám nhắc nhở đến liên minh ma quỷ giữa Bắc Kinh và Khmer Đỏ, thì phải chăng có thể nói Trung Quốc đã giành chiến thắng trong toàn bộ cuộc chiến chinh phục ảnh hưởng trên bán đảo Đông Dương, như đúc kết trên đây của nhà nghiên cứu Ắn Độ ?

Tuy nhiên, nói đến cái gọi là « thắng lợi » của Trung Quốc cũng không thể không nói đến những ủng hộ của nhiều nước Phương Tây, đứng đầu là Hoa Kỳ, đối với Trung Quốc trong các hoạt động hậu thuẫn Khmer Đỏ, khiến cho chế độ tàn bạo này tiếp tục có được chiếc ghế tại Liên Hiệp Quốc cho đến đầu thập niên 1990. Và một vấn đề khác cũng không thể bỏ qua là thái độ ủng hộ của khối ASEAN vào thời điểm đó đối với phương Tây và Trung Quốc, hậu thuẫn Khmer Đỏ sau khi chế độ này sụp đổ, nhằm ngăn chặn nguy cơ bành trướng của nước Việt Nam cộng sản tại vùng lục địa Đông Nam Á (6).

Ghi chú

1. « China Is Urged to Confront Its Own History », New York Times, 30/03/2015.

2. « China: Rewriting (and Repeating) History », The Diplomat, 15/01/2018.

3. Andrew Mertha là tác giả cuốn « Brothers in Arms: Chinese Aid to the Khmer Rouge, 1975-1979 », Cornell Univ. Press, 2014.

4. « How Red China Supported the Brutal Khmer Rouge », Visiontimes, 28/01/2018.

5. « Vietnam’s Invasion of Cambodia, Revisited », The Diplomat, 01/12/2018.  Nayan Chand là tác giả cuốn « Brother Enemy: The War After the War », Harcourt, 1986.

6. Bị đẩy vào chân tường đầu những năm 1980, chế độ cộng sản Việt Nam phải tự cải tổ, nới lỏng kiểm soát xã hội. Cuối năm 1991, Liên Xô sụp đổ. Năm 1992, Hà Nội tham gia Hiệp Ước Thân Thiện và Hợp Tác ở Đông Nam Á và trở thành quan sát viên tại các hội nghị bộ trưởng ASEAN thường niên hằng năm. Việt Nam trở thành thành viên ASEAN năm 1995.

Cố vấn an ninh của Trump nêu điều kiện Mỹ rút quân khỏi Syria.

mediaTổng thống Mỹ Donald Trump (P), cùng cố vấn an ninh John Bolton (thứ ba phải qua), họp với một số sĩ quan chỉ huy tại căn cứ không quân Al Asad, Iraq, 26/12/2018.REUTERS/Jonathan Ernst

Ông John Bolton, cố vấn an ninh của Nhà Trắng trên đường công du Trung Đông, hôm qua 06/01/2019, tại Jerusalem đã khẳng định việc Mỹ rút khỏi Syria sẽ được tiến hành trong điều kiện việc bảo vệ các đồng minh của Washington phải được bảo đảm.

Trước khi tới Ankara, ông Bolton cũng đề nghị Thổ Nhĩ Kỳ phải bảo đảm không tấn công lực lượng Kurdistan tại Syria, một điều kiện có thể ảnh hưởng xấu tới quan hệ Mỹ -Thổ Nhĩ Kỳ vừa mới được làm ấm lại.

Thông tín viên RFI Alexandre Billette tại Istanbul :

"Bề ngoài thì chuyến công du diễn ra trong không khí thân mật, vì quan hệ ngoại giao Mỹ-Thổ Nhĩ Kỳ đã nồng ấm trở lại. Nhưng chuyến đi của ông John Bolton có lẽ phức tạp hơn bởi những ngày qua, Nhà Trắng đã tỏ thái độ chỉ trích Ankara nhiều hơn.

Trước tiên là ngoại trưởng Mike Pompeo tỏ lo ngại về một « vụ thảm sát người Kurdistan » tại Syria do Thổ Nhĩ Kỳ thực hiện. Tiếp đến chính ông John Bolton đã khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ phải cam kết không tấn công người Kurdistan, và đó là điều kiện để Mỹ rút quân khỏi Syria.

Ankara đã tỏ phản ứng bực tức. Phát ngôn viên phủ tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ hôm qua nói tuyên bố của ông Bolton là « phi lý ». Theo bộ Ngoại Giao Thổ Nhĩ Kỳ, người Mỹ nhầm lẫn giữa « những tổ chức khủng bố » với « những người anh em Kurdistan của chúng ta ».

Tóm lại, sau thông báo dứt khoát của tổng thống Donald Trump, giờ là lúc đặt điều kiện và các chi tiết về việc rút quân Mỹ khỏi Syria. Những điều kiện đó có thể sẽ làm cho cuộc gặp giữa ông John Bolton với tổng thống Recep Tayyip Erdogan trở nên kém nồng nhiệt hơn dự kiến."

LHQ : Nạn buôn người không bị trừng phạt vẫn phổ biến.

media
Phụ nữ và trẻ em Irak trong một trại tị nạn ở Hammam al-Alil, phía tây Mossoul, tháng 04/2017.il 2017.CHRISTOPHE SIMON / AFP

Hôm nay, 07/01/2019, Liên Hiệp Quốc công bố báo cáo bày tỏ lo ngại về các tội phạm buôn người cho các đường dây bóc lột tình dục, lấy nội tạng trên thế giới đa phần vẫn không bị trừng phạt.

Báo cáo của Cơ Quan Liên Hiệp Quốc chống Ma túy và Tội phạm (ONUDC), trụ sở tại Vienna ghi nhận, mặc dù gần đây các bản án liên quan đến tội phạm buôn người ở châu Phi và Trung Đông tăng nhiều, nhưng ở phần còn lại thế giới số án phạt như vậy vẫn còn rất ít, chưa có nhiều tội phạm buôn người được đưa ra xét xử. Trong khi đó, số lượng các nạn nhân tiếp tục tăng.

Văn kiện Liên Hiệp Quốc kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế để đưa các mạng lưới tội phạm buôn người ra xét xử trước công lý.

Báo cáo tổng hợp các dữ liệu cho đến năm 2016 cho thấy phổ biến nhất là nạn buôn bán phụ nữ để bóc lột tình dục, chiếm 59% số nạn nhân được thống kê trong năm 2016. Trong đó, đặc biệt là các phụ nữ của các sắc tộc thiểu số bị bán làm nô lệ tình dục cho các nhóm thuộc Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tại Irak.

Lao động cưỡng bức là hình thái phổ biến thứ hai của nạn buôn người. Con số nạn nhân chiếm 1/3, chủ yếu tại châu Phi và Trung Đông.

Từ 2014 đến 2017, báo cáo của Liên Hiệp Quốc thu thập được 100 trường hợp nạn nhân của tệ buôn người lấy nội tạng. Các trại tị nạn là mảnh đất màu mỡ cho các hoạt động tội phạm này.

Cơ quan Liên Hiệp Quốc cũng ghi nhân 70% nạn nhân của tệ buôn người bị phát hiện là phụ nữ và 23% các nạn nhân là trẻ vị thành niên. Ở khu vực châu Á, chủ yếu là nạn buôn bán phụ nữ cho mục đích cưỡng ép hôn nhân.

ONUCD đưa con số 25 nghìn nạn nhân trong năm 2016, tức tăng 10 nghìn người từ năm 2011, đa phần ở châu Mỹ và châu Á.

''Shutdown'': Trump đề nghị tường thép thay vì bê-tông.

media
Tổng thống Mỹ Donald Trump, Washington, ngày 6/1/2019.REUTERS/Joshua Roberts

Tại Hoa Kỳ, tình trạng shutdown (chính phủ bị đóng cửa) đến hôm nay 07/01/2019 đã kéo dài hơn hai tuần lễ, và các cuộc thương lượng cấp cao đã diễn ra vào cuối tuần qua nhưng không mang lại kết quả. Tổng thống Donald Trump nhất định muốn xây bức tường dọc theo biên giới Mêhicô.

Nhượng bộ duy nhất của Donald Trump là tường có thể làm bằng thép, thay vì bê-tông. Phe Dân Chủ cho biết sẵn sàng thảo luận về việc đối phó với nạn nhập cư bất hợp pháp, nhưng luôn chống việc xây bức tường dài cả ngàn cây số.

Từ New York, thông tín viên RFI Grégoire Pourtier gởi về bài tường trình :

"Liệu tổng thống Donald Trump sẽ tuyên bố « tình trạng khẩn cấp quốc gia » liên quan đến an ninh biên giới Mêhicô, để chấm dứt « shutdown » và nhất là có được ngân quỹ để xây dựng bức tường mà ông mong muốn ? Ông Trump vẫn để treo lơ lửng mối đe dọa này, nhưng đây là một ý định mang nhiều rủi ro, và có thể dẫn đến bế tắc.

Như vậy nên có giải pháp nào ? Hồi tháng 12 hai bên đã đạt được một thỏa thuận, nhưng tổng thống đã lùi bước dưới áp lực của phe mình. Dân biểu Steny Hoyer của đảng Dân Chủ tỏ ý tiếc về việc dự định này bị bác bỏ. Ông nói : « Chúng tôi đã quyết định bỏ phiếu thông qua văn bản ấy, nhưng phe Cộng Hòa đã chọn việc làm cho chính phủ bị tê liệt. Thế nên giờ đây trước hết phải khởi động lại chính quyền và tiếp đến là thương lượng, chứ không phải ngược lại ».

Vấn đề là đôi bên giờ đang so găng, và uy tín của Hoa Kỳ đang bị ảnh hưởng.

Phe Dân Chủ cho rằng việc xây dựng một bức tường dọc theo biên giới là « phi đạo đức ». Nhưng dân biểu Liz Cheney của đảng Cộng Hòa phân tích theo hướng khác. Bà nói : « Điều phi đạo đức chính là không giữ an ninh khu vực biên giới, không bảo vệ các công dân của đất nước. Tổng thống không có nghĩa vụ nào quan trọng hơn thế, và tương tự đối với chúng ta, các dân biểu ở Hạ Viện. Chúng ta nhất thiết phải bảo vệ biên giới nước mình ».

Những lý lẽ được ông Donald Trump nêu ra để cảnh báo xem chừng hơi quá so với thực tế, vì số lượng người nhập cư bất hợp pháp đã giảm nhiều trong những năm gần đây. Tổng thống Mỹ khẳng định đã có 4.000 người, được cho là khủng bố, bị ngăn chận tại biên giới, trong khi trên thực tế những người này đã bị chận lại khi quá cảnh ở các  sân bay.

Liệu ông Trump có thuyết phục được công luận rằng phe Dân Chủ đã quá khoan dung, và họ phải chịu trách nhiệm về tình trạng bế tắc hiện nay hay không ? ».

TIN ĐỌC NHANH.

media

(Reuters)Trung Quốc đồng ý cho Liên Hiệp Quốc đến Tân Cương. Trung Quốc hôm nay 07/01/2019 cho biết sẵn sàng tiếp đón các đại diện LHQ tại Tân Cương, với điều kiện phải tuân theo các quy định của Bắc Kinh. Cao ủy Nhân quyền LHQ cùng với nhiều nước như Pháp, Đức, Mỹ tố cáo Trung Quốc giam giữ hàng triệu người Duy Ngô Nhĩ và người các dân tộc thiểu số khác theo đạo Hồi trong các trại cải tạo. Trước những cáo buộc này, Bắc Kinh tung ra chiến dịch truyền thông, trong hai tuần vừa qua đã cho các nhà ngoại giao 12 nước không phải phương Tây đến thăm Tân Cương. Một nhóm nhà báo cũng được đến ba cơ sở được giới thiệu là « trung tâm dạy nghề ». Tuy nhiên, trước đó báo chí phương Tây tố cáo đây là những trung tâm « mẫu » nhằm đánh lạc hướng.

(AFP) –32 người chết vì đất lở ở Indonesia. Theo tổng kết mới nhất được chính quyền Indonesia công bố hôm nay 07/01/2019, tổng cộng ít nhất 32 người thiệt mạng trong vụ đất lở Sukabumi hôm 31/12/2018. Cuộc tìm kiếm đã ngưng lại, vì không hy vọng còn người sống sót.

(Reuters) –Kẻ tổ chức vụ tấn công chiến hạm USS Cole đã bị trừ khử ở Yemen. Jamal Al Badaoui, được cho là kẻ tổ chức vụ tấn công vào tháng 10/2000, làm 17 thủy thủ thiệt mạng, đã bị giết chết trong một cuộc không kích. Cơ quan CENTCOM (phụ trách Trung Đông, Trung Á và Nam Á) của bộ Quốc Phòng Mỹ hôm qua 06/01/2019 đã xác nhận tin trên.

(AFP) – Thái Lan sa thải huấn luyện viên ngay sau trận mở màn Cúp bóng đá châu Á. Ngay sau thất bại thảm hại 1 - 4 trước đội tuyển Ấn Độ hôm qua trong trận ra quân Cúp châu Á tại Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, hôm nay, Liên đoàn Bóng đá Thái Lan đã sa thải huấn luyện viên đội tuyển quốc gia Milovan Rajevac. Nhà cầm quân người Serbia nhận chiếc ghế chỉ đạo đội tuyển quốc gia bóng đá Thái Lan từ năm 2017. Ông Rajevac là một huấn luyện viên nổi tiếng, từng đưa đội tuyển Ghana vào tận tứ kết Cúp thế giới 2010. Huấn luyện viên phó, người Thái, Sirisak Yodyardthai tạm thời điều hành đội tuyển.

(AFP) – Đảng cầm quyền Đài Loan có lãnh đạo mới. Hôm qua, 06/01/2019, đảng Dân Tiến cầm quyền tại Đài Loan đã bầu ông Trác Vĩnh Thái (Cho Jung-Tai) làm lãnh đạo mới của đảng sau khi bà Thái Anh Văn, hiện là tổng thống Đài Loan, từ chức tổng thư ký đảng, do thất bại ở cuộc bầu cử lập pháp hồi tháng 11 vừa qua. Ông Trác, được cho là nhân vật ôn hòa, đã giành chiến thắng trước ứng cử viên Du Doanh Long (You Ying-lung), một người chủ trương cứng rắn độc lập cho hòn đảo. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh chủ tịch Trung Quốc, Tập Cận Bình đe dọa sáp nhập bằng vũ lực.

(AFP) –Miến Điện mở chiến dịch « trả đũa phiến quân ». Hôm nay, 07/01/2019, phủ tổng thống Miến Điện thông báo quân đội nước này sẽ tiến hành chống lại nhóm nổi dậy Quân đội Arakan tại bang Rakhine (miền tây), nơi trong những tuần qua đã xảy ra nhiều cuộc đụng độ giữa phiến quân với lực lượng an ninh. Hôm thứ Sáu vừa qua, 13 cảnh sát Miến Điện đã thiệt mạng, cùng nhiều người khác bị thương, trong một cuộc tấn công.

(AFP) –Một thẩm phán Tòa Án Tối Cao Venezuela chạy sang Mỹ tị nạn. Theo Tòa án, vị quan tòa này đã không công nhận lễ tuyên thệ nhậm chức tổng thống của Nicolas Maduro và đã hợp tác với chính quyền Mỹ. Thẩm phán Christian Zerpa hôm qua, trên đài truyền hình EVTV tại Orlando (Florida - Mỹ) tuyên bố ông Maduro, tái đắc cử hồi tháng 5, không xứng đáng tiếp tục nhiệm kỳ tổng thống thứ 2, vì cuộc bầu cử đã diễn ra không tự do. Tòa Án Tối Cao Venezuela cũng ra thông cáo khẳng định ông Zerpa đã rời khỏi đất nước, trốn chạy cuộc điều tra tố cáo ông « sách nhiễu tình dục, có hành động thô lỗ » đối với các nhân viên cơ quan.

(AFP) – Quốc vương Malaysia bất ngờ thoái vị. Thông báo này được hoàng gia đưa ra ngày 06/01/2019 sau nhiều tuần lễ lan truyền tin đồn sự vắng mặt của quốc vương Muhammad V là do vấn đề sức khỏe. Nhưng cũng có thông tin dường như quốc vương đã kết hôn với một cựu hoa hậu Nga.

(AFP) – Cuba : Người chỉ huy chiến dịch « Vịnh Con Heo » qua đời. Truyền thông Cuba ngày 06/01/2019 loan báo ông José Ramon Fernandez Alvarez, người chỉ huy thắng lợi chiến dịch Vịnh Con Heo trước quân đội Mỹ, qua đời ở tuổi 95. Truyền thông Cuba không cho biết nguyên nhân, nhưng cựu sĩ quan quân đội này dường như đã nằm viện nhiều tháng.

Truyền hình Nga lướt trên làn sóng Áo Vàng Pháp.

media
Người Áo Vàng biểu tình ở Paris ngày 5/1/2019.REUTERS/Gonzalo Fuentes

Các dấu hiệu trỗi dậy trở lại của phong trào Áo Vàng tại Pháp, được thấy qua các cuộc biểu tình cuối tuần qua, dĩ nhiên đã trở thành trọng tâm khai thác của báo Pháp ra ngày đầu tuần, 07/01/2019, với các tựa lớn trang nhất trên tờ Le Figaro cánh hữu, Libération cánh tả, hay nhật báo kinh tế Les Échos. Riêng Le Monde, dù không đưa chủ đề này lên trang nhất, nhưng đã khai thác một khía cạnh bất ngờ : Đài truyền hình RT của Nga, từng bị chính quyền Macron cáo buộc về những ý đồ bất minh, đã lợi dụng phong trào Áo Vàng như thế nào.

Trong bài viết mang tựa đề « Đài truyền hình Nga RT lướt trên làn sóng Áo Vàng Pháp », Le Monde đã nêu bật một thực tế : « Vào lúc những người phản kháng nghi kỵ các phương tiện cố hữu của Pháp, đứng đầu là đài BFM-TV, chi nhánh Pháp của đài truyền hình Nga RT (tức là Russia Today trước đây) đã trở thành một trong những hãng truyền thông hiếm hoi được họ chấp nhận ».

Theo số liệu của RT France, trong tháng đầu tiên của phong trào Áo Vàng, lượng lượt xem video của họ trên Facebook đã tăng gấp bốn lần, lên tới 22 triệu, và trên Youtube cũng tăng gấp ba lần. Đặc điểm của đài RT là họ chỉ phát trên mạng, chứ không phát sóng.

Céline Pigalle, giám đốc biên tập của kênh truyền hình Pháp BFM TV, đã không khỏi ngạc nhiên khi thấy rằng những người Áo Vàng mà bà tiếp xúc đã trích dẫn RT trong số các nguồn thông tin "chuẩn" của họ. Một nhà báo làm việc cho một đài truyền thống cũng thấy rằng RT đã hoàn toàn hiểu rõ cách vận hành của các mạng xã hội, đã biết cách đi theo một cộng đồng nhất định, chứ không nhắm tới quảng đại quần chúng.

Mục tiêu của RT : « Phá hoại tính chính đáng của các nền dân chủ tự do »

Thành công gần đây của RT chủ yếu là nhờ phương thức phát hình trực tiếp và liên tục ngay từ giữa các cuộc biểu tình. Hình thức phát trực tiếp liên tục này cho phép họ khẳng định rằng thông tin không hề bị cắt xén, nhà báo không hề bị kiểm duyệt.

RT đã không ngần ngại phô trương cảm tình mà những người Áo Vàng dành cho các nhà báo của họ, và bác bỏ những chỉ trích, theo đó họ được phong trào này ưa chuộng, vì có lập trường thiên vị phe Áo Vàng.

RT đôi khi bị buộc tội là chuộng lối thông tin giật gân, phục vụ ý đồ của ngoại bang. Về vấn đề này, bà Xenia Fedorova, giám đốc chi nhánh Pháp của RT, đã phản bác, cho rằng «Quy chụp một ai đó là cấu kết với một cường quốc nước ngoài thì quá dễ… Nhưng hình ảnh bạo lực mà RT truyền đi đâu có khác gì hình ảnh trên đài Pháp BFM-TV ».

Dẫu sao thì theo Le Monde, RT là đài luôn luôn tích cực đưa tin về các phong trào đấu tranh ở phương Tây, từ các cuộc biểu tình chống lại luật lao động ở Pháp, cho đến phong trào đòi độc lập ở Catalunia (Tây Ban Nha), hay chiến dịch « chiếm phố Wall » ở Hoa Kỳ...

Theo Maxime Audinet, nhà nghiên cứu tại Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (IFRI), thứ « quyền lực mềm » mà Nga thể hiện thông qua đài RT « không phải là để làm cho đất nước Nga hấp dẫn hơn đối với người phương Tây, mà là phá hoại tính chính đáng của các nền dân chủ tự do bằng cách khuếch đại sự chia rẽ trong xã hội phương Tây ».

RT và Áo Vàng có cùng đối thủ là Macron

Theo bà Fedorova, « Những người Áo Vàng cũng thừa biết rằng chúng tôi không được Emmanuel Macron ưa thích ». Vào tháng 05/2017, tổng thống Pháp đã gọi RT và Sputnik là « cơ quan tuyên truyền sai lệch », đặc biệt là vì báo Sputnik của Nga đã phát tán tin đồn về cuộc sống riêng tư của ông Macron.

Cam Bốt : Một đất nước đang lãng quên quá khứ

Riêng về châu Á, nhật báo Pháp Libération đã không quên rằng hôm nay 07/01 là ngày Cam Bốt đánh dấu tròn 40 năm chế độ diệt chủng Khmer Đỏ bị lật đổ, qua một tựa đề có vẻ chua xót : « Cam Bốt, một đất nước đang thức dậy trong sự lãng quên quá khứ ».

Đối với tờ báo, nhìn chung Cam Bốt đang chuyển mình, có tiến bộ về kinh tế, nhưng đáng tiếc là tình trạng bất bình đẳng ngày càng gia tăng, trong lúc ký ức về tội ác thời chế độ diệt chủng đã bị đẩy xuống hàng thứ yếu.

Mở đầu bài viết, phóng viên của Libération, Arnaud Vaulerin, nhìn chiếc cầu Monivong bắt qua sông Bassac, cho là người ta có thể bắt đầu từ đây lịch sử của Cam Bốt ngày nay. Cách đây 40 năm, qua đường quốc lộ số 1 này, lực lượng Việt Nam đã tiến vào thủ đô Cam Bốt. Ít nhất 110 000 chiến sĩ nhiều kinh nghiệm đã đến đánh đuổi lực lượng Khmer Đỏ chịu trách nhiệm về cái chết của ít nhất 1,7 triệu người từ tháng Tư 1975 đến tháng Giêng 1979.

Ngày 07/01/1979, một người đã trở lại đất nước trong xe của bộ đội Việt Nam : Hun Sen, một viên chỉ huy của Khờ Me Đỏ, mà một năm trước đó đã chạy trốn thanh trừng của Khờ Me Đỏ. 40 năm sau, ở tuổi 66, ông vẫn tại vị để cầm cương Cam Bốt, hầu như không gì lay chuyển được.

Hun Sen rất hãnh diện với thành quả của Cam Bốt : Tăng trưởng 7%, thế hệ thanh niên vươn lên mạnh mẽ, thành phần dưới 30 tuổi chiếm gần 70% dân số. Ông sẽ chủ trì buổi lễ kỷ niệm hôm nay với hình ảnh « cha già dân tộc » và một đất nước chuyển mình lao về phía trước, đoạn tuyệt với quá khứ.

Tác giả bài báo cho là chỉ đi dạo ở Phnom Penh thôi thì đã thấy rõ và không khỏi choáng váng trước sự thay đổi. Năm 1979, Phnom Penh đã được ví nào là với Guernica, thành phố Tây Ban Nha điêu tàn vì chinh chiến, nào là với nàng Công Chúa Ngủ Trong Rừng, nhưng theo cựu ký giả Khiêu Kanharith nay là bộ trưởng Thông Tin, hình ảnh thứ hai là đúng hơn, vì Phnom Penh chưa bao giờ bị oanh tạc, khác với thành phố Tây Ban Nha. Khmer Đỏ khi ấy đã bỏ lại một thủ đô sau khi đã lùa hết dân chúng ra khỏi thành phố, một sự kiện chưa từng thấy trong lịch sử chiến tranh.

Nhưng bây giờ, trong mắt Vaulerin thì Phnom Penh phát triển rộng ra, nâng cao lên, tự trát phấn thoa son, bán mình và quên mình. Vannek Seng, tổng thư ký thành phố, 36 tuổi, cũng kinh ngạc : « đó là một sự bùng nổ, luôn cao hơn, đắt đỏ hơn ». Ông cho biết cha mẹ ông thuộc thế hệ bị Khmer Đỏ hy sinh. Phải luôn nhớ lại điều này.

Nhưng ai nhớ lại ? Để cho thấy Cam Bốt của ông Hun Sen đang hướng về đâu, tác giả bài báo dẫn độc giả đi đến nơi gọi là « Diamond Island », bên sông Mê Kông, tên bộ phim dài của đạo diễn người Pháp-Cam Bốt Davy Chou, một vùng đầm lầy chỉ trong vỏn vẹn vài năm đã trở thành một nơi sầm uất rất được thanh niên ưa chuộng. Nơi đây có cả một Khải hoàn môn giả bên cạnh những tòa nhà 30 tầng, cửa hiệu đèn nhấp nháy, nhà hàng, quán bar… Trên đường là những loại xe đắt tiền như Rolls- Royce, Porche, Audi…

Đây được xem như một « tổng hành dinh » của thanh niên thủ đô. Một cô gái tên Meng Leng đến đây ít nhất một lần trong tuần. Đối với cô hiện tại tốt hơn trước nhiều. Về quá khứ thì cô chỉ nhớ vài năm gần đây, chưa bao giờ nghĩ đến những năm 1970. Và ngày 7 tháng Giêng không có gì là quan trọng lắm. Cô công nhận là nhiều người trong gia đình bị Khmer Đỏ giết chết, nhưng không nói đến chuyện này với gia đình và cũng không muốn đào sâu.

Thái độ này đã làm cho Serey Soun, một người thoát chết, rất khó chịu. Lúc đó Serey Soun mới 7 tuổi, ông còn nhớ lại lúc bộ đội Việt Nam vào làng, ngày 8 tháng Giêng, mọi người đã kinh ngạc, đóng của hỏi nhau, cái gì thế, ai thế, mũ đó là gì, có phải Liên Xô không ?

Và cuộc sống đã dần dần trở lại bình thường, ông và các bạn trẻ đi học, đi câu cá trở lại, điều không làm được trong cả 3 năm.

Ngày nay Serey Soun không còn ảo tưởng : « Phần đông dân chúng xem thường những chuyện này. Tôi không chịu được. Những người không có quá khứ không thể tiến tốt đến tương lai. »

Cuối cùng tác giả bài phóng sự công nhận có một sự thờ ơ lịch sử bao phủ những năm 1970, quá khứ Khmer Đỏ không đi vào hiện tại nữa. Lần cuối cùng là vào tháng 11/2018, Tòa án xét xử Khmer Đỏ từ năm 2009, đã kết án tù chung thân hai ông Nuon Chea và Khieu Samphan. Điều làm cho thế hệ nạn nhân của Khmer Đỏ hài lòng là từ « diệt chủng » đã được sử dụng.

Trong phần kết luận Vaulerin có vẻ chua xót : 40 năm sau thì chỉ có 3 lãnh đạo bị xét xử. Còn những thủ phạm khác - Pol Pot, Ieng Sary, Ta Mok, Son Sen - thì đã chết vì bệnh hay bị Angkar khử, và đã không phải trả lời trước pháp luật về hành động của họ.

Đàn áp người Duy Ngô Nhĩ : Trung Quốc giấu đầu lòi đuôi

Về Châu Á, Le Figaro nhìn sang Trung Quốc, đề cập đến các trại cải tạo người Duy Ngô Nhĩ mà Bắc Kinh thành lập ở Tân Cương, với câu hỏi : Quy mô chiến dịch đàn áp như thế nào ?

Trong mắt Le Figaro, những gì xẩy ra ở Tân Cương là một trong những mối quan ngại nghiêm trọng nhất liên quan đến quyền con người từ nhiều thập niên qua. Bài báo nhắc lại Trung Quốc đã gởi hàng trăm ngàn người, có khi ít ra một triệu người Hồi Giáo, chủ yếu là người Duy Ngô Nhĩ, đến các trại « cải tạo » tư tưởng, theo nhiều báo cáo của chuyên gia.

Những người từng bị gởi đến các trại đã mô tả cảnh tẩy não tại những nơi không khác gì nhà tù. Trước chỉ trích của phương Tây, Bắc Kinh đã bào chữa cho đấy chỉ là « trại tập huấn, dạy nghề » và những « thực tập sinh » tại đây sống rất tốt.

Le Figaro lưu ý rằng Bắc Kinh đã bị buộc phải đưa ra những lời cải chính sau khi có những hình ảnh vệ tinh về các trại, trong khi trước đó họ vẫn luôn chối cãi.

Trong giải thích của Bắc Kinh, những người đưa đến đây chỉ là để « học nghề, học tiếng Hoa, luật lệ Trung Quốc », để được giúp tìm việc làm. Họ được tôn trọng, sinh hoạt rất tốt, có đủ hoạt động thể thao, văn hóa. Mục tiêu, theo Bắc Kinh, là loại trừ mầm mống bạo lực.

Đài truyền hình Trung Quốc CCTV, cũng đã phổ biến hình ảnh một trung tâm với người Duy Ngô Nhĩ trong một cơ xưởng trước máy may. Đài truyền hình đã loại bỏ toàn bộ những yếu tố có thể gợi ra cảnh tượng một nhà tù.

Có điều là theo một tài liệu chính thức mà AFP có được, trung tâm đó đã đặt mua vào đầu năm 2.768 chiếc dùi cui, 1.367 bộ còng tay và 2.792 máy bắn hơi tiêu.

Dĩ nhiên là quốc tế đã gây sức ép yêu cầu Trung Quốc đóng các trại giam cầm này. Vấn đề người Duy Ngô Nhĩ đã được gắn thêm vào danh sách các vấn đề gây căng thẳng Mỹ-Trung, Nhà Trắng đã đưa ra trừng phạt đối vói lãnh đạo ở Tân Cương. Nhưng Le Figaro nhận thấy nhân danh ổn định ở Tân Cương, Trung Quốc có vẻ không muốn bỏ chương trình của mình.

Người Pháp quan ngại về những tiến bộ của Trung Quốc

Trong một bài khác, Le Figaro chú ý đến cảm nhận của người Pháp đối với Trung Quốc : họ vừa lo ngại trước các tiến bộ công nghệ của Trung Quốc, nhưng vừa bị mê hoặc.

Đây là kết quả một cuộc thăm dò sau hai thành công khoa học của Trung Quốc : Phi thuyền thăm dò Thường Nga - 4 đáp xuống mặt khuất của mặt trăng và một bức ảnh chụp từ trên không của Thượng Hải với độ phân giải kỷ lục.

Đã có 47% người được hỏi đánh giá là Trung Quốc tiến hơn nước Pháp trong lãnh vực kỹ thuật số và công nghệ. Chỉ có 19% là đánh giá ngược lại. Trong lúc đó, có đến 43% cảm nhận Trung Quốc như một mối đe dọa kinh tế đối với Pháp hơn là một cơ may, và 50% đánh giá tiêu cực đầu tư của Trung Quốc ở Pháp.

Chính phủ Pháp cũng rất nghi kỵ Trung Quốc. Bộ Tài Chính vừa có sắc lệnh vào đầu năm gia tăng việc bảo vệ các lãnh vực chiến lược trước đầu tư nước ngoài, và thêm vào danh sách lãnh vực thông minh nhân tạo và an ninh mạng.

Trong bài phân tích kèm theo kết quả thăm dò do viện Montaigne, Paris, thực hiện vào tháng 9/2018 mà kết quả vừa công bố, chuyên gia Philippe le Corre, nhận định là người Pháp rất chú ý đến những thông báo rầm rộ như việc mở trung tâm nghiên cứu của tập đoàn ZTE tại trung tâm Futuroscope ở Poitiers, hay khu công nghiệp Châteauroux, vùng Lorraine, nhưng trong thực tế, sau đó không thấy thực hiện gì.

Áo Vàng trên trang nhất các báo

Như đã nói ở trên, chủ đề Áo Vàng đã được hầu hết các báo đưa lên trang nhất, qua những lăng kính khác nhau.

Nhật báo thiên hữu Le Figaro đã đặc biệt chú ý đến khía cạnh trật tự trị an tiếp tục bị phong trào Áo Vàng đe dọa. Bên trên nền một tấm ảnh cho thấy bóng một nhân viên cảnh sát chống bạo động núp đằng sau tấm khiên chắn bằng nhựa trong, xa phía sau là những ngọn lửa bùng lên từ những thùng rác bị người biểu tình đốt cháy, tờ báo chạy tựa : « Áo Vàng : Bạo động trở lại, hành pháp tìm cách đối phó ».

Theo Le Figaro, sau khi tình hình căng thẳng trở lại vào hôm thứ Bảy tuần trước, tổng thống Pháp Macron đang nghĩ đến việc tăng cường các biện pháp kiểm tra an ninh nhắm vào các thành phần dữ dằn nhất của phong trào Áo Vàng. Trong bài xã luận cũng trên trang nhất, tờ báo đã nêu bật thái độ phẫn nộ trước tình trạng « Công quyền bị chà đạp ».

Libération, nhật báo thiên tả cũng dành một trong hai tựa lớn trên trang nhất cho phong trào Áo Vàng, nhưng chỉ nói đơn giản là « Áo Vàng : Sự tham gia đông đảo trở lại trong bối cảnh căng thẳng ». Tựa lớn thứ hai của tờ báo được dành cho một đề tài thời sự khác của Pháp, tiết lộ kết quả một cuộc điều tra độc quyền của Libération về « Các quan hệ bè bạn khả nghi của Benalla », cựu cộng sự viên của tổng thống Pháp Emmanuel Macron.

Nhật báo kinh tế Les Echos dĩ nhiên đã khai thác chủ đề Áo Vàng dưới khía cạnh kinh tế. Hàng tựa lớn trang nhất của tờ báo đề cập đến « Nghị trình cải cách (của chính phủ Pháp) bị những người Áo Vàng khuấy động ». Đối với tờ báo, cho dù bạo động trên đường phố đã vượt qua một ngưỡng mới vào thứ Bảy tuần trước, chính phủ Macron vẫn muốn duy trì hướng đi. Thế nhưng, thuế gia cư (taxe d’habitation) mà tổng thống Pháp từng chủ trương bãi bỏ, vẫn có thể được duy trì đối với những tầng lớp giàu nhất.

Phiên tòa xét xử một hồng y Pháp về tội bao che ấu dâm

Chủ đề Áo Vàng cũng được nhật báo Công Giáo La Croix nêu lên ở trang nhất dưới một tựa nhỏ : « Áo Vàng : Nỗi lo về một vòng xoáy bạo lực ». Tuy nhiên tựa quan trọng nhất ở trang nhất lại được dành cho một vấn đề thời sự nóng bỏng liên quan đến giáo hội Công Giáo Pháp : Phiên tòa xét xử hồng y Philippe Barbarin, mở ra từ hôm nay 07/01, tại tòa tiểu hình thành phố Lyon, miền nam nước Pháp.

Hồng y Barbarin, tổng giám mục Lyon, cùng với 6 người thân cận khác sẽ phải trả lời về tội danh « không tố cáo hành vi cưỡng bức tình dục trên trẻ vị thành niên » của một linh mục trong những năm 1970-1980. Trong số này có hai người còn bị buộc vào tội « không giúp đỡ người trong cơn nguy khốn ».

Báo Le Monde cũng dành một tựa chính trang nhất cho phiên tòa Barbarin, cho rằng đây là một sự kiện trong đó « Giới lãnh đạo Giáo hội đối mặt với các linh mục phạm tội ấu dâm ».

Theo Le Monde, cho dù các luật sư bên bị cáo sẽ nêu bật tính chất xưa cũ của vụ việc, xẩy ra từ những năm 1970-1980, để cho rằng thời hạn truy cứu đã hết, nhưng phiên tòa này là một sự kiện chưa từng thấy, do số lượng các chức sắc Công Giáo phải ra tòa, nhất là khi trong số này có những nhân vật cao cấp trong giáo hội : Ngoài hồng y Barbarin, còn có tổng giám mục giáo phận Auch và giám mục giáo phận Nevers.

Đối với Le Monde, khi nộp đơn tố cáo, 10 người trong số 70 nạn nhân của linh mục được bao che như muốn lên án thái độ của Giáo hội Công Giáo đã không làm gì trước tội lỗi của các linh mục phạm tội ấu dâm. Điều này lại càng nổi cộm khi một chức sắc Tòa Thánh Vatican, bị nêu tên trong đơn kiện, nhưng đã được Vatican che chở bằng quyền miễn trừ ngoại giao.

Last Updated on Tuesday, 08 January 2019 08:41
 

Sổ Vàng

An-Lộc Foundation