Font Size

Profile

Menu Style

Cpanel
Tin Hàng Ngày 15/05/2018 PDF Print E-mail
Written by Editor   
Tuesday, 15 May 2018 07:18

 

Bạo động ở Gaza: Quốc tế kêu gọi Israel tự kềm chế.

 

media
Binh lính Israel đi tuần gần biên giới với Gaza, ngày 14/05/2018.REUTERS/Amir Cohen TPX IMAGES OF THE DAY

Hôm qua, 14/05/2018, là một ngày đẫm máu nhất trong cuộc tranh chấp Israel-Palestine từ sau chiến dịch quân sự của quốc gia Do Thái đánh vào dải Gaza từ mùa hè năm 2014 đến nay. Theo số liệu mới nhất do phía Palestine đưa ra hôm nay, 15/05, đã có đến 59 người Palestine thiệt mạng, và 2.400 người khác bị thương, vùng biên giới Gaza và Israe,l khi quân đội Israel đàn áp đẫm máu những người Palestine biểu tình phản đối việc Mỹ khánh thành đại sứ quán tại Jerusalem.

Trong số các nạn nhân, có cả một em bé Palestine, bị chết ngạt vì hơi cay. Cơ quan y tế Palestine tại vùng Gaza còn cho biết là đa số những người chết là do bị trúng đạn bắn tỉa của quân lính Israel.

Trong lúc phía Palestine tố cáo một vụ « tàn sát khủng khiếp », thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho rằng nước ông chỉ tự vệ chống lại các hành vi « khủng bố » của tổ chức Hồi Giáo Palestine Hamas, đang quản lý vùng Gaza. Luận điệu của Israel đã được Mỹ công khai ủng hộ, khi Washington quy trách nhiệm về những gì đã xẩy ra cho tổ chức Hồi Giáo Hamas.

Như thông lệ, Mỹ và Israel không được nhiều nước ủng hộ. Kể từ hôm qua, cộng đồng quốc tế hầu như đã đồng loạt lên tiếng kêu gọi các bên, và nhất là Israel tự kềm chế, để khỏi gây nên quá nhiều thương vong.

Nước Pháp đã lên án các hành vi bạo lực, và phủ tổng thống Pháp cho biết là ông Macron sẽ điện đàm với thủ tướng Israel vào hôm nay. Ngay hôm qua, trong cuộc điện đàm với chủ tịch Palestine Mahmoud Abbas và Quốc Vương Jordani Abdallah II, tổng thống Pháp đã lên án đích danh các hành động bạo lực của quân đội Israel nhằm vào những người biểu tình.

Chính phủ Anh cũng kêu gọi giữ « bình tĩnh » « tự kềm chế » trong lúc quốc vụ khanh phụ trách Trung Đông và Bắc Phi thì đòi tránh sử dụng « đạn thật ». Trung Quốc một thành viên khác của Hội Đồng Bảo An hôm nay cũng yêu cầu các bên tự kềm chế, « đặc biệt là Israel ».

Một số nước và tổ chức đã có những phản ứng dữ dội hơn, như Thổ Nhĩ Kỳ đã triệu hồi đại sứ của họ ở Mỹ và Israel về nước, Nam Phi cũng triệu hồi đại sứ tại Tel Aviv.

Các tổ chức bảo vệ nhân quyền cũng lên án Israel. Ân Xá Quốc Tế gọi vụ bắn giết người Palestine là « tội ác chiến tranh », trong lúc Human Rights Watch cho đấy là « một vụ tắm máu mà bất kỳ ai cũng đoán trước được ».

Hội Đồng Bảo An họp khẩn sau bạo động ở dải Gaza.

media
Bạo động ở dải Gaza ngày 14/05/2018 làm 59 người chết và 2.400 người bị thương.REUTERS/Ibraheem Abu Mustafa/File photo

Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc họp khẩn hôm nay 15/05/2018 theo yêu cầu của Koweit, sau khi bạo động nổ ra ở dải Gaza hôm qua làm 59 người chết và 2.400 người bị thương. Hàng chục ngàn người Palestine ở Gaza đã biểu tình phản đối việc khánh thành đại sứ quán Mỹ ở Jerusalem, một số người ném đá, cố gắng vượt qua vùng biên giới, và lính Israel đã nổ súng.

Tình hình tiếp tục căng thẳng hôm nay, ngày mà người Palestine gọi là « Nakba » tức « thảm họa » : việc thành lập Nhà nước Israel năm 1948 đã khiến hàng trăm ngàn người Palestine phải tha phương. Họ muốn Liên Hiệp Quốc lên án và đòi điều tra độc lập về vai trò của lực lượng Israel trong vụ bạo động đẫm máu hôm qua, nhưng Mỹ phản đối.

Từ New York, thông tín viên RFI Marie Bourreau cho biết thêm chi tiết :

« Các nhà ngoại giao không thể giữ im lặng sau sự kiện ngày hôm qua, là ngày đẫm máu nhất kể từ khi khởi đầu những cuộc biểu tình tại dải Gaza hôm 30/3. Trong một thông cáo gởi đến báo chí, Hội Đồng Bảo An bày tỏ sự phẫn nộ, đau buồn, cho rằng cần phải điều tra một cách độc lập và minh bạch, ngõ hầu đưa những người chịu trách nhiệm về bạo động ra trước công lý.

Nhưng Hoa Kỳ đã chống lại như thường lệ : từ bảy tuần lễ qua, Mỹ luôn ngăn cản tất cả những phát biểu của Hội Đồng Bảo An trong hồ sơ này.

Văn bản cũng nhắc lại tất cả mọi quyết định được cho là nhằm thay đổi hiện trạng của Jerusalem đều không có giá trị pháp lý nào, và phải bị hủy bỏ, theo như các nghị quyết của Hội Đồng Bảo An. Quan điểm này tất nhiên là không thể chấp nhận được đối với Hoa Kỳ, vừa mới di chuyển đại sứ quán sang Jerusalem.

Do không thể ra nghị quyết lên án, một hội nghị công khai của Hội Đồng Bảo An sẽ được tổ chức trong những tiếng đồng hồ sắp tới. Cuộc họp sẽ chứng tỏ sự cô lập của Washington, và cả quan hệ chặt chẽ giữa Mỹ với Israel, đã ngăn trở mọi hành động của Liên Hiệp Quốc trong vấn đề này. »

Việt Nam tăng cường quan hệ quốc phòng với Israel.

media
Tổng thống Israel Reuven Rivlin (P) và chủ tịch nước Việt Nam Trần Đại Quang duyệt đội danh dự trong buổi lễ đón tiếp tại phủ chủ tịch, Hà nội, ngày 20/03/2017.HOANG DINH NAM / AFP

Ngày 14/05/2018, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết Việt Nam có cử đại diện tham dự buổi tiếp tân do Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Israel chủ trì vào ngày 13/05/2018 nhân dịp khai trương Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Jerusalem, Bộ Ngoại giao khẳng định Việt Nam « không có đại diện dự buổi tiếp tân này như một số báo chí đưa tin ».

Như vậy là Hà Nội không tán đồng việc xem Jerusalem là thủ đô của Israel, như lập trường của nhiều nước khác. Tuy vậy, điều này không cản trở Việt Nam tăng cường quan hệ quân sự với Israel, như ghi nhận của chuyên gia Prashanth Parameswaran trong một bài viết đề ngày 15/05/2018 đăng trên trang mạng The Diplomat.

Vào tuần trước, một phái đoàn quốc phòng Israel đã đến thăm Việt Nam, một dấu hiệu cho thấy quan hệ quốc phòng giữa hai nước đang gia tăng, tuy còn ít được chú ý so với các đối tác quốc phòng khác của Hà Nội.

Mặc dầu Việt Nam và Israel đã thiết lập bang giao từ năm 1993, chỉ đến những năm gần đây, mối quan hệ song phương giữa hai nước mới bao gồm cả hợp tác quốc phòng. Hai bên đã tiến hành một số bước, như mở văn phòng tùy viên quân sự Israel ở Việt Nam năm 2014, ký kết biên bản ghi nhớ về hợp tác quốc phòng năm 2015. Việt Nam cũng đã mua các hệ thống vũ khí của Israel và hai bên đang thăm dò các lĩnh vực hợp tác khác, như chuyển giao công nghệ và công nghiệp quốc phòng thông qua các hội thảo, các cuộc họp và các hoạt động khác.

Năm 2017, ông Reuven Rivlin là vị tổng thống thứ hai của Israel viếng thăm Việt Nam. Trong chuyến đi này, ông cũng đã bàn về các vấn đề quốc phòng với Việt Nam. Năm 2018 là năm đánh dấu 25 năm hai nước thiết lập bang giao và cũng là kỷ niệm 70 năm ngày Israel lập quốc, cho nên đây chắc cũng sẽ là những dịp mà Hà Nội và Tel Aviv tăng cường quan hệ trong lĩnh vực quốc phòng.

Trong bối cảnh đó, một phái đoàn của Cục Hợp tác Quốc phòng Quốc tế, bộ Quốc phòng Israel vào tuần trước đã đến Hà Nội họp với các giới chức Việt Nam. Theo bộ Quốc phòng Việt Nam, cuộc họp là dịp để hai bên xem xét tiến triển của hợp tác trong các lĩnh vực như giáo dục, đào tạo, cũng như công nghiệp quốc phòng, đồng thời bàn về những khả năng hợp tác trong tương lai. Có điều chưa ai biết rõ hợp tác quốc phòng tương lai này sẽ như thế nào, vì có rất ít chi tiết được công bố.

Cảnh sát Indonesia đòi quân đội giúp sức chống khủng bố.

media
Cảnh sát đứng trước Thiên Chúa Giáo Santa Maria tại Surabaya, sau vụ nổ ngày 13/05/2018.Antara Foto/M Risyal Hidayat / via REUTERS

Lãnh đạo ngành cảnh sát Indonesia vào hôm qua, 14/05/2018 đã kêu gọi tổng thống Indonesia ra lệnh cho quân đội tham gia các chiến dịch chống khủng bố. Lời kêu gọi này được đưa ra vài tiếng đồng hồ sau khi nổ ra vụ khủng bố tự sát thứ hai trong vòng 24 tiếng đồng hồ, nhắm vào trụ sở cảnh sát Surabaya, thành phố lớn thứ hai tại Indonesia.

Theo ông Tito Karnavian, lực lượng cảnh sát đã tiến hành 13 cuộc tấn công vào các nghi phạm khủng bố trong những ngày gần đây, hạ sát 4 người và bắt giữ 9 người. Tuy nhiên, phía cảnh sát cần thêm hỏa lực để đối phó với khủng bố, do đó cần phải hợp tác chặt chẽ với quân đội.

Cho đến nay, tổng thống Indonesia Joko Widodo vẫn ủng hộ việc giao cho quân đội quyền độc lập xử lý những vụ có liên quan đến khủng bố trong nước. Ông đã yêu cầu thông qua luật về vấn đề này trong vòng vài tuần lễ tới đây.

Tuy nhiên, quyết định của tổng thống Indonesia đã khiến cho các tổ chức bảo vệ nhân quyền quan ngại, sợ rằng điều đó có thể dẫn đến việc vi phạm nhân quyền như từng xẩy ra trong quá khứ.

Cũng trong lãnh vực chống khủng bố, cảnh sát Indonesia hôm nay 15/05/2018 cho biết là đã hạ sát một tay khủng bố và bắt giữ 13 người khác bị tình nghi dính líu đến hai loạt khủng bố mới đây nhắm vào nhà thờ Thiên Chúa Giáo và trụ sở cảnh sát Surabaya hai hôm 13 và 14/05.

Theo ông Frans Barung Mangera - phát ngôn viên cảnh sát Surabaya, một nghi phạm đã bị bắn chết trong một vụ chạm súng vào hôm nay với lực lượng cảnh sát chống khủng bố đến bắt giữ người này trong cuộc điều tra về các vụ tấn công khủng bố.

Ông cho biết các cuộc truy lùng tại Surabaya và các thành phố lân cận Malang và Pasuruan đã dẫn đến 13 vụ bắt giữ.

Nhật Bản : Chính sách đại dương tập trung trên an ninh biển.

media
Các tàu của Hải Cảnh Trung Quốc và Cảnh Sát Biển Nhật Bản gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư hiện đang có tranh chấp. Bức ảnh được Kyodo công bố ngày 10/09/ 2013.REUTERS/Kyodo

Chính quyền Tokyo hôm nay, 15/05/2018, đã thông qua một chính sách mới về đại dương, nêu bật mối quan tâm của Nhật Bản về vấn đề an ninh trên biển, trong bối cảnh đe dọa ngày càng tăng từ phía Trung Quốc và Bắc Triều Tiên. Trọng tâm mới này đã đi ngược lại với chính sách trước đây, chủ yếu tập trung trên việc phát triển tài nguyên biển.

Theo hãng tin Kyodo, chính sách đại dương của Nhật đã nêu lên các mối đe dọa đến từ hỏa tiễn đạn đạo Bắc Triều Tiên và các hoạt động của tàu Trung Quốc ở Biển Hoa Đông, chung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, do Nhật Bản kiểm soát nhưng Trung Quốc cũng đòi chủ quyền.

Trong cuộc họp với ủy ban chính phủ về chính sách biển, thủ tướng Shinzo Abe khẳng định : « Trong bối cảnh tình hình trên biển ngày càng nghiêm trọng, chính phủ sẽ nỗ lực trong việc bảo vệ cả lãnh hải quốc gia và lẫn lợi ích trên biển ».

Chính sách nói rõ là tình hình an ninh biển mà Nhật phải đối phó « có rất nhiều khả năng xấu đi nếu không có biện pháp nào được đưa ra. ». Nhận định này dự báo việc tăng thêm ngân sách quốc phòng trong thời gian tới đây.

Chính quyền Nhật còn có kế hoạch sử dụng các trạm radar trên bờ biển, máy bay và tàu thủy của Quân Đội và Lực Lượng Tuần Duyên, kết hợp với mạng lưới vệ tinh tối tân của Cơ Quan Thám Hiểm Không Gian Nhật Bản để tăng cường khả năng thu thập thông tin tình báo.

Chính sách về đại dương còn nhấn mạnh trên nhu cầu hợp tác giữa Lực lượng Tuần Duyên và Cơ Quan Ngư Nghiệp để tăng cường năng lực đối phó với nạn đánh cá lậu của Bắc Triều Tiên và quốc gia khác trong bối cảnh nạn đánh bắt trái phép đang gia tăng trong vùng biển Nhật Bản.

Ngoài ra, để đảm bảo an toàn cho các tuyến hàng hải, chính sách mới của Nhật cũng quy định việc phát huy chiến lược « Một vùng Ấn Độ-Thái Bình Dương tự do và mở cửa » mà thủ tướng Abe đang thúc đẩy, nhằm duy trì và củng cố một trật tự thông thoáng và tự do trong vùng, trên nền tảng tôn trọng Nhà Nước Pháp Quyền.

Địa điểm thử nguyên tử Bắc Triều Tiên được tháo dỡ gần xong.

media
Lãnh đạo Kim Jong Un đang chỉ đạo về chương trình vũ khí hạt nhân. Bức ảnh không đề ngày chụp và do hãng tin KCNA cung cấp ngày 03/09/2017.Reuters

Các hình ảnh vệ tinh mới nhất cho thấy Bình Nhưỡng đã bắt đầu tháo dỡ địa điểm thử nguyên tử duy nhất được quốc tế biết đến, trước khi diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử giữa lãnh đạo Bắc Triều Tiên Kim Jong Un và tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump. Trang web uy tín "38 North", chuyên nghiên cứu về Bắc Triều Tiên, hôm nay, 15/05/2018, cho biết như trên.

Vào cuối tuần qua, Bình Nhưỡng loan báo sẽ phá hủy « toàn bộ » địa điểm Punggye-ri ở miền đông bắc, trong một buổi lễ dự kiến trong khoảng ngày 23 đến 25/05, trước báo chí quốc tế được mời. Chính tại đây, Bắc Triều Tiên đã cho thử nguyên tử sáu lần. Lần cuối cùng vào tháng 09/2017, được cho là thử bom H (bom khinh khí, nhiệt hạch).

Các hình ảnh chụp được từ vệ tinh được trang web "38 North" đăng tải cho thấy « những bằng chứng rõ ràng là việc tháo dỡ địa điểm thử nguyên tử đã gần xong ». Nhiều tòa nhà quan trọng, cũng như các cấu trúc nhỏ hơn đã bị san bằng. Những đường ray nối các đường hầm với những đống xà bần đào lên đã được tháo đi, và việc đào xới cũng đã ngưng lại kể từ tháng Ba.

Những ảnh chụp còn chứng tỏ các hoạt động chuẩn bị cho buổi lễ, với một sân khấu dường như để các phóng viên đặt máy quay phim. Tuy vậy, lối vào các đường hầm vẫn chưa đóng hẳn, có lẽ là để chờ thực hiện trước sự chứng kiến của báo chí.

Reuters cho biết Bắc Triều Tiên có mời các nhà báo của một hãng thông tấn và một đài truyền hình Hàn Quốc tham dự lễ đóng cửa Punggye-ri. Họ sẽ bay sang Bắc Kinh cùng với các cơ quan truyền thông quốc tế khác, sau đó đi xe lửa đến Punggye-ri.

Đàm phán cấp cao liên Triều

Song song đó, Bình Nhưỡng đã đề nghị đàm phán liên Triều cấp cao vào ngày mai 16/05, nhằm bàn bạc chi tiết về thủ tục kết thúc chiến tranh và phi hạt nhân hóa toàn bộ bán đảo Triều Tiên. Phái đoàn Bắc Triều Tiên có 29 thành viên do Ri Son Gwon, chủ tịch Ủy ban Thống nhất Hòa bình dẫn đầu. Phía Hàn Quốc có năm đại biểu do bộ trưởng bộ Thống Nhất lãnh đạo.

Tuy nhiên, cố vấn an ninh quốc gia của tổng thống Hàn Quốc, ông Moon Chung In, cảnh báo ý tưởng giải trừ hạt nhân theo từng giai đoạn được cho là sẽ được nêu ra trong cuộc họp thượng đỉnh ngày 12/06 giữa ông Kim Jong Un và Donald Trump, không được cả tổng thống Mỹ lẫn Hàn Quốc, Nhật Bản chấp nhận.

Hạt nhân: Châu Âu giữa áp lực của Washington và Teheran.

media
Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif dự cuộc họp với lãnh đạo ngoại giao châu Âu Federica Mogherini tại Bruxelles, Bỉ, ngày 15/05/2018.Thierry Monasse/Pool via Reuters

Sau khi được Bắc Kinh và Matxcơva ủng hộ, ngoại trưởng Iran đến Bruxelles để « thuyết phục » Anh, Pháp, Đức cứu vãn hiệp định hạt nhân 2015 vừa bị Mỹ, một trong lục cường ký kết, xé bỏ. Tuy nhiên, Liên Hiệp Châu Âu đứng trước một bài toán nan giải : hậu thuẫn Iran hay Mỹ đều bất toàn.

Ngày 15/05/2018, một cuộc họp quan trọng được tổ chức tại Bruxelles, gồm các ngoại trưởng Anh, Pháp, Đức, Iran và do đại diện ngoại giao của Liên Hiệp Châu Âu Federica Mogherini chủ trì. Bruxelles là chặng thứ ba trong vòng vận động ngoại giao của ngoại trưởng Iran Mohammad Zarif, sau Bắc Kinh và Matxcơva, để tìm hậu thuẫn bảo vệ hiệp định hạt nhân 2015, có hiệu lực cho đến 2025. Trong giai đoạn 10 năm này, các nước ký kết cam kết hủy bỏ trừng phạt kinh tế tài chính, đổi lại Iran hứa ngưng chương trình hạt nhân quân sự.

« Nga-Âu quyền lợi tương đồng ? »

Quyết định của tổng thống Mỹ Donald Trump rút bỏ hiệp định mà ông cho là có quá nhiều sơ hở đã vô tình làm cho Nga và Châu Âu xích lại gần nhau trong bối cảnh xung khắc sâu rộng từ Syria, Ukraina, tin tặc, cho đến vụ mưu sát cựu điệp viên Serguei Skripal tại Anh Quốc. Theo tuyên bố của tổng thống Putin, Nga tiếp tục tôn trọng hiệp định hạt nhân, cho dù Mỹ rút lui. Ngoại trưởng Serguei Lavrov thẩm định là Nga và Châu Âu cần « hợp tác để bảo vệ quyền lợi chung ».

Hoa Kỳ còn năng động hơn. Trong những ngày qua, ngoại trưởng Mike Pompeo liên tiếp trao đổi với các đồng nhiệm Anh, Pháp, Đức kêu gọi các nước đồng minh « hợp tác chặt chẽ » với Washington, để « bảo vệ lợi ích chung » của Tây phương là ngăn chặn « chế độ Iran trang bị bom nguyên tử và gây bất ổn trong khu vực ».

Trong khi đó, lập trường của Anh, Pháp, Đức là « duy trì hiệp định 2015 » và thương lượng một « thỏa thuận rộng hơn », theo tuyên bố của tổng thống Pháp Emmanuel Macron.

« Áp lực của Mỹ »

Vấn đề là đứng trước quyền lợi kinh tế và chiến lược địa chính trị, Liên Hiệp Châu Âu không có lựa chọn toàn hảo.

Về kinh tế, Washington đe dọa sẽ trừng phạt các công ty châu Âu tiếp tục làm ăn buôn bán với Iran, bất tuân một nghị quyết của Hội Đồng Bảo An thông qua cách nay 3 năm. Ngày 10/05 vừa qua, tân đại sứ Mỹ tại Đức, Richard Grenell, đã kêu gọi các công ty Đức hoạt động tại Iran phải rút đi lập tức.

Trước đe dọa của Mỹ, châu Âu phải đối phó ra sao ? Trong ngắn hạn, Bruxelles có thể dựa vào một nguyên tắc của Hội đồng các cộng đồng châu Âu 1996, gọi là « Blocking Regulations », cấm mọi công dân tuân thủ các biện pháp hành chính, lập pháp và tư pháp của nước ngoài. Nhưng hiệu năng của biện pháp này hoàn toàn tùy thuộc vào tương quan lực lượng mà Hoa kỳ luôn vượt trội. Châu Âu cũng có thể đe dọa dùng biện pháp thuế quan trả đũa Mỹ, nhưng phải cẩn thận cân nhắc lợi hại.

Một biện pháp khác đã được tính tới là sử dụng đồng euro thay vì đôla. Vào năm 2016, ngân hàng BNP của Pháp bị phạt 9 tỷ đôla vì dùng tiền Mỹ để tài trợ các thương vụ với Cuba.

« Nước cờ khó đoán »

Về địa chiến lược, trái lại, chính Iran là nước ở thế thượng phong đối với châu Âu và cho biết sẵn sàng khai thác lợi thế này để bắt chẹt. Cuối tuần trước tại Bắc Kinh, ngoại trưởng Mahammad Zarif cảnh báo là Iran chuẩn bị « tái tinh lọc uranium phóng xạ cao » nếu Liên Hiệp Châu Âu « không cam kết » tiếp tục đầu tư, buôn bán với Iran.

Theo nhận định của chuyên gia Clément Therme, thuộc Viện nghiên cứu chiến lược IISS ở Luân Đôn, nếu doanh nhân châu Âu rút bỏ Iran vì sợ trừng phạt của Mỹ, thì về lâu về dài, Iran là nước bị thiệt hại nặng nhất . Thứ nhất, bởi vì Iran không muốn lệ thuộc vào Trung Quốc. Thứ hai, nhu cầu lớn nhất của Teheran là mua được công nghệ như Total, Siemens, Airbus của châu Âu và Boeing của Mỹ, những thứ mà Trung Quốc và Nga không có. Trong khi đó, Nga và Trung Quốc chỉ sử dụng mối quan hệ với Iran để gây áp lực khi đàm phán với Mỹ.

Phải chăng đây cũng sẽ là chiêu thức của Liên Hiệp Châu Âu ?

TIN ĐỌC NHANH.

media

(AFP) – Cựu bộ trưởng tài chính Pháp Cahuzac được giảm một năm tù. Tòa phúc thẩm Paris trong phiên xử ngày 15/05/2018 tuyên phạt cựu bộ trưởng tài chính Jérôme Cahuzac 2 năm tù giam và 2 năm tù treo vì tội trốn thuế và rửa tiền. Năm năm sau khi gây ra tai tiếng chấn động chính phủ Xã hội, cựu bộ trưởng của tổng thống Hollande còn bị phạt 300.000 euros và 5 năm mất quyền ứng cử. Trong phiên sơ thẩm, nhân vật này bị tuyên án 3 năm tù giam. Theo luật của Pháp, với bản án từ 2 năm trở xuống và không có tái phạm, bị cáo có khả năng xin tránh được nhà giam.

(Reuters) - Cựu tổng thống Đài Loan bị kết án 4 tháng tù. Ông Mã Anh Cửu, đã bị kết án hôm nay 15/05/2018 về tội để thất thoát thông tin liên quan đến an ninh quốc gia. Tuy nhiên, ông có thể tránh ngồi tù nếu đóng tiền phạt 120.000 đô la Đài Loan, theo luật hiện hành. Cựu tổng thống Đài Loan tuyên bố sẽ kháng cáo. Đây là bản án đầu tiên đối với ông Mã Anh Cửu trong một loạt vụ xét xử  ông từ khi ông rời chính quyền vào năm 2016.

(AP) - Tân thủ tướng Malaysia Mahathir xác định sẽ cầm quyền từ 1 đến 2 năm. Nói chuyện trực tuyến với nhật báo Mỹ Wall Street Journal hôm nay, 15/05/2018, ông Mahathir nói rõ là ông sẽ làm thủ tướng trong khoảng 1 hoặc 2 năm trước khi từ chức. Ông cũng cho biết là lãnh tụ đối lập theo đường lối cải cách Anwar Ibrahim sẽ được trả tự do vào ngày mai. Ông từng có thỏa thuận là sẽ bàn giao chức thủ tướng cho ông Anwar sau khi nhân vật này được trả tự do, nhưng hôm nay ông nhấn mạnh là ông Anwar sẽ tìm kiếm một ghế trong Quốc Hội trước khi được trao một vị trí trong nội các. Riêng về cựu thủ tướng Najib Razak, ông Mahathir khẳng định là nhân vật này sắp bị truy tố trong một vụ án tham nhũng khổng lồ.

(AFP) -Chỉ huy của thủ phạm vụ thảm sát Mỹ Lai qua đời. Cựu đại úy Mỹ Ernest Medina, chỉ huy trực tiếp của trung úy Calley trong vụ thảm sát hàng trăm dân làng Mỹ Lai ngày 16/03/1968 đã qua đời vào tuần trước ở tuổi 81 và được chôn cất hôm qua 14/05/2018. Bị ra trước tòa án quân sự, ông Medina khai rằng không biết đến vụ tàn sát, và được tuyên trắng án vào năm 1971. Trung úy Calley là bị cáo duy nhất bị kết án chung thân, nhưng được tổng thống Richard Nixon ân xá sau 3 năm thọ án tù. Phía Mỹ cho rằng có 347 người bị sát hại, tuy nhiên phía Việt Nam khẳng định có trên 500 nạn nhân trong vụ Mỹ Lai.

(AFP) -Putin khánh thành cầu nối Crimée với Nga. Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm nay, 15/05/2018, khánh thành chiếc cầu khổng lồ dài 19 kilomet, cao 35 mét nối Crimée với Nga ; giúp giải tỏa tình trạng bị cô lập của bán đảo này sau khi Matxcơva dùng vũ lực chiếm của Ukraina tháng 3/2014. Cầu Crimée gồm 4 làn xe, và sắp tới sẽ có thêm 2 làn đường xe lửa, do nhà tỉ phú Arkadi Rotenberg,  đồng môn judo của tổng thống Putin phụ trách xây dựng. Do bị Kiev cấm vận và phương Tây trừng phạt, lâu nay hàng thực phẩm từ Nga đưa sang bằng tàu thủy nhiều khi bị hư hại vì thời tiết xấu, còn hàng tiêu dùng bị đội giá do vận chuyển bằng máy bay.

(AFP) -Hà Lan ngưng dần việc sử dụng phần mềm chống virus Kaspersky. Chính phủ Hà Lan hôm qua 14/05/2018 loan báo sẽ ngưng dần việc sử dụng phần mềm chống virus Kaspersky của Nga, do nguy cơ gián điệp và phá hoại từ điện Kremlin. Tập đoàn Nga cho biết « rất thất vọng » về quyết định này, cho rằng họ là nạn nhân của « một cuộc chiến địa chính trị ». Trước đó, vào tháng 09/2017, bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ đã ra lệnh cho tất cả các viên chức liên bang phải gỡ bỏ phần mềm này.

Phải chăng Hoa Kỳ lạm dụng sự bá quyền ?

media
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong một cuộc họp tại Nhà Trắng, ngày 09/05/2018.REUTERS/Jonathan Ernst

Thương mại, khí hậu, hạt nhân Iran… tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ thích làm theo ý mình. Ưu thế quân sự của Mỹ cho phép ông áp đặt các nguyên tắc của mình với các doanh nghiệp nước ngoài và các quốc gia khác. Le Figaro ngày 15/05/2018 đặt câu hỏi lớn : « Phải chăng Hoa Kỳ đang lạm dụng bá quyền ? ».

Nhưng Donald Trump chưa phải là tổng thống Mỹ duy nhất làm điều đó. Barack Obama và George W. Bush đã từng làm như vậy, nhưng chưa đi đến việc xé bỏ các hiệp ước. Vậy phải chăng đó là một phản ứng hoảng loạn trước việc Trung Quốc đang trỗi dậy thành một cường quốc ?

Đầu tiên hết, tác giả bài báo nhìn nhận sức mạnh của một quốc gia không nằm ở chỗ diện tích lớn hay nhỏ. « Thế độc tôn không đòi hỏi phải là quốc gia lớn nhất hành tinh. Chả phải nước Anh đã từng thống trị một phần thế giới trong suốt hơn một thế kỷ trong quá khứ hay sao ? », ông Kenneth Rogoff, chuyên gia kinh tế tại Harvard nhận định.

Do vậy, theo quan điểm của ông Raymond Aron, một triết gia Pháp, được tác giả dẫn lại, sức mạnh cường quốc thể hiện ở « khả năng áp đặt ý chí của một đơn vị chính trị lên những đơn vị khác ». Về điểm này, Hoa Kỳ sở hữu nhiều « dây cung » để thể hiện thế độc tôn của mình.

Thứ nhất, sức mạnh kinh tế. Khả năng sản xuất và tổng sản phẩm nội địa chiếm tỷ trọng cao xếp nước Mỹ đứng đầu bảng. Tương tự, Hoa Kỳ là thị trường nhập khẩu hàng đầu (17,3% thị phần thế giới theo WTO). Và thị trường này vận hành như một máy hút khiến các nước khác không thể nào bỏ qua.

Thứ hai, sức mạnh quân sự. Thế mạnh này thể hiện một ưu thế đáng ngợp hơn. Ngân sách quân sự của Mỹ là 610 tỷ đôla, bằng ít nhất 7 nước gộp lại, trong đó có Trung Quốc. Chưa có một nước nào có đội hàng không mẫu hạm hùng hậu như Hoa Kỳ gồm 11 chiếc đang hoạt động. Hải quân Mỹ thống lĩnh các đại dương, điều đó đã tạo lợi thế cho Mỹ bá quyền đồng đô la. Lịch sử nhắc lại rằng vào thế kỷ XIX, thế thượng phong của đồng sterling cũng liên quan đến tính ưu thế hàng hải của đế chế Anh quốc.

Thứ ba, làm chủ được không gian mạng. Lĩnh vực tư nhân như nhóm Gafam (Google, Amazon, Facebook, Microsoft) chỉ là một phần nổi của tảng băng kinh tế kỹ thuật số. Chính Icann (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers), tập đoàn cung cấp tên miền và địa chỉ Internet, hiện nằm dưới sự bảo hộ của chính phủ từ năm 2016, mới là cơ quan thống trị lĩnh vực công nghệ.

Cuối cùng, thế mạnh đào tạo. Các trường đại học của Hoa Kỳ, với Harvard đứng đầu, chiếm 17 trong số 20 vị trí đầu tiên theo bảng xếp hạng thế giới các trường đại học ARWU của Thượng Hải.

Sức mạnh quân sự trị giá ngàn vàng

Nhưng có một điều chắc chắn là sức mạnh quân sự đã mang lại cho Hoa Kỳ một lợi thế kinh tế lớn lao. Tờ tiền xanh đã trở thành « tiếng nói » của giới tài chính. 42% trao đổi tài sản và dịch vụ được niêm yết bằng đô la và 59% các khoản vay mượn ngân hàng là cũng bằng đô la.

Vậy Hoa Kỳ phải cảm ơn ai đây ? Thần thương mại La Mã Mercure hay là thần chiến tranh Mars ? Câu trả lời là « cả hai », theo như quan điểm của ông Barry Eichengreen, một trong số các kinh tế gia nổi tiếng hiếm hoi của Mỹ nói đến « đặc quyền quá đáng của đồng đô la ».

Theo giải thích của giáo sư Barry Eichengreen, Trung Quốc đang nắm giữ đến 60% dự trữ ngoại tệ bằng đô la, bởi vì nước này xuất nhiều hàng sang Mỹ hơn ai hết. Hai nước châu Á khác là Nhật Bản và Hàn Quốc, nắm giữ đến 80% ngoại tệ xanh dưới dạng trái phiếu nhà nước, do những thỏa thuận an ninh ký kết với Washington. Tệ hơn nữa là Đức và Ả Rập Xê Út. Gần như 100% nguồn dự trữ ngoại tệ của hai nước này là bằng đô la, để đổi lấy ô hạt nhân của Hoa Kỳ.

Lợi thế tài chính mà Washington có được là rất lớn, đến mức « chỉ cần những nước lệ thuộc vào Hoa Kỳ về an ninh giảm 30% nguồn dự trữ bằng đô la, sao cho lãi suất dài hạn của Hoa Kỳ tăng lên 80 điểm cơ bản, là đủ để làm chi phí của bộ Tài Chính Mỹ tăng thêm 115 tỷ đô la mỗi năm ».

Những đặc quyền hoàn toàn quá đáng

Tác giả bài viết, ông Jean-Pierre Robin, cũng lưu ý là nền kinh tế Mỹ còn lợi dụng được các điều kiện tài chính đặc biệt từ những nước khác. Trong những năm 1950-1960, khi mà các tập đoàn đa quốc gia phát triển mạnh mẽ, Hoa Kỳ đã mở rộng đế chế công nghiệp của mình ra ngoài lãnh thổ. Lợi nhuận kiếm được còn cao hơn cả sản xuất trong nước, do 90% các khoản đầu tư ở nước ngoài là từ chính những nước tiếp nhận tài trợ, theo như phân tích của Jacques de Larosiere, từng lãnh đạo Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế IMF.

Do đó, theo quan điểm của tác giả, thâm thủng mậu dịch của Mỹ mà Donald Trump đang ầm ĩ phàn nàn chỉ là một mẹo lừa. Những khoản thâm hụt này đều được bù đắp bằng tiền tiết kiệm của nước ngoài và những dòng vốn này cho phép các tập đoàn đa quốc gia chinh phục thế giới và tích lũy lợi nhuận. Theo số liệu của bộ Tài Chính Mỹ, lợi nhuận mà các doanh nghiệp Mỹ ở nước ngoài tích lũy được lên đến 3.000 tỷ đô la.

Nhưng cay đắng thay, trong nguồn vốn liên lục địa này, những đồng minh chính trị của Mỹ chỉ là những khán giả không có tiếng nói. Theo quan sát của ông Patrick Artus, kinh tế gia tại Natixis, « Kể từ cuối những năm 1990, các cuộc khủng hoảng tài chính quốc tế và suy thoái kinh tế đi kèm theo luôn xuất phát từ chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ »: từ cuộc khủng hoảng thị trường chứng khoán 1987, khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, cho đến vỡ bong bóng dot-com (bong bóng thị trường cổ phiếu) năm 2000, và gần đây nhất là khủng hoảng ngân hàng và tài chính năm 2008.

Và Hoa Kỳ xử lý các cuộc khủng hoảng này theo một nguyên tắc duy nhất là bất cân xứng, nghĩa là không có chuyện « có qua có lại ». Lấy danh nghĩa « không một cá nhân nào, chủ thể nào gây tổn hại đến nền kinh tế chúng ta có thể nằm ngoài pháp luật » như tuyên bố của cựu bộ trưởng Tư Pháp Eric Holder, nên Hoa Kỳ thẳng tay trừng phạt các ngân hàng châu Âu.

Mỉa mai thay, không ai tư vấn cho châu Âu biết là lẽ ra khối này có thể trừng phạt ngân hàng Goldman Sachs vì đã giúp Hy Lạp giả mạo chứng từ công !

Trump: Người nhấn chìm trật tự tự do

Để kết luận, tác giả nhắc lại câu chuyện ngụ ngôn của Phedre nhắc nhở rằng « chẳng bao giờ có được một sự an toàn khi chơi với kẻ mạnh ». Các đồng minh châu Âu và châu Á bị đánh mà không dám hó hé.

Châu Âu thì quá chia rẽ về mặt thương mại (Đức thặng dư mậu dịch với Hoa Kỳ) và chiến lược (Ba Lan thích trực thăng của Lockheed Martin hơn là của Airbus). Còn châu Á đang bị Trung Quốc làm cho hoảng sợ.

Về phần mình, giới chuyên gia Trung Quốc không ngần ngại chỉ trích Donald Trump đang phá hỏng trật tự tự do được hình thành từ năm 1945 đến nay. Tướng về hưu Kiều Lương (Qiao Liang) thẳng thừng cáo buộc « Hoa Kỳ gây chiến trong khoảng từ 20-30 năm qua là nhằm mục đích bảo vệ ưu thế đồng đô la ».

Tác giả đặt câu hỏi : Liệu Hoa Kỳ có dám nhường vị trí « bá quyền thế giới » cho Trung Quốc hay không ?

Bán đảo Triều Tiên : Phi hạt nhân hóa, nói dễ làm khó

Ngày thứ Bảy 12/05, Bắc Triều Tiên thông báo tiến hành tháo dỡ điểm thử hạt nhân Punggye-Ri, đông bắc đất nước từ ngày 23-25/05. Cử chỉ hòa dịu này được tổng thống Mỹ hoan nghênh là « rất thông minh và tử tế ». Thế nhưng, theo Le Monde, tiến trình « phi hạt nhân hóa Bắc Triều Tiên vẫn mù mờ ».

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, việc dỡ bỏ điểm thử này chưa phải là một nhượng bộ thật sự từ phía Bình Nhưỡng. Họ cho rằng, sau 6 đợt thử, cơ sở này không ổn định và không thể sử dụng được nữa. Phía Bắc Triều Tiên phản đối, khẳng định còn hai đường hầm vẫn hoạt động được.

Các phân tích hình ảnh vệ tinh từ các chuyên gia 38 vĩ tuyến bắc cũng xác nhận tuyên bố của Bình Nhưỡng cho rằng kể từ giờ quốc gia khép kín nhất hành tinh này đã làm chủ được công nghệ hạt nhân, không cần tiến hành thử trong lòng đất, đồng thời có khả năng thử nghiệm giả định trên máy tính như các cường quốc hạt nhân khác như Mỹ, Nga và Trung Quốc. Nói cách khác, Bình Nhưỡng có thể giao nộp vũ khí họ có, nhưng không dễ dàng từ bỏ công nghệ hạt nhân.

Điểm mù mờ hiện nay chính là mức độ thỏa thuận đạt được mà mỗi bên sẵn sàng chấp nhận. Theo nhật báo, lập trường của đôi bên khá xa. Hoa Kỳ và các đồng minh đòi hỏi một tiến trình phi hạt nhân hóa hoàn toàn, có thể kiểm chứng và không thể đảo ngược được. Washington muốn thực hiện nhanh đòi hỏi Bình Nhưỡng di dời các vũ khí hạt nhân và các linh kiện sang một quốc gia thứ ba những tháng sau thượng đỉnh tại Singapore.

Bắc Triều Tiên muốn tiến trình được thực hiện dần dần theo kiểu đôi bên cùng có lợi. Mỗi một sự nhượng bộ phải có phần bù lại. Nếu như trong cuộc gặp Kim – Moon, cả hai miền tuyên bố « phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên », thì không một lời nào nhắc đến phi hạt nhân Bắc Triều Tiên.

Điều đó hàm ý đến chiếc ô hạt nhân của Mỹ tại Hàn Quốc và rộng ra nữa là hệ thống liên minh quân sự Mỹ tại Đông Bắc Á. Đổi lấy các nhân nhượng về kho vũ khí hạt nhân, Bắc Triều Tiên đòi hỏi các bảo đảm an ninh, bao gồm ký kết một hiệp ước hòa bình thay thế cho hiệp định đình chiến 1953.

Đang trong quá trình tìm kiếm một thành công ngoại giao, Donald Trump dường như sẵn sàng chấp nhận. Nhưng câu hỏi đặt ra, ngoài hiệp ước hòa bình, có thể dẫn đến việc bình thường hóa quan hệ hai nước thù nghịch, thì Bình Nhưỡng sẽ nhận được những bảo đảm gì từ phía Mỹ ?

« Tập Cận Bình, hãy trả tự do cho Lưu Hà ! »

Lời kêu gọi này của một nhóm tập thể phụ nữ Pháp được báo Le Monde dành một góc nhỏ trên trang Phân tích. Họ bao gồm các nghệ sĩ, nhà văn, những người phụ nữ tầm thường như bao người khác. Họ khẳng định không can dự vào « chuyện nội bộ Trung Quốc », cũng không có ý định biến Lưu Hà như là một biểu tượng đấu tranh.

Nhân danh là bằng hữu, đồng nghiệp của Lưu Hà và chỉ nhìn vợ góa của giải Nobel Hòa Bình Lưu Hiểu Ba như là một nhà thơ, họa sĩ, nhiếp ảnh, chứ không phải là một phụ nữ đấu tranh chính trị,  tập thể phụ nữ Pháp mong muốn chính quyền Bắc Kinh hãy để cho bà được hưởng thụ tự do mà Hiến Pháp quy định cho mọi công dân Trung Quốc, tìm lại niềm vui cuộc sống. Những người phụ nữ Pháp muốn đem lại cho bà khi chia sẻ niềm vui sáng tạo văn chương và nghệ thuật.

Gaza đẫm máu, trang nhất các báo Pháp

Hoa Kỳ khai trương tòa đại sứ mới tại Jerusalem đã làm bùng lên căng thẳng tại dải Gaza. Le Figaro, trên nền ảnh người dân Palestin chạy náo loạn trong lớp khói đen dày đặc, đưa tít lớn « Đại sứ Mỹ ở Jerusalem : Gaza bùng cháy ».

Libération chụp cận cảnh một người đàn ông gương mặt nhăn nhúm đau đớn vì bị trúng đạn, chạy tựa « Jerusalem – Gaza : Một tòa đại sứ và một cuộc thảm sát ».

Bùng cháy và thảm sát là vì trong khi tại Jerusalem là một lễ khai trương tưng bừng hoành tráng với sự hiện diện của Ivanka Trump, con gái tổng thống Mỹ, thì ngay tại biên giới, hơn 50 người Palestin đã bị bắn chết, trong đó có 8 trẻ em và hàng nghìn người khác bị thương trong một cuộc biểu tình phản đối Hoa Kỳ di dời tòa đại sứ về Jerusalem.

« Ngày phẫn nộ và đẫm máu trên dải Gaza » Le Figaro ghi nhận. Một người dân uất ức nói với phóng viên nhật báo : « Chúng tôi ở đây để nói rằng chúng tôi không bao giờ chấp nhận quyết định của Hoa Kỳ di dời đại sứ về Jerusalem ». Bất chấp máu và lửa, Le Figaro cho biết thêm « Guatemala và Paraguay đang nối gót theo Mỹ ».

Last Updated on Wednesday, 16 May 2018 06:59
 

Sổ Vàng

An-Lộc Foundation