Font Size

Profile

Menu Style

Cpanel
Tin Hàng Ngày 28/12/2017 PDF Print E-mail
Written by Editor   
Thursday, 28 December 2017 08:08

 

Nga : Bom nổ tại một siêu thị Saint Petersbourg, 10 người bị thương.

 

media
Xe cứu thương trước siêu thị nơi xẩy ra vụ nổ bom, Saint-Pétersbourg, Nga, ngày 27/12/2017REUTERS/Anton Vaganov

Tối qua, 27/12/2017, 10 người bị thương trong một vụ nổ tại một siêu thị ở Saint Petersbourg, thành phố lớn thứ hai của Nga. Nhà chức trách thông báo mở điều tra. Tổng thống Nga Putin lên án « hành động khủng bố ».

Thông tín viên Etienne Bouche tường trình từ Saint-Petersbourg:

«Cửa hàng nói trên nằm ở phía đông bắc thành phố Saint-Petersbourg, bên trong một rạp chiếu bóng thời Xô Viết, được chuyển thành trung tâm thương mại. Theo một nguồn tin được hãng thông tấn Nga TASS loan tải, vụ nổ xảy ra vào đầu giờ tối, ở lối vào, nơi khách hàng thường gửi đồ trước khi vào siêu thị. Theo một quan chức thuộc ban điều tra địa phương, 10 bị thương nhưng tính mạng của họ không bị đe dọa.

Cơ quan điều tra ra thông báo, nói đến một thiết bị gây nổ thủ công, có sức công phá tương đương 200 gam TNT. Cơ quan nói trên cũng cho biết đã mở một cuộc điều tra về ‘‘âm mưu giết người’’. Các nhà điều tra không loại trừ bất cứ giả thiết nào.

Vài ngày trước kỳ nghỉ đông và các lễ hội mừng Năm Mới, đe dọa khủng bố là mối lo lớn của chính quyền. Cách nay khoảng mươi hôm, các nhân viên an ninh Nga thông báo phá vỡ được một ổ thánh chiến, âm mưu tấn công thánh đường nổi tiếng Saint Petersbourg. Hồi tháng 4 năm nay, hệ thống tàu điện ngầm Saint Petersbourg đã bị khủng bố, khiến 16 người chết và hàng chục người bị thương».

Trong lúc điều tra vừa được mở ra, trang mạng địa phương Fontaka.ru hôm nay, 28/12, phổ biến hình ảnh video giám sát, cho thấy một người đàn ông mang áo vét xanh có mũ – bị nghi là thủ phạm vụ nổ - xuất hiện với một chiếc ba-lô có vẻ khá nặng, đã ra khỏi nơi xảy ra vụ nổ mà không mang theo ba-lô.

An ninh Nga lo ngại, sau khi tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo Daech mất gần như toàn bộ các vùng lãnh thổ tại Irak và Syria, nhiều phần tử thánh chiến gốc Nga sẽ trở về nước. Hồi giữa tháng 12, giám đốc cơ quan an ninh Nga Alexandre Bortnikov cho biết, gần 4.500 công dân Nga ra nước ngoài chiến đấu «trong hàng ngũ khủng bố».

Syria: Một chiến binh Daech «quan trọng» người Pháp bị bắt

Theo AFP, lực lượng chiến binh người Kurdistan Syria đã bắt được Thomas Barnouin – một chiến binh Daech, từng tham gia mạng lưới thánh chiến ở miền tây nam nước Pháp, có quan hệ mật thiết với Mohammed Merah, kẻ xả súng bắn chết 7 người tại Toulouse năm 2012. Thomas Barnouin từng tham gia cuộc chiến chống liên quân quốc tế tại Irak từ năm 2006.

Nhân vật này đã quy theo Hồi Giáo năm 2000, và ngày càng trở nên cực đoan, sau khi lui tới một số giáo đường miền tây nam nước Pháp. Năm 2014, Thomas Barnouin là nhân vật đầu não của một đường dây tuyển mộ người sang Syria.

Năm 2017: Biến đổi khí hậu tác hại đến Mỹ, nhưng TT Trump vẫn thờ ơ.

media
Donald Trump thông báo rút Mỹ ra khỏi Hiệp Định Khí Hậu Paris, Washington, ngày 01/06/2017© REUTERS/Kevin Lamarque

Trong năm 2017 sắp kết thúc, cả thế giới và đặc biệt là nước Mỹ đã phải gánh chịu các trận bão khủng khiếp, các vụ lũ lụt và cháy rừng với sức tàn phá ghê gớm. Theo giới khoa học, các sự kiện càng lúc càng dữ dội và thường xuyên hơn đó, là hệ quả rõ rệt của sự biến đổi khí hậu do hoạt động của con người gây ra.

Thế nhưng, tại Hoa Kỳ, một trong những nước góp phần lớn nhất vào sư biến đổi khí hậu của hành tinh, tổng thống Trump trong năm 2017 lại quyết định rút Mỹ ra khỏi Hiệp Định Khí Hậu Paris 2015, được cho là một phương tiện tốt để chống lại sự biến đổi khí hậu.

Phải nói là trong năm 2017, thiên tại đã không ngừng ập xuống nước Mỹ. Vào cuối tháng Tám, Houston, thành phố lớn thứ tư ở Mỹ đã bất ngờ bị chìm trong biển nước sau cơn bão Harvey, khiến cho hàng chục người chết, hàng trăm ngàn người phải sơ tán, gây nên hàng tỷ đô la thiệt hại vật chất.

Một tuần sau đó, đến lượt cơn bão Irma với sức gió gần 300 km/giờ quét qua một số hòn đảo vùng Caribê và đe dọa bang Florida ở Mỹ, buộc hàng triệu cư dân phải tản cư… Tiếp theo đó là trận bão Maria đã gieo rắc tàn phá trên đảo Dominica và Puerto Rico, một vùng lãnh thổ thuộc Hoa Kỳ.

Gần đây hơn, tại California, các vụ hỏa hoạn nghiệm trọng chưa từng thấy đã thiêu hủy những vườn nho ở khu vực San Francisco và một số khu phố ở Los Angeles.

Đối với ông Jerry Brown, thống đốc bang California, những đám cháy đó – thuộc diện lớn nhất trong hơn 80 năm nay - là một ví dụ về những gì sắp xảy ra do việc trái đất bị hâm nóng kéo theo nạn hạn hán. Jerry Brown nằm trong số thống đốc tiểu bang và thị trưởng của các thành phố lớn tại Mỹ, muốn tiếp tục đấu tranh chống lại đà nóng lên của Trái Đất, bất chấp quyết định của tổng thống Donald Trump rút Mỹ ra khỏi Hiệp Định Khí Hậu Paris.

Là một người thuộc diện không tin là hoạt động sản xuất của con người làm cho khí hậu biến đổi, trong suốt thời gian tranh cử tổng thống Mỹ, ông Donald Trump đã đòi rút Mỹ ra khỏi Hiệp Định Khí Hậu Paris để khỏi bị ràng buộc bằng những cam kết chống ô nhiễm, và sau khi nhậm chức tổng thống, ngày 01/06 vừa qua, ông chính thức làm việc này, nhân danh quyền lợi nước Mỹ. Đối với ông, Hoa Kỳ đã bị thiệt hại lớn khi tham gia vào hiệp định này, một văn kiện chỉ có lợi cho Trung Quốc.

Và đến cuối năm, trong báo cáo đầu tiên của mình về Chiến Lược An Ninh Quốc Gia, tổng thống Trump đã xóa bỏ sự kiện khí hậu trái đất bị hâm nóng ra khỏi danh sách các “mối đe dọa” đối với nước Mỹ.

Trung thành với đường lối trên, trong hành động của mình, ông Donald Trump đã xóa bỏ dần dần các quy định hiện hành tại Mỹ liên quan đến việc hạn chế hiện tượng biến đổi khí hậu, từ việc cử một người không tin vào biến đổi khí hậu lên nắm cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ EPA, cho đến việc khuyến khích tăng gia sản xuất các nguồn nhiên liệu hóa thạch, từ than đá đến dầu khí.

Những sắc lệnh nhằm đưa Mỹ trở thành nước xuất khẩu nhiên liệu vào năm 2026, bằng cách khôi phục việc khai thác than đá cũng như đẩy mạnh việc khai thác dầu khí và khí đá phiến đã được dồn dập ban hành.

Theo Michael Mann, một nhà khí hậu học thuộc Đại Học Bang Pennsylvania, thì trong không đầy một năm, số quy định chống lại sự ấm lên toàn cầu mà chính quyền của ông Trump đã xóa bỏ còn cao hơn cả con số mà các chính quyền tiền nhiệm đã xóa trong hai nhiệm kỳ, ám chỉ đến công việc làm của tổng thống George W. Bush.

Tổng thống Trump như vậy đã thể hiện rõ đường lối “America First” trong lãnh vực khí hậu, không cần chú ý đến trách nhiệm của Mỹ trong hiện tượng trái đất bị hâm nóng. Quốc Hội Mỹ, vào tháng 11 vừa qua, trong bản Đánh Giá Khí Hậu Quốc Gia lần thứ tư, đã ghi nhận: “Khí hậu của Hoa Kỳ có mối liên hệ chặt chẽ với biến đổi khí hậu trên toàn trái đất”.

Trung Quốc giúp Cam Bốt tổ chức bầu cử, thế chỗ của châu Âu và Mỹ.

media
Thủ tướng Cam Bốt Hun Sen (P) tiếp chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Phnom Penh, ngày 13/10/2016REUTERS

Một quan chức Cam Bốt ngày 28/12/2017 xác nhận: Trung Quốc sẽ cung cấp thiết bị giúp chính quyền Hun Sen tổ chức cuộc bầu cử Quốc Hội năm 2018. Trung Quốc là nước đầu tiên cam kết giúp đỡ Cam Bốt từ sau khi Liên Hiệp Châu Âu và Mỹ tuyên bố không trợ giúp Phnom Penh.

Trả lời hãng tin Anh Reuters, ông Hang Puthea, phát ngôn viên của Ủy Ban Bầu Cử Quốc Gia Cam Bốt nói rõ là Trung Quốc sẽ cung cấp 30 loại thiết bị khác nhau, “rất quan trọng cho việc tổ chức cuộc bầu cử”.

Trong một tài liệu công bố hôm qua 27/12, ủy ban này cho biết là Bắc Kinh đã hứa cung cấp cho Phnom Penh các loại máy tính bàn và xách tay, cũng như phòng phiếu và các thiết bị khác và “Trung Quốc hứa sẽ hỗ trợ nhiều hơn” để giúp Ủy Ban Bầu Cử Quốc Gia Cam Bốt quản lý tốt tiến trình bầu cử, bảo đảm được tính chính xác, minh bạch và khả tín.

Trung Quốc đã ra tay giúp đỡ chính quyền Hun Sen vào lúc Liên Hiệp Châu Âu và Mỹ đã quyết định không hậu thuẫn cho cuộc bầu cử năm 2018 tại Cam Bốt sau vụ đảng Cứu Nguy Dân Tộc Cam Bốt thuộc phe đối lập bị giải tán hồi tháng 11 vừa qua theo yêu cầu của chính phủ.

Trung Quốc hiện là nhà tài trợ nước ngoài lớn nhất của Cam Bốt, và hai bên đã trở nên gần gũi hơn trong bối cảnh chính phủ Cam Bốt gia tăng trấn áp các tiếng nói bất đồng, các nhóm xã hội dân sự và các phương tiện truyền thông độc lập, trong một chiến dịch bị giới bảo vệ nhân quyền gọi là phá hoại nền dân chủ.

Vào năm 2016, Trung Quốc cũng đã tặng Cam Bốt một số xe cộ và các thiết bị khác trị giá khoảng 11 triệu đô la để Phnom Penh tổ chức các cuộc bầu cử địa phương.

Cho đến nay, Liên Hiệp Châu Âu và Nhật Bản là những nhà tài trợ lớn nhất cho Ủy Ban Bầu Cử Cam Bốt. Trong lúc Bruxelles tuyên bố rút lui, Tokyo cho biết vẫn sẽ tiếp tục giúp đỡ Phnom Penh.

Pháp: Chính sách châu Á của tân tổng thống Macron sẽ ra sao ?

media
Bộ ba định hình chính sách châu Á của Pháp: Tổng thống Emmanuel Macron (T), ngoại trưởng Jean-Yves Le Drian (G) và thủ tướng Edouard Philippe (T). Ảnh chụp ngày 23/05/2017 tai Paris (Pháp).REUTERS/Etienne Laurent/Pool

Một câu hỏi thường được đặt ra từ ngày tân tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhậm chức : Đó là chính sách châu Á của Pháp sẽ ra sao ? Chuyên san Pháp Asialyst ngày 18/05/2017 đã thử trả lời trong bài phân tích của chuyên gia về Trung Quốc và các vấn đề quốc tế Philippe Le Corre mang tựa đề « Từ Hollande đến Macron, chính sách nào cho Pháp ở châu Á - De Hollande à Macron, quelle politique pour la France en Asie ? ».

Đối với chuyên gia Philippe Le Corre, cả tổng thống Macron lẫn thủ tướng Édouard Philippe đều thuộc một thế hệ lãnh đạo trẻ, đã có dịp biết đến châu Á trong công việc trước đây của mình. Bên cạnh đó, trong chính phủ mới được thành lập, vai trò của tân ngoại trưởng Jean-Yves Le Drian, một người thường xuyên tiếp cận với châu Á trong suốt 5 năm làm bộ trưởng Quốc Phòng của cựu tổng thống François Hollande tiền nhiệm cũng sẽ rất cần thiết.

Thủ tướng Edouard Philippe có kinh nghiệm về Trung Quốc

Thủ tướng Edouard Philippe là người có kinh nghiệm thực tế về châu Á, cụ thể là về Trung Quốc. Trong tư cách thị trưởng của thành phố cảng Le Havre, lãnh đạo mới của chính phủ Pháp đã có dịp phát triển các mối quan hệ cấp cao với Trung Quốc. Le Havre đã năm lần tổ chức diễn đàn thương mại Trung Quốc-Europa, một sự kiện vốn từ năm 2006 đến năm 2014, đã trở thành một trong những cuộc hẹn tại châu Âu rất được doanh nghiệp Trung Quốc ưa chuộng.

Ông Philippe, trong tư cách thị trưởng Le Havre, đã nhiều lần đi thăm Trung Quốc, đặc biệt là để gặp thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường (11/2013) nhân một hội nghị Trung Quốc-Liên Hiệp Châu Âu về các vấn đề đô thị, và đồng chủ trì phiên bản Trung Quốc của diễn đàn Trung Quốc-Europa tại thành phố Thẩm Dương (09/2014).

Cặp đôi đứng đầu ngành hành pháp nước Pháp Macron-Philippe như vậy sẽ tiếp tục công việc của cựu tổng thống François Hollande, một người ngay từ năm 2012, đã hoạch định một chính sách châu Á tinh tế nhờ cố vấn ngoại giao của ông, nhà Hán học Paul Jean-Ortiz.

Được cử làm cố vấn chỉ đạo (sherpa) về những vấn đề quốc tế, "PJO" người đã hầu như trải qua toàn bộ sự nghiệp của mình ở châu Á, đã có một cộng sự đồng hành tại điện Elysee mang tên Emmanuel Macron, phó tổng thư ký phủ tổng thống, phụ trách các vấn đề kinh tế.

Trong số những thành tựu của Paul Jean-Ortiz (qua đời tháng 07/2014), có thể kể đến việc Pháp đã xây dựng thành công những quan hệ tin cậy với hầu hết các nước châu Á, không riêng gì với Trung Quốc (từng gặp rắc rối với tổng thống Nicolas Sarkozy) và Nhật Bản.

Đông Nam Á được đặc biệt quan tâm từ năm 2012

Kể từ năm 2012, khu vực Đông Nam Á trở thành một mục tiêu quan trọng đối với điện Elysee. Trong nhiệm kỳ của mình, François Hollande đã đích thân đi thăm nhiều quốc gia vùng châu Á Thái Bình Dương : từ Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, đến Malaysia, Philippines, Lào, Singapore, Việt Nam, Indonesia và Úc; chưa kể đến rất nhiều các chuyến thăm cấp thủ tướng hay bộ trưởng từ giữa năm 2012 đến năm 2017.

Ngành công nghiệp quốc phòng Pháp từ lâu đã có mối quan hệ chặt chẽ với khu vực. Malaysia, Indonesia và Singapore là khách hàng lâu năm của các tập đoàn vũ khí Pháp Thales và DCNS. Trong năm 2016, Úc đã đặt 40 tỷ đô la tàu ngầm do DCNS chế tạo. Còn Ấn Độ thì đã đặt mua 36 máy bay Rafale của Dassault Aviation với giá 8,8 tỷ đô la, cũng vào năm ngoái.

Trong bối cảnh đó, việc bổ nhiệm cựu bộ trưởng Quốc Phòng rất được tôn trọng là ông Jean-Yves Le Drian làm ngoại trưởng rất được châu Á chú ý, vì bản thân ông là một bộ trưởng Quốc Phòng rất quan tâm đến châu Á.

Tân ngoại trưởng Pháp từng đề nghị Liên Hiệp Châu Âu tuần tra Biển Đông

Vào tháng 06/2016, tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore (cuộc họp thường niên của các chuyên gia quốc phòng ở châu Á), ông đã làm cử tọa ngạc nhiên khi đề xuất việc Liên Hiệp Châu Âu tiến hành những chiến dịch tuần tra Hải Quân tại Biển Đông. Bên cạnh sáng kiến đó, chính trong thời gian ông làm bộ trưởng Quốc Phòng mà các thỏa thuận quốc phòng với Đông Nam Á hay Ấn Độ được tăng cường.

Vào lúc Bắc Kinh liên tục đẩy mạnh các sáng kiến của họ ở Đông Nam Á, phát biểu năm 2016 của nguyên bộ trưởng Quốc Phòng đã được hiểu như là một mong muốn của Pháp, muốn ảnh hưởng đến cuộc tranh luận chiến lược trong khu vực. Pháp, tương tự như hầu hết các nước châu Âu, đã hoan nghênh phán quyết của Tòa Trọng Tài Quốc Tế La Haye ngày 12 tháng 7 năm 2016 về Biển Đông - một phán quyết tố cáo Trung Quốc tăng cường hiện diện trên nhiều hòn đảo đang tranh chấp. Ông Le Drian cho rằng : « Nếu muốn giảm nguy cơ xung đột, chúng ta cần phải bảo vệ pháp luật của biển ».

Về mặt chiến lược, Hải quân Pháp có một sự hiện diện đáng kể ở Thái Bình Dương, tại vùng Nouvelles Calédonies, Polynésie và Wallis và Futuna (chưa kể đến Ấn Độ Dương). Là quốc gia có vùng biển lớn thứ hai trên thế giới, Pháp cũng đang hợp tác chặt chẽ với Hoa Kỳ, Úc và New Zealand - cường quốc hàng hải khu vực khác - thông qua nhóm phối hợp bốn bên về an toàn hàng hải ở Thái Bình Dương.

Pháp cũng là một trong những nước ủng hộ chính sách của Liên Hiệp Châu Âu tại Biển Đông, được đại diện cao cấp Liên Hiệp Châu Âu về đối ngoại Federica Mogherini chủ xướng. Tân bộ trưởng Quốc Phòng Pháp Sylvie Goulard chắc chắn sẽ nhấn mạnh đến hợp tác châu Âu trong lĩnh vực quan trọng này.

Emmanuel Macron: Châu Âu cần đoàn kết trước Trung Quốc

Vấn đề lớn khác liên quan đến châu Á mà chính quyền Macron phải đối mặt là đà vươn lên về kinh tế của Trung Quốc.

Giống như những gì họ đã làm thông qua hội nghị thượng đỉnh Con Đường Tơ Lụa Mới, vừa được tổ chức tại Bắc Kinh với sự hiện diện của khoảng ba mươi nguyên thủ quốc gia hay thủ tướng chính phủ - nhưng không có Pháp vị bận bầu cử, Trung Quốc tiếp tục tiến quân vào châu Âu về mặt kinh tế.

Trong năm 2016, đầu tư trực tiếp của Trung Quốc đạt 35 tỷ, tăng 77% so với năm trước. Một số nước châu Âu, trong đó có Pháp, Anh, Đức, Ba Lan và Ý, đã tham gia với tư cách thành viên sáng lập vào Ngân Hàng Đầu Tư Cơ Sở Hạ Tầng Châu Á, một sáng kiến Bắc Kinh đưa ra vào năm 2015. Không ai có thể dửng dưng trước các sự kiện như công trình xây dựng một tuyến đường sắt cao tốc Beograd-Budapest được giao cho một tập đoàn Trung Quốc, hoặc việc quản lý cảng Pirée ở Hy Lạp lọt vào tay một nhóm Trung Quốc.

Trong toàn cảnh đó, đề nghị của tổng thống Emmanuel Macron về việc tăng cường đoàn kết châu Âu để đối phó với Trung Quốc, một cường quốc thương mại và đầu tư toàn cầu, có vẻ rất hợp lý.

Tổng thống mới của nước Pháp đã thấy được rằng Trung Quốc là một tác nhân kinh tế chủ chốt thời ông còn ở bộ Kinh Tế từ năm 2014 đến năm 2016, và theo dõi chặt chẽ chuyến thăm chính thức của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (nhân dịp kỷ niệm lần thứ 50 quan hệ ngoại giao Pháp-Trung) vào tháng tư năm 2014.

Chương trình hành động của ông Macron nói rõ là cần phải hợp tác với Trung Quốc (và Ấn Độ) về các vấn đề khí hậu, phù hợp với Thỏa Thuận Khí Hậu COP21 tại Paris. Về vấn đề đầu tư của Trung Quốc, tân tổng thống phân biệt rõ : Không thể đòi hỏi Trung Quốc mua máy bay Airbus mà lại từ chối không cho họ đầu tư vào sân bay Toulouse.

Vị cựu bộ trưởng Kinh Tế Pháp Macron cũng đã đến thăm Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc, những nước đã từng tạo dựng các quan hệ chặt chẽ với Pháp thời ông François Hollande làm tổng thống.

Ukraina: Trao đổi tù binh giữa Kiev và phe ly khai.

media
Lính Ukraina giám sát việc trao đổi tù binh giữa Kiev và lực lượng ly khai, ngày 27/12/2017REUTERS/Valentyn Ogirenko

Trước thềm năm mới 2018 và ngày lễ Giáng sinh 7/1 theo Chính Thống giáo, chính quyền Ukraina và lực lượng ly khai thân Nga, hôm qua 27/12/2017, đã tiến hành trao đổi hơn 300 tù binh bị bắt giữ trong các cuộc xung đột.

Có 73 người bị hai Nhà nước “cộng hòa” tự xưng bắt làm tù binh và 233 người bị chính quyền Kiev bắt giữ được trao trả trong đợt này.

Thủ tướng Đức Angela Merkel và tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã bày tỏ thái độ hoan nghênh đối với sự kiện này trong một thông cáo chung, song lãnh đạo hai nước đỡ đầu cho tiến trình hòa bình ở Ukraina vẫn kêu gọi cần tiếp tục tiến hành các trao đổi “vì vẫn còn  tù binh bị giam giữ”. Cả Berlin và Paris đều nhận định động thái này cho phép “củng cố niềm tin” giữa các bên. Hai nhà lãnh đạo cũng nhất trí cần để Hội Chữ Thập Đỏ Quốc Tế (CICR) tiếp cận khu vực một cách hoàn toàn nhằm tìm kiếm những người mất tích.

Ông Viktor Medvedtchouk, một đại diện của chính quyền Kiev trong các cuộc thương lượng có xu hướng thân Nga, hôm qua 27/12/2017, cho biết, Kiev vẫn chưa ấn định thời gian cho đợt trao trả tù binh tiếp theo, nhưng có thể trong đợt tới, 29 người bị lực lượng ly khai giam cầm sẽ được trao đổi lấy 74 người bị chính quyền của tổng thống Porochenko bắt giữ.

Đây là đợt trao trả tù binh đầu tiên kể từ 15 tháng qua, đồng thời có thể được xem như một bước tiến hiếm hoi trong việc thực hiện thỏa thuận hòa bình được kí kết ở Minsk hồi tháng 2/2015 với vai trò trung gian của hai đầu tàu Pháp – Đức. Thỏa thuận này cho phép phần nào giảm leo thang căng thẳng giữa hai bên, song không đạt được một sự dàn xếp xung đột chính trị.

Năm 2014, cuộc nội chiến Ukraina nổ ra gần Gorlivka, cách thủ phủ li khai Donetsk khoảng 40 km về phía bắc, giữa quân đội chính phủ và phe nổi dậy thân Nga chiếm đóng một phần lãnh thổ phía đông của nước này. Cuộc xung đột vũ trang đã làm hơn 10 000 dân thường thiệt mạng và đẩy quan hệ giữa Nga và phương Tây vào tình trạng xấu nhất kể từ Chiến tranh lạnh.

Cuộc đối đầu Kennedy-Khrushchev, đỉnh điểm của thời chiến tranh lạnh.

Cuộc đối đầu Kennedy-Khrushchev, đỉnh điểm của thời chiến tranh lạnh
Nikita Khrushchev (T) và John F. Kennedy (P), tại Vienna, tháng 06/1961.CC/John F. Kennedy Presidential Library and Museum.

Thái độ kềm chế của tổng thống Mỹ John F. Kennedy và sự khôn ngoan của lãnh tụ Liên Xô, Nikita S. Khrushchev đã tránh cho nhân loại một thảm họa hạt nhân ở đầu thập niên 1960. Không chỉ là đối thủ của nhau, Kennedy-Khrushchev còn là những đồng minh trong nhiệm vụ gìn giữ hòa bình. Nhà sử học Georges Ayache trở lại với cuộc đấu trí giữa Nikita S. Khrushchev và John F. Kennedy trong tác phẩm Les Grands Duels qui ont fait le monde (tạm dịch: Những cuộc đối đầu trong lịch sử của nhân loại), NXB Perrin, phát hành tháng 10/2016.

Vào lúc quốc tế cảnh báo trước nguy cơ kịch bản chiến tranh lạnh tái diễn, vị lãnh tụ cuối cùng của Liên Bang Xô Viết, Michael Gorbatchev, lo ngại khi thấy Washington và Matxcơva đang « tiến gần tới lằn ranh đỏ ». Ngoại trưởng Đức Frank-Walter Steinmeier không lạc quan hơn khi cho rằng : tình hình hiện nay còn « nguy hiểm hơn cả so với thời kỳ chiến tranh lạnh ».

Trong bối cảnh căng thẳng đó, đầu tháng 10/2016 dưới sự điều hành của Alexis Brezet và Vincent Tremolet de Villiers, hơn 20 nhà sử học, nghiên cứu, cựu nhân viên ngoại giao, nhà báo, nhà văn vừa cho ra mắt công chúng một tập hợp nói về 20 cuộc đối đầu đánh dấu lịch sử của nhân loại, từ thời Đại Đế Alexandre, hơn 300 năm trước Công Nguyên, cho đến cuộc song đấu Michael Gorbatchev - Boris Eltsine cuối thập niên 1980 đánh dấu ngày tàn của Liên Bang Xô Viết : Les Grands Duels qui ont fait le monde, Nhà Xuất Bản Perrin.

Nổi bật hơn cả là cuộc đọ sức tay đôi giữa hai ông « K », Kennedy-Khrushchev ở vào đầu thập niên 1960, với đe dọa hạt nhân tiềm tàng, được Georges Ayache nhà sử học và cũng là một nhà ngoại giao kể lại.

Vào mùa thu năm 1960, Hoa Kỳ chuẩn bị bầu lại tổng thống. Nixon hay Kennedy sẽ trở thành vị tổng thống thứ 35 trong lịch sử của nước Mỹ ? Điện Kremlin thận trọng theo dõi tình hình từ xa. Các cuộc thăm dò cho thấy, phó tổng thống Richard M. Nixon, ứng cử viên của đảng Cộng Hòa, một chính khách nổi tiếng chống cộng ở Mỹ, chiếm lợi thế so với thượng nghị sĩ John F. Kennedy của đảng Dân Chủ.

Sói già và cừu non

Tại Matxcơva, lên cầm quyền từ năm 1953, Nikita S. Khrushchev từng có dịp tiếp xúc với Nixon thực sự bất ngờ trước thắng lợi của Kennedy, một chính trị gia « còn quá trẻ để ngồi vào chiếc ghế tổng thống ». Mật vụ Liên Xô có một số thông tin về vị thượng nghị sĩ trẻ tuổi, nổi tiếng là « tay chơi » này : JFK là một cậu công tử con nhà giàu, tốt nghiệp đại học Harvard, đẹp như tài tử điện ảnh, nổi tiếng ăn chơi và dễ làm phụ nữ xiêu lòng.

Kennedy, dành nhiều thời gian để du thuyền hơn là lui tới Thượng Viện. Mật vụ KGB còn nắm rõ cả hồ sơ bệnh lý của Kennedy : họ biết ông đã nhiều lần suýt chết, bị đau cột sống và mắc một chứng bệnh hiểm nghèo, phải chích cortisone với liều lượng mạnh để cầm cự.

Theo lời tác giả, chỉ cần Mật vụ Liên Xô tung hồ sơ bệnh lý của Kennedy ra cho công chúng, là cũng đủ vĩnh viễn chôn vùi giấc mơ bước vào Nhà Trắng của thượng nghị sĩ bang Massachusetts. Đắc cử tháng 11/1960, John Fitzgerad Kennedy chính thức nhậm chức đầu tháng Giêng năm sau.

Trong khi đó ở Matxcơva, tổng bí thư Đảng Cộng Sản, Nikita Sergueievitch Khrushchev đã củng cố vị thế trên bàn cờ chính trị Liên Xô từ năm 1953, sau cái chết của Stalin. Xuất thân từ một gia đình nông dân, thủa trẻ Khrushchev từng lao động trong các lò rèn ở Donbass, miền đông Ukraina hiện nay, nhiều lần vào sinh ra tử trong các trận chiến trước khi từng bước thăng tiến trong guồng máy Đảng.

Trên con đường thăng tiến đó, Nikita Sergueievitch Khrushchev đã từng bước qua không ít xác người. Dưới những năm tháng Stalin, ai ai cũng phải vận dụng mọi thủ đoạn, mánh khóe xảo quyệt để tồn tại. Sống sót được dưới gọng kềm của Stalin đã là một kỳ công, ngồi vào chiếc ghế của Stalin để còn vạch trần tội ác của Stalin cũng là những thành tích không kém.

Nói cách khác, nếu như Jonh F. Kennedy, 43 tuổi, là một chính trị gia ít kinh nghiệm sống trong nhung lụa, phía bên kia võ đài, Nikita S. Khrushchev, 64 tuổi, là một con cáo già đã quá từng trải.

Thượng đỉnh Vienna, chiến tranh tâm lý Kennedy-Khrushchev ?

Dưới con mắt tinh đời của Khrushchev, Kennedy là một nhà chính trị tay mơ. Điều đã được chứng minh qua chiến dịch đổ bộ lên Vịnh Con Heo, Cuba tháng 4/1961. Chiến dịch đó là một thất bại ê chề của tình báo CIA với đồng thuận của tân chính quyền Kennedy, chống chế độ Fidel Castro.

Từ điện Kremlin, Khrushchev lại càng thích thú khi thấy JFK phải cầu viện Nixon cố vấn trên hồ sơ Cuba, hay như hình ảnh trên bìa báo Life cho thấy một, Kennedy khép nép như cậu học trò đứng bên ông thầy, tướng Eisenhower sau một cuộc họp ở Camp David.

Trong thời kỳ chiến tranh lạnh, Kennedy lên cầm quyền vào lúc quan hệ giữa Washington và Matxcơva xấu đi đáng kể sau vụ máy bay dọ thám U-2 của Mỹ bị phát hiện và bắn hạ trên bầu trời dãy núi Ural của Liên Xô (hồi tháng 5/1960), rồi kế tới là hồ sơ Cuba.

Nhưng hơn bao giờ hết Washington và Matxcơva ý thức được là đôi bên cần nối lại đối thoại. Kennedy - Khrushchev dự trù họp thượng đỉnh tại Vienna, Áo vào tháng 6/1961.

Nikita S. Khrushchev đến Vienna với quyết tâm « hỏi tội » Mỹ về vụ máy bay dọ thám U-2 và muốn chứng minh với quốc tế, Liên Xô là một siêu cường, ngang hàng với Mỹ. Đành là chưa giàu có như Mỹ, nhưng Liên Xô đã qua mặt Hoa Kỳ trong cuộc chạy đua chinh phục không gian.

Theo nhà sử học và ngoại giao Georges Ayache, Khrushchev bằng mọi giá phải ghi được một bàn thắng tại Vienna về mặt ngoại giao để đánh lạc hướng công luận trong nước trước hàng loạt những khó khăn kinh tế. Chủ nhân điện Kremlin cũng biết rằng thành phần bảo thủ trong đảng chỉ chờ cơ hội để bắt Khrushchev « đền tội » sau khi đã hạ bệ Stalin.

Không xem thường đối thủ nhưng Khrushchev nghĩ rằng, ông sẽ dễ dàng áp đảo được Kennedy, cái ông tổng thống « còn nhỏ tuổi hơn con trai » của mình.

Về phía Kennedy, vị tổng thống trẻ tuổi này của nước Mỹ cũng cần một thắng lợi ngoại giao. Chẳng vậy mà, trước khi lên đường tới Vienna, Kennedy đã phải dừng chân ở Paris để tham khảo ý kiến tổng thống Pháp, vị lão tướng Charles de Gaulle.

Thượng đỉnh Kennedy-Khrushchev mở ra trong hai ngày 03 và 04/06/1961 tại thủ đô nước Áo. Hơn 1.500 phóng viên quốc tế tập hợp về Vienna để đưa tin.

Về hình thức, lãnh đạo hai nước họp kín với một dàn cố vấn trong bầu không khí « giá lạnh ». Như thông lệ, Khrushchev dùng những lời lẽ đao to búa lớn để hù dọa đối phương. Kennedy càng tỏ ra chừng mực và từ tốn chừng nào, Khrushchev lại càng lấn lướt chừng nấy. Thậm chí theo lời một người trong cuộc, Khrushchev « mắng » Kennedy như mắng trẻ con.

Về nội dung thượng đỉnh Vienna, Kennedy muốn tập trung vào hồ sơ nguyên tử, Khrushchev sau khi dậy cho tổng thống Mỹ một bài học về thuyết Mác-Lênin, đòi Nhà Trắng giải quyết dứt điểm về quy chế của Tây Berlin, công nhận hai nước Đông và Tây Đức. Đây là lần thứ ba Matxcơva đòi Washington trở lại hồ sơ này.

Với Liên Xô ốc đảo Tây Berlin giữa lòng nước Đông Đức cộng sản là một cái gai : sự phồn thịnh của Tây Berlin càng làm lộ rõ cách biệt về đời sống giữa hai khối Tự Do và Cộng Sản. Khoảng cách đó hủy hoại những nỗ lực tuyên truyền của khối Xã Hội Chủ Nghĩa.

Kết thúc hai ngày họp, thượng đỉnh Vienna không đem lại một kết quả cụ thể nào. Trước khi ra về Khrushchev dọa Kennedy và phương Tây trước viễn cảnh nổ ra chiến tranh. Tổng thống Mỹ lễ phép đáp lời Chủ tịch Liên Xô : « Nếu như vậy thưa Ngài, thì chiến tranh sẽ xảy ra. Đó sẽ là một mùa đông buốt giá… »

Rời Vienna, Khrushchev biết rõ ông đã áp đảo được đối phương và buông lời nhận xét về Kennedy như sau : « Hắn quá trẻ, chưa đủ già dặn, rất thông minh, nhưng quá nhu nhược ».

JFK thì buột miệng than với các cộng tác viên là ông đã thực sự bị Khrushchev « xơi tái ». Nhưng qua cuộc chạm trán đó, Kennedy tin chắc tổng bí thư Đảng Cộng Sản Liên Xô chỉ muốn « nắn gân » nước Mỹ : Matxcơva sẽ không khai chiến vì Berlin hay vì Đông Đức, bởi « có điên mới lao vào cuộc chiến » mà Khrushchev chắc chắn không phải là người điên.

Kennedy không nhượng bộ tại Vienna lần này, nhưng Khrushchev hy vọng sẽ có cách « trị » ông tổng thống Mỹ còn non tay này. Matxcơva đợi cơ hội.

Tháng 08/1961, điện Kremlin ngỡ rằng thời cơ đã đến. Trong đêm 12 rạng sáng ngày 13/08/1961, chính quyền Water Ulbricht bất đầu xây dựng bức tường « ô nhục » như để thách thức Washington. Căng thẳng Đông-Tây gia tăng thêm một nấc vào tháng 10 cùng năm khi chiến xa của Mỹ và Liên Xô « đối mặt » nhau trong nhiều giờ đồng hồ. Chỉ cần một tiếng súng, một sự cố nhỏ cũng đủ dẫn đến những hậu quả tai hại khôn lường.

Không xảy ra chiến tranh, nhưng bức tường Berlin lại càng làm xấu thêm hình ảnh của Liên Xô trong công luận quốc tế.

Khủng hoảng tên lửa Cuba

Tại Washington Kennedy chịu áp lực của phe diều hâu chủ chiến. Ở Matxcơva, Khrushchev cũng không thoải mái hơn dưới sức ép của cơ quan Mật Vụ KGB và bên quân đội.

Đầu năm 1962, viện cớ bảo vệ chế độ Castro ở Cuba, Liên Xô bí mật triển khai tên lửa, tàu ngầm, đưa quân sang sát cạnh lãnh thổ Hoa Kỳ. Kremlin thừa biết, sau thất bại ê chề ở Vịnh Con Heo, Mỹ không động chạm tới Cuba, nhưng Liên Xô muốn dùng lá bài Cuba để mặc cả với Mỹ về quy chế của Berlin. Tháng 10 cùng năm, kế hoạch của Liên Xô bị phát hiện.

Tiếp theo đó là một cuộc khủng hoảng kéo dài trong 13 ngày. Tên lửa SS-4 của Liên Xô có sức công phá lớn gấp 200 lần so với quả bom đã thả xuống thành phố Hiroshima.

Phe diều hâu chủ trương « ra tay trước » đối phương. Kennedy do dự và một lần nữa ông bị chỉ trích là « nhu nhược ». Trên thực tế, với Dean Rusk và Robert McNamara ở vị trí bộ trưởng Ngoại Giao và Quốc Phòng, JFK không « do dự hay yếu đuối ». Nhà Trắng nhìn thấy rõ nước cờ của điện Kremlin : triển khai tên lửa tại Cuba để mặc cả với phương Tây về Berlin. Kennedy nêu lên nghi vấn : Biết đâu, Liên Xô cũng e bom nguyên tử của Mỹ ?

Còn tại Matxcơva, phe bảo thủ và diều hâu Liên Xô cũng dồn Khrushchev vào chân tường. Bên quân đội cũng chủ trương « đánh trước ».

Ngày 22/10/1962 trong bài diễn văn để đời, tổng thống Kennedy chính thức thông báo phát hiện vũ khí của Nga tại Cuba, ban hành lệnh phong tỏa hòn đảo này. Không đi đến chiến tranh, nhưng thái độ của Mỹ không có chút gì là « nhu nhược ». Thông điệp của Nhà Trắng được chủ nhân điện Kremlin đón nhận như một tin vui. Khrushchev ý thức được rằng, Kennedy không tấn công ngay lập tức, có nghĩa là Washington tạm gác giải pháp quân sự sang một bên. Chiến tranh sẽ không xảy ra.

Tối ngày hôm đó, Nikita S. Khrushchev an tâm đi xem hát : đó là buổi trình diễn của nam danh ca Mỹ Jerome Hines.

Khác với Khrushchev, Kennedy không chơi đòn rung cây dọa khỉ, nhưng trong cuộc đọ sức tay đôi giữa hai ông « K », phần thắng đã nghiêng hẳn về phía Washington. Dù vậy Kennedy đã để ngỏ một cánh cửa, không để đối phương mất mặt.

Sau một số các cuộc trao đổi trực tiếp, JFK lo ngại Khrushchev không hoàn toàn làm chủ tình hình ở Matxcơva. Đôi bên nhanh chóng tìm được thỏa thuận quy định Liên Xô rút vũ khí khỏi Cuba. Mỹ thì cam kết không động chạm đến chế độ Castro ở La Habana, và rút tên lửa Jupiter đặt tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Hạ màn

Sau trận đối đầu kịch liệt đó, mở ra một thời kỳ « tan băng » - tiêu biểu nhất là đường dây điện thoại đỏ Hot Line giữa Nhà Trắng và điện Kremlin. Tổng thống Kennedy liên tục có những phát biểu hòa hoãn hướng về phía Liên Xô. Đổi lại, Khrushchev đã bằng lòng đàm phán với Mỹ về một thỏa thuận hạt nhân.

Trong trên dưới một ngàn ngày tại Nhà Trắng, John F. Kennedy cùng với Nikita S. Khrushchev đã là tâm điểm trên sân khấu chính trị quốc tế, để rồi cả hai nhà lãnh đạo này đều bước vào hậu trường gần như cùng lúc.

Tổng thống Mỹ, JFK bị ám sát tại Dallas tháng 11/1963. Tổng bí thư Đảng Cộng Sản Liên Xô Nikita S. Khrushchev qua đời năm 1971 trong sự quên lãng của công luận và mang theo niềm cay đắng : bảy năm trước đó, ông bị hạ bệ. Sự nghiệp của Khrushchev đã khép lại khi khủng hoảng tên lửa Cuba bước vào hồi kết.

Nhà sử học Georges Ayache kết luận : Trong trên dưới một ngàn ngày ở cương vị tổng thống Hoa Kỳ, Kennedy đã chứng minh ông là một vị nguyên thủ có đầu óc thực tiễn, một nhà lãnh đạo bình tĩnh và quyết tâm. Những đức tính đó của Kennedy càng làm lộ rõ hình ảnh một Nikita Khrushchev thùng rỗng kêu to.

Ngày Kennedy qua đời, phu nhân tổng bí thư Khrushchev đã bất ngờ khóc khi bà đến tòa đại sứ Mỹ ở Matxcơva ký sổ tang. Một tuần sau, bà Kennedy, gửi thiệp cảm ơn đến lãnh đạo Liên Xô với lời lẽ cảm động và bất ngờ không kém. Jacqueline Kennedy viết : Từng là những đối thủ của nhau, nhưng hai ông Kennedy và Khrushchev lại là những « đồng minh trước quyết tâm để thế giới không bị phá hủy (…) Các vị đã tôn trọng lẫn nhau và đã có thể tìm ra một tiếng nói chung (…) Những vĩ nhân ý thức được rằng, họ cần kềm chế, còn những kẻ xoàng xĩnh thường bị nỗi sợ hãi và sự kiêu ngạo thôi thúc (…) Phải chi mà trong tương lai, những con người tầm thường cũng có thể cùng ngồi vào bàn đàm phán trước khi dùng đến vũ lực … ».

TIN ĐỌC NHANH.

media

(AFP) Liên Hiệp Châu Âu tố cáo Trung Quốc kết án hai nhà ly khai

Vụ đối ngoại của Liên Hiệp Châu Âu hôm qua, 27/12/2017, ra thông cáo lên án chính quyền Bắc Kinh phạt tù hai nhà ly khai. Theo châu Âu, «việc kết án luật sư nhân quyền Tạ Dương (Xia Yang) và nhà bảo vệ nhân quyền Ngô Cam (Wu Gan) với tội danh âm mưu lật đổ (…), cùng án phạt 8 năm tù đối với ông Ngô Cam, gây rất nhiều lo ngại về (…) định chế Nhà nước pháp quyền » tại Trung Quốc. Hai nhà ly khai Trung Quốc bị bắt năm 2015.

Cũng ngày hôm qua, sứ quán Hoa Kỳ và Đức ra tuyên bố chung tố cáo Trung Quốc đàn áp giới hoạt động nhân quyền và kêu gọi Bắc Kinh trả tự do cho ông Ngô Cam, điều tra về những tố cáo ngược đãi nghiêm trọng quá trình giam giữ hai người này.

(AFP) – Việt Nam : 15 người bị phạt tù vì dự định khủng bố sân bay

Một tòa án sơ thẩm ở thành phố Hồ Chí Minh, ngày 27/12/2017, kết án từ 5 đến 16 năm tù đối với những người bị coi là thủ phạm một âm mưu tấn công sân bay Tân Sơn Nhất bằng bom xăng, tổng cộng khoảng 100 năm tù đối với các bị cáo. Theo báo chí trong nước, vụ việc xảy ra vào tháng 4/2017, nhóm tấn công có liên hệ với một tổ chức người Việt ở nước ngoài.

(AFP) – Việt Nam : Tăng trưởng kinh tế cao nhất trong vòng 10 năm

Tổng cục Thống kê Việt Nam, hôm qua 28/12/2017, thông báo, kinh tế nước này trong năm 2017 đã đạt tăng trưởng 6,81%, mức cao nhất trong vòng 10 năm trở lại đây, cao mục tiêu đề ra ban đầu là 6,7 %. Kết quả khả quan này chủ yếu nhờ vào hoạt động xuất khẩu các mặt hàng nông thủy hải sản và các sản phẩm giá cả cạnh tranh của các tập đoàn nước ngoài như Samsung và Nike. Tuy nhiên, đại diện Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, cho rằng “tăng trưởng quá cao năm nay sẽ khó duy trì vào năm sau”.

(Reuters) – Đài Loan tố cáo Trung Quốc tập trận trên biển gây bất ổn khu vực

Tổng thống Đài Loan, bà Thái Anh Văn, hôm nay 28/12/2017, tuyên bố, Đài Bắc vẫn theo dõi sát những động thái quân sự của Trung Quốc. Theo Bắc Kinh, năm vừa qua, không quân Trung Quốc đã tiến hành 16 cuộc tập trận trên không.

(AFP) – Hàn Quốc đòi xem lại thỏa thuận với Nhật Bản trong vụ «gái giải sầu»

Hôm nay, 28/12/2017, tổng thống Hàn Quốc Moon Jae In khẳng định là thỏa thuận đã được đúc kết với Tokyo năm 2015, không cho phép giải quyết được bất đồng lịch sử song phương về chủ đề phụ nữ Hàn Quốc bị bắt làm nô lệ tình dục trong các nhà thổ của quân đội Nhật, trong thời gian Thế chiến Hai. Thỏa thuận được ký dưới thời tổng thống thuộc phe bảo thủ, bà Park Geun Hye, bị một bộ phận công luận Hàn Quốc chỉ trích mạnh.

(AFP) –Một nữ cựu sĩ quan quân đội Croatia, ngày 27/12/2017, bị tòa án Bornia-Herzegovina kết án 14 năm tù giamvề tội ác chiến tranh.

Đây là hình phạt nặng nhất đối với một phụ nữ, liên quan đến cuộc xung đột Bosnia những năm 1990. Bà Azra Basic, 58 tuổi, bị bắt năm 2011 tại Hoa Kỳ, theo yêu cầu của tư pháp Bosnia-Herzzgovina và bị dẫn độ sang Bosnia cuối 2016. Nhiều nhân chứng mô tả Azra Basic là một kẻ « nắm quyền sinh sát » đối với các thường dân Serbia, bị giam giữ tại một địa điểm gần thành phố Dervanta, tháng 4.1992.

(AP) – Quốc Hội Israel thông qua luật hạn chế thẩm quyền của cảnh sát.

Theo luật được thông qua ngày 28/12/2017, giới cảnh sát từ nay không được quyền đề nghị bên công tố truy tố hay không một nghi can bị điều tra. Cảnh sát cũng không được quyền tiết lộ thông tin về cuộc điều tra cho báo chí. Luật do đảng Likoud của thủ tướng Benjamin Netanyahu, hiện nắm đa số tại Quốc Hội đệ trình. Phe đối lập Israel đã tố cáo một thủ đoạn nhằm “che chở” ông Netanyahu, hiện đang bị điều tra về cáo buộc tham nhũng.

(Franceinfo) – Thất nghiệp Pháp giảm 2,4% so với quý trước

Thống kê của bộ Lao Động cho hay, số lượng người thất nghiệp toàn phần tại Pháp tháng 11 vừa qua, giảm 86.300 người, tương đương 2,4%, so với ba tháng trước. Hiện tại, ở Pháp có 5 611 400 thất nghiệp, trong đó 2 157300 người thất nghiệp một phần.

(AFP) – 25.000 người hùn tiền giúp bảo tồn một lâu đài thời trung cổ tại Pháp

Hôm 26/12 vừa qua, một lâu đài thời trung cổ thuộc vùng Poitou, miền tây nam nước Pháp, đã nhận được sự đầu tư của hơn 25.000 cổ đông, từ 115 quốc gia. Tổng cộng 1,6 triệu euro đã được huy động. Theo người lãnh đạo của cơ sở kêu gọi tài trợ, đây là một kỉ lục của châu Âu và Pháp, về số tiền đóng góp, cũng như số lượng người tham gia đối với một công trình cổ.

(Reuters) – Airbus có thể ngưng sản xuất máy bay A380

Airbus đang cân nhắc một số kịch bản có thể xảy ra, thậm chí ngưng sản xuất mẫu máy bay lớn nhất thế giới A380, nếu hãng hàng không Dubai Emirates không đặt hàng. Nhu cầu A 380 đang giảm sau gần 10 năm được đưa vào khai thác. Tuy nhiên, theo Reuters, Airbus hiện vẫn có đủ đơn đặt hàng để duy trì nhịp độ sản xuất A380 cho tới đầu những năm 2020.

Trung Quốc : « Con mắt của Bắc Kinh » và 1,4 tỉ « nghi phạm ».

media
Hệ thống caméra giám sát được lắp đặt dày đặc tại Thiên An Môn, Bắc Kinh, Trung Quốc để theo dõi "nhất cử, nhất động" của người dân tại quảng trường.REUTERS/Kim Kyung-Hoon

Trong khi đa phần các báo Pháp hôm nay tập trung vào thời sự trong nước thì báo Libération dành một hồ sơ lớn 4 trang bài nói về « Con mắt của Bắc Kinh ». Với gần 200 triệu caméra, 40 triệu mẫu giọng nói và 1 tỉ gương mặt được lưu trong cơ sở dữ liệu của công an, chế độ Tập Cận Bình đang tăng cường giám sát công dân ở những mức độ « chưa từng có từ trước tới nay » với lý do « đảm bảo an ninh quốc gia và đấu tranh chống khủng bố. »

Trong bài viết « 1,4 tỉ nghi phạm tại Trung Quốc », thông tín viên Raphaël Balenieri của báo Libération tại Bắc Kinh cho biết chính quyền Trung Quốc không ngừng hiện đại hóa hệ thống giám sát nhờ các tiến bộ về công nghệ. Cho dù là các cá nhân, doanh nghiệp hay tổ chức phi chính phủ …, không ai có thể thoát khỏi sự giám sát chặt chẽ của bộ máy Nhà nước.

Để tới quảng trường Thiên An Môn ở trung tâm Bắc Kinh, người dân Trung Quốc phải đặt thẻ căn cước vào một cái hộp điện tử, thẻ của họ bị chụp ảnh. Và trên quảng trường, « nhất cử, nhất động » của họ đều bị hàng trăm caméra treo trên các cột đèn ghi lại. Vào đầu tháng 12/2017, phóng viên John Sudworth của đài BBC đã thách thức chính quyền thành phố Quý Dương, miền tây nam Trung Quốc tìm được mình từ một tấm ảnh mà ông đã đưa cho cảnh sát. Và chỉ sau bảy phút, nhà chức trách Quý Dương đã tìm thấy John Sudworth !

Trên đây là một vài ví dụ về việc theo dõi ồ ạt mọi cử chỉ, hành động của 1,4 tỉ người tại Trung Quốc từ lâu nay đã « nằm trong chuỗi ADN của đảng Cộng Sản Trung Quốc », một đảng muốn tiêu diệt « ngay từ trong trứng nước » mọi ý đồ chỉ trích đảng. Và theo dòng thời gian, để thích nghi với một xã hội « kết nối mạng » « liên tục chuyển động », hệ thống giám sát công dân của Trung Quốc không ngừng được cải tiến, đặc biệt nhờ big data và trí thông minh nhân tạo, hai lĩnh vực mà Trung Quốc muốn trở thành bá chủ thế giới. Các yếu tố chính trị và công nghệ hỗ trợ lẫn nhau để đẩy mạnh việc giám sát người dân.

Về mặt chính trị, việc gây lo ngại nhất là vào năm 2014, chính quyền đã thông qua kế hoạch xây dựng « một hệ thống uy tín xã hội » cho tới năm 2020. Mỗi cá nhân, tổ chức sẽ bị chấm điểm dựa theo hành vi trong cuộc sống đời thường và trên mạng Internet. Tùy theo số điểm, họ có thể được trao một danh hiệu manh tính tượng trưng, hay bị phạt tiền, bị cấm đoán hoặc bị đưa vào « một danh sách đen ». Theo nhà chức trách, mục đích là « nâng cao tính trung thực … của toàn xã hội ».

Việc chấm điểm dựa vào các công nghệ mới cho phép chính phủ thu thập và lưu trữ ngày càng nhiều dữ liệu và phân tích các dữ liệu trên ngày càng nhanh chóng. Thương mại điện tử và thanh toán qua mạng cũng cung cấp cho nhà chức trách vô số thông tin.

Theo ông Gregory Walton, chuyên gia an ninh mạng tại đại học Oxford, Anh Quốc, công nghệ hiện đại đã giúp nhà chức trách Trung Quốc thực hiện tham vọng mà họ nung nấu suốt 60 -70 năm qua. Thực ra, công nghệ trên có ở mọi nơi, nhưng Trung Quốc thì khá đặc biệt vì 3 lý do : dân số rất đông, thông tin cá nhân không được chú ý bảo mật và Nhà nước đầu tư ồ ạt vào trí thông minh nhân tạo.

Công cuộc giám sát dân chúng của Tập Cận Bình không vấp phải trở ngại nào, cả về mặt xã hội, pháp luật và truyền thông. Các thảo luận về bảo vệ thông tin cá nhân, vốn rất sôi nổi ở Mỹ và châu Âu, lại không hề tồn tại ở Trung Quốc. Và cái « rọ sắt » mà Tập Cận Bình úp lên xã hội dân sự kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012 khiến mọi tranh luận tiềm tàng đều trở nên « bất khả thi ».

Tuy nhiên, thông tín viên báo Libération kết luận, cho dù có tinh vi đến mấy, không có hệ thống nào là không có « kẽ hở ». Chẳng hạn, vào năm 2013, đã xảy ra một vụ tấn công - tự sát gần Thiên An Môn, mà theo cảnh sát Trung Quốc là do 3 phần tử cực đoan dân tộc thiểu số Duy Ngô Nhĩ thực hiện.

Danh sách người giàu nhất hành tinh năm 2017

Trong lĩnh vực kinh tế, báo Les Echos đề cập tới « danh sách các tỉ phú giàu nhất thế giới năm 2017 ». Theo đánh giá của Bloomberg, tài sản của 500 người giàu có nhất hành tinh đã tăng thêm 23% (1.000 tỉ đô la) trong năm 2017, nâng tổng khối tài sản của họ lên 5.300 tỉ đô la (gấp hơn 2 lần PIB của Pháp). Để lọt vào danh sách trên, các tỉ phú phải sở hữu ít nhất là 4,1 tỉ đô la/người.

3 người thuộc tốp đầu đều là người Mỹ. Người giàu nhất toàn cầu là Jeff Bezos, với gần 100 tỉ đô la. Ông là người nắm 16,4% cổ phần của tập đoàn Amazon). Chỉ trong một năm, tài sản của Jeff Bezos đã tăng từ 34,2 triệu đô la lên thành 99,6 triệu đô la. Đứng thứ hai là Bill Gates (Microsoft) với 91,3 triệu đô la. Tỉ phú Warren Buffett (Berkshire-Hathaway) đứng ở vị trí thứ ba với 85 tỉ đô la. Ông chủ của Facebook đứng thứ 5 (72,6 tỉ đô la). Và ngày càng có nhiều tỉ phú trong lĩnh vực công nghệ (3 tỉ phú trong tốp 5).

Phần Lan : nghĩa địa hạt nhân khổng lồ

Chuyển sang lĩnh vực môi trường - xử lý rác thải, báo Le Monde giới thiệu với độc giả về « nghĩa địa hạt nhân khổng lồ ở Phần Lan ». Chính quyền Phần Lan đã quyết định cho xây khu chôn rác thải hạt nhân đầu tiên bên bờ biển Baltic, cách thủ đô Helsinky 30 phút chạy xe, tại thị trấn Eurajoki đẹp như tranh vẽ với các ngôi nhà gỗ giữa bạt ngàn rừng thông. Nghĩa địa hạt nhân Onkalo là nơi chôn cất, từ khoảng giữa những năm 2020 đến khoảng năm 2100, rác thải hạt nhân có nồng độ phóng xạ đậm đặc trong vòng 100.000 năm, thời gian đủ lâu để các chất phóng xạ trở nên vô hại.

Theo các chuyên gia, nền đá granit ở Olkiluoto có niên đại 2 tỉ năm, là khu vực địa chất ổn định, lý tưởng để chôn các conteneur bằng đồng chứa rác thải hạt nhân, kể cả trong trường hợp động đất, lượng phóng xạ rò rỉ xũng thấp dưới ngưỡng cho phép.

Nhưng điều đáng ngạc nhiên là không hề có dấu hiệu của sự tức giận từ phía các nhà hoạt động bảo vệ môi trường hay người dân sống trong khu vực. Thường thì trên thế giới, dự án về nghĩa địa hạt nhân đều bị từ bỏ hoặc trì hoãn, vì bị nghi ngờ không đảm bảo an toàn và vấp phải phản ứng của dân chúng. Ấy vậy mà dự án Onkalo lại không gặp trở ngại gì và tiến triển gần như đúng kế hoạch đề ra từ năm 1983.

Theo phóng viên báo Le Monde, điều đó có được nhờ chính quyền tin tưởng mạnh mẽ vào các chuyên gia, nhà địa chất. Thị trưởng Vesa Lakaniemi khẳng định : « Một khi các chuyên gia nói là không có vấn đề gì về an toàn, thì chúng tôi tin tưởng họ. » Nhưng yếu tố then chốt là người dân Phần Lan có lòng tin vào chính quyền và cơ quan an toàn hạt nhân quốc gia. Theo nhiều cuộc thăm dò ý kiến về tỉ lệ được lòng dân, cơ quan quản lý rác thải hạt nhân của Phần Lan thường đứng trong tốp đầu, chỉ sau cảnh sát và lực lượng cứu hỏa.

Châu Âu : Làn sóng di dân mới hướng về Tây Ban Nha

Trong lĩnh vực xã hội, Le Monde nói về « Làn sóng di dân mới hướng về Tây Ban Nha ». Nước này là cửa ngõ nhập cư lớn thứ ba châu Âu, sau Ý và Hy Lạp. Theo số liệu mới nhất của bộ Nội Vụ, số người nhập cư trái phép vào Tây Ban Nha đã tăng gấp đôi so với năm 2016, phần lớn qua ngả Địa Trung Hải.

Điều đáng chú ý là từ mùa hè 2017, có nhiều di dân tới từ Algérie. Theo Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc, hồi tháng 09/2017, 25% số người nhập cư trái phép vào Tây Ban Nha là người Algérie.

Chính quyền Madrid rất lo ngại về hiện tượng mới này và ngay lập tức kêu gọi chính quyền Algérie có biện pháp hạn chế làn sóng di dân ồ ạt từ nước này sang Tây Ban Nha. Còn « biện pháp khẩn cấp » của Tây Ban Nha là dồn 500 di dân, phần đông là người Algérie, cập bờ biển Murcie, vào một khu trại giam ở Archidona, Malada. Họ lập luận : tập trung di dân trong các trại giam bảo đảm điều kiện vệ sinh, có vòi hoa sen, lò sưởi, giường, phòng tập thể thao thì tốt hơn là gửi di dân tới các trại tị nạn như ở nhiều quốc gia khác và đây là biện pháp tạm thời.

Tuy nhiên, biện pháp của chính quyền Madrid đã bị các tổ chức nhân quyền trong nước chỉ trích mạnh mẽ. Họ cho rằng Tây Ban Nha tiếp đón người tị nạn ít hơn nhiều so với Ý, và dường như chính phủ chưa chuẩn bị tốt trước vấn đề đón tiếp di dân.

Canada dự liệu về một làn sóng di dân mới

Vẫn liên quan tới vấn đề di dân, Anne Pélouas - thông tín viên báo Le Monde - tại Montréal cho biết « Canada dự liệu về một làn sóng di dân mới ». Từ tháng 01 đến tháng 09/2017, theo Cảnh sát Hoàng Gia Canada, có gần 19.000 người, chủ yếu là người Haiti, vượt biên giới trái phép từ Mỹ sang Canada. Mục tiêu của họ là xin tị nạn tại Canada, tránh nguy cơ bị chính quyền Donald Trump trục xuất.

Bộ trưởng An Ninh Ralph Goodale đã từng phát biểu Ottawa đang « chuẩn bị mọi kịch bản », nhưng ông vẫn nhấn mạnh số di dân tới Canada có thể là « không thể lường nổi ». Hồi tháng 11/2017, Ottawa thông báo sẽ tiếp đón 1 triệu di dân trong vòng ba năm tới.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao cơ quan quốc gia về hải quan và di dân thì chỉ trích là chính phủ liên tục đơn giản hóa tình hình và nói là mọi việc đều trong tầm kiểm soát. Cơ quan này đã yêu cầu tăng cường nguồn lực, nhưng không được đáp ứng, trong khi họ lo ngại năm 2018 sẽ là năm bùng nổ về di dân.

Trang nhất các báo Pháp

Đa phần các báo Pháp hôm nay quan tâm tới thời sự trong nước. Báo Le Monde chạy tít « Kịch bản tăng cường giám sát người thất nghiệp ». Chính phủ Pháp nhận được đề xuất gia tăng giám sát người thất nghiệp đang được hưởng trợ cấp của Pôle Emploi - cơ quan hỗ trợ người thất nghiệp. Theo tài liệu trên, những người thất nghiệp không năng nổ, tích cực tìm việc, hoặc từ chối các đề nghị tuyển dụng phù hợp với khả năng của họ, hoặc khước từ khóa đào tạo nghề mà Pôle Emploi đề xuất sẽ bị mất 50% tiền trợ cấp trong vòng hai tháng và mất 100% trợ cấp trong vòng hai tháng nếu tái diễn. Những người không trả lời đề nghị hẹn gặp của tư vấn viên của Pôle Emploi sẽ bị mất 20% trợ cấp.

Trong khi đó, « Thuế : Tất cả những thay đổi trong năm 2018 » là chủ đề được báo kinh tế Les Echos quan tâm. Còn « Hình ảnh của nước Pháp đã thay đổi ? » là câu hỏi của báo công giáo La Croix. Các thông báo về cải cách và sự tham gia tích cực trên chính trường quốc tế dường như đã cải thiện hình ảnh của nước Pháp trong mắt người nước ngoài.

Last Updated on Friday, 29 December 2017 08:01
 

Sổ Vàng

An-Lộc Foundation