Font Size

Profile

Menu Style

Cpanel
Tin Hàng Ngày 13/11/2016 PDF Print E-mail
Written by Editor   
Monday, 13 November 2017 08:07

Biển Đông : ASEAN vẫn có thể dựa Mỹ để chống Bắc Kinh bành trướng.

media
Tổng thống Mỹ Donald Trump dự thượng đỉnh Mỹ-ASEAN, Manila, 13/11/2017.REUTERS/Jonathan Ernst

Vào lúc tổng thống Mỹ Donald Trump, hiện đang công du châu Á, không che giấu chủ trương Nước Mỹ Trên Hết, và từ từ rút chân ra khỏi chính trường quốc tế, tại vùng Đông Nam Á, cụ thể là trong khối ASEAN, thách thức đặt ra là làm sao tránh được sự lệ thuộc vào Trung Quốc vốn không ngừng bành trướng ảnh hưởng và không ngần ngại áp đặt yêu sách chủ quyền quá đáng trên Biển Đông, vùng biển chung của toàn khu vực.

Như rất nhiều nhà phân tích từng nhận định, cái khó đối với ASEAN là bị chia rẽ, không đưa ra được một mặt trận thống nhất để đối phó với Trung Quốc. Bắc Kinh lại biết lợi dụng tình trạng này, tăng cường trợ giúp các nước thân cận với mình trong khối Đông Nam Á để phá vỡ mọi toan tính kháng lại sức bành trướng của Trung Quốc.

Ví dụ mới đây nhất là trường hợp của Philippines, từ một nước đi đầu trong việc chống lại Trung Quốc trên hồ sơ chủ quyền Biển Đông, đã trở thành lá bài của Bắc Kinh trong ASEAN, công khai nhấn chìm hồ sơ nhạy cảm này trong các hội nghị toàn khối để khỏi làm phật ý đồng minh mới. Cùng với Cam Bốt đã ngả theo Trung Quốc từ lâu, Bắc Kinh đã có hai chỗ dựa vững chắc để hóa giải các phản ứng của khối nước Đông Nam Á.

Trả lời phỏng vấn của RFI, bà Valérie Niquet, chuyên gia Pháp về châu Á và Đông Nam Á, cho rằng ngoài việc lợi dụng các nước thân cận trong ASEAN, Bắc Kinh còn có những kế sách khác để chia rẽ khối Đông Nam Á.

« Các nước như Lào hay Cam Bốt là những nước cực kỳ yếu và nằm trong số những quốc gia nghèo nhất trên thế giới, đang ngày càng bị lôi cuốn vào quỹ đạo của Trung Quốc. Bắc Kinh đã có những khoản đầu tư kinh tế rất quan trọng vào trong hai nước này, và có ảnh hưởng rất lớn đến chính quyền Phnom Penh và Vientiane. Và cho dù đôi khi họ cũng thấy miễn cưỡng, nhưng họ hầu như đã bị trói tay trong việc chống lại Bắc Kinh

Trong khối ASEAN, chúng ta đã nhiều lần thấy lời lẽ chống Trung Quốc trong các thông cáo chung bị giảm nhẹ đáng kể, chính là vì do sự phản đối của các nước như Lào hay Cam Bốt, bác bỏ bất kỳ tuyên bố nào bị coi là quá gay gắt với Bắc Kinh.

Do vậy, dĩ nhiên là Bắc Kinh có lợi khi đào sâu sự chia rẽ trong ASEAN, đặc biệt bằng cách phô trương dự án Con Đường Tơ Lụa Trên Biển của Trung Quốc như là những cơ may kinh tế quan trọng cho các nước trong khu vực, qua đó khoét sâu chia rẽ trong nội bộ khối Đông Nam Á, và tránh được một mặt trận thống nhất chống lại lập trường của Trung Quốc trong vùng. »

Vào lúc Trung Quốc nỗ lực gia tăng ảnh hưởng, thì Hoa Kỳ, nước duy nhất có thể cản đường Bắc Kinh thì lại có dấu hiệu bớt quan tâm đến Biển Đông, trong khuôn khổ một đường lối chung được tân tổng thống Mỹ Donald Trump đẩy mạnh là « Nước Mỹ Trên Hết ».

Tuy nhiên, theo chuyên gia Valérie Niquet, ở những nơi khác, hay lãnh vực khác, thì có thể là tân chính quyền Mỹ có chủ trương bớt can dự, nhưng riêng tại châu Á, tín hiệu mà Washington bắn đi nhân vòng công du đang diễn ra của tổng thống Donald Trump lại chính là Mỹ sẽ không để cho Trung Quốc « múa gậy vườn hoang » trong khu vực.

« Hiện nay, Mỹ vẫn còn hiện diện mạnh trong khu vực, cả về phương diện chiến lược và thậm chí quân sự : Hoa Kỳ đã thực hiện một số chiến dịch bảo vệ quyền tự do hàng hải, kể cả tại Biển Đông.

Ngoài ra, chuyến thăm khu vực của tổng thống Mỹ Donald Trump đã diễn ra một cách tốt đẹp, và trấn an được các đồng minh của Hoa Kỳ trong khu vực về quyết tâm của Washington, sẽ tiếp tục dấn thân vào châu Á, không sẵn sàng nhường chỗ cho Bắc Kinh tự do tung hoành.

Tóm lại, ta thực sự cảm thấy là qua chuyến công du của tổng thống Trump, cũng như qua các tuyên bố của các bộ trưởng Ngoại Giao và Quốc Phòng Mỹ, sẽ không có việc Washington từ bỏ khu vực cho ảnh hưởng độc quyền của Trung Quốc.

Và lập trường đó cũng phù hợp với kỳ vọng của đa số các nước trong khu vực, và ngay cả trong trường hợp một số quốc gia ASEAN thận trọng hơn, các nước này cũng muốn Hoa Kỳ có mặt trong khu vực để tạo ra một thế cân bằng trước sức mạnh của Trung Quốc, vừa là cơ hội kinh tế, vừa gây lo ngại. »

Nếu tín hiệu mà tổng thống Donald Trump bắn đi nhân dịp ghé thăm Đông Nam Á trở thành hành động thực tế, điều đó sẽ hà hơi tiếp sức cho những nước trong ASEAN như Việt Nam, không muốn cả khu vực hoàn toàn rơi vào quỹ đạo của Trung Quốc.

Liên Hiệp Châu Âu ký hiệp ước hợp tác quân sự.

media
Bộ trưởng Quốc Phòng Bỉ Didier Reynders (phải) và lãnh đạo ngoại giao châu Âu Federica Mogherini, 13/11/2017.REUTERS/Yves Herman

Thêm một bước tiến mới để thúc đẩy dự án phòng thủ chung của Liên Hiệp Châu Âu. Ngày thứ hai 13/11/2017, Pháp-Đức cùng với 21 thành viên Liên Hiệp Châu Âu ký kết một « hiệp ước hợp tác quân sự » với 20 cam kết để vực dậy kế hoạch phòng thủ châu Âu, bị dậm chân tại chỗ từ 60 năm qua.

Theo AFP, tại Bruxelles, 23 ngoại trưởng và bộ trưởng quốc phòng của Liên Hiệp Châu Âu ký tổng cộng « 20 cam kết » hợp tác phát triển vũ khí và trợ giúp nhau trong các chiến dịch quân sự ngoài châu Âu. Trong giai đoạn đầu, đã có 50 chương trình cụ thể đã được đề nghị trong « hiệp ước hợp tác cơ cấu và thường trực » gọi tắt là CSP. Đây là một bước tiến « lịch sử », theo nhận định của lãnh đạo ngoại giao châu Âu Federica Mogherini.

Trong giai đoạn đầu, 23 nước thành viên sẽ thực hiện các đề án cùng chế tạo xe tăng, vệ tinh, máy bay và drone.

Từ khi dự án CED « Cộng đồng châu Âu phòng thủ chung » bị thất bại cách nay 60 năm, Liên Hiệp Châu Âu luôn dậm chân tại chỗ và chỉ trong cậy vào ô dù của NATO và Hoa Kỳ. Tuy nhiên, từ ba năm qua, một loạt sự kiện từ việc Nga sáp nhập bán đảo Crimée, khủng hoảng nhập cư, Brexit và một tổng thống Mỹ như Donald Trump, đã buộc các nước châu Âu phải gạt qua một bên tâm lý ích kỷ, bảo vệ công nghệ vũ khí, để cùng hợp tác với nhau.

Theo AFP, tuy cùng thúc đẩy dự án phòng thủ chung, nhưng Đức và Pháp có hai nhãn quan khác nhau. Berlin muốn tập trung vào chế tạo vũ khí để có thể huy động nhiều thành viên châu Âu gia nhập. Trong khi đó, Paris muốn về lâu về dài châu Âu phải can thiệp chung vào những « nhiệm vụ bất trắc » ở ngoài biên giới. Luân Đôn, do rút khỏi Liên Hiệp Châu Âu, không còn cản đường dự án phòng thủ chung, mà cũng không có quyền tham gia. Tuy nhiên, theo Reuters, với nền công nghệ vũ khí và hàng không hiện đại, Anh Quốc có cơ may gia nhập dự án này trong tương lai.

Trong số 5 thành viên còn lại, Đan Mạch dứt khoát đứng ngoài. Ba Lan, Áo, Ailen và Malta chưa quyết định.

Con Đường Tơ Lụa Mới của Trung Quốc : Ngổn ngang bế tắc.

media
Vùng biển Ấn Độ - Thái Bình Dương (phần màu đậm trong bản đồ).Ảnh : Wikipedia

Kế hoạch Con Đường Tơ Lụa Mới, tức dự án « Một Vành Đai, Một Con Đường » (Nhất Đới, Nhất Lộ), của chính quyền Bắc Kinh, chiếm một vị trí quan trọng trong cương lĩnh hành động của ông Tập Cận Bình, được đặc biệt nhấn mạnh tại Đại Hội đảng Cộng Sản Trung Quốc hồi tháng trước, 10/2017. Kế hoạch này là một biểu tượng cho sức mạnh đang lên của Trung Quốc trên phạm vi toàn thế giới. Trên thực địa, việc triển khai dự án trên ra sao ? Một số quan sát gần đây cho thấy hàng loạt công trình khổng lồ của dự án, tại nhiều quốc gia, đang đình trệ.

Bài nhận định của AFP mô tả : « Dự án đường sắt ở Indonesia đang hoàn toàn bất động, khu công nghiệp ở Kazakhstan trống rỗng phân nửa, nhiều công trình tại Pakistan bị đe dọa tấn công : tình trạng thực tế của ‘‘những con đường tơ lụa’’ mà Trung Quốc trông đợi còn rất xa với các tuyên bố đầy tham vọng của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ».

Dự án Một Vành Đai, Một Con Đường, được ông Tập Cận Bình khởi xướng từ năm 2013, đặt mục tiêu nối liền nền kinh tế thứ hai thế giới với Tây Âu, với ngả đường bộ qua Trung Á và Nga, tức dự án « Một Con Đường », và với đường biển nối liền với châu Phi và châu Âu qua Biển Đông - Ấn Độ Dương, tức dự án « Một Vành Đai ». Hàng loạt công trình đường xá, hải cảng, đường sắt, khu công nghiệp, được dự kiến xây dựng tại 65 quốc gia, với tổng đầu tư hơn 1.000 tỉ đô la.

Tuy nhiên, thực tế tương phản hoàn toàn với những tuyên truyền hùng biện của các lãnh đạo Trung Quốc. Rất nhiều dự án trong số đó được tiến hành hoặc tại các quốc gia, với nền dân chủ đang bị chao đảo, hoặc tại các chế độ độc tài, hoặc tại những nơi các lực lượng nổi dậy thường xuyên đe dọa.

Ví dụ như tại Indonesia, nơi Bắc Kinh đã giành được từ năm 2015 một hợp đồng xây dựng tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên của quốc gia Đông Nam Á này, các công trình xây dựng chỉ vừa mới bắt đầu ít lâu, chủ yếu do các bất đồng chính trị trong nước. Tổng thống Indonesia đã cho khởi sự dự án vào tháng 1/2016, tại khu vực miền tây đảo Java, tuy nhiên, theo chứng kiến của nhiều phóng viên AFP mới đây, chưa hề có dấu vết gì của tuyến đường sắt tương lai. Bộ trưởng Giao Thông Indonesia và các công ty Indonesia và Trung Quốc tham gia dự án này, từ chối trả lời các câu hỏi của AFP.

Một dự án đường sắt cao tốc khác nối liền Trung Quốc với Singapore, qua Lào, Thái Lan và Malaysia, cũng ở trong tình trạng tương tự. Đoạn đường qua Thái Lan bị chậm do các tranh chấp về tài chính, điều kiện vay tiền, cũng như quy định liên quan đến thi công. Chỉ đến tháng 7/2017, chính quyền quân sự Thái Lan mới phê chuẩn khoản kinh phí 5,2 tỉ đô la, để khởi sự công trình.

Tại Lào, tuyến đường dự kiến dài khoảng 415 cây số. Tuy nhiên, tại quốc gia được coi là đồng minh ruột của Bắc Kinh, dự án gây rất nhiều phản đối, do giá đắt – khoảng 5 tỉ đô la, tương đương với một nửa tổng sản phẩm quốc nội của Lào. Nhiều ý kiến lên án cho rằng dự án đường sắt này không có ích lợi gì cho « một quốc gia quá nghèo » như Lào.

Bên cạnh các quốc gia Đông Nam Á nói trên, Trung Quốc cũng chọn đầu tư tại những nước nguy hiểm về an ninh, như Pakistan. Nhiều hợp đồng giữa Bắc Kinh và Islamabad, với tổng trị giá 46 tỉ đô la, được ký kết năm 2013, với mục tiêu xây dựng một hành lang đường bộ và đường ống năng lượng, nối liền khu vực viễn tây hẻo lánh của Trung Quốc với vùng biển Nam Á.

Tuy nhiên, tại tỉnh Balochistan (tây nam Pakistan), các lực lượng nổi dậy đã tấn công vào các công trình xây dựng đường ống dẫn dầu, một số đoàn tàu và kể cả các kỹ sư Trung Quốc.

Nhìn chung, cho dù các dự án đường tàu cao tốc của Trung Quốc được giới lãnh đạo Trung Quốc và chính quyền các nước đối tác thường xuyên ca ngợi và cổ vũ, người dân thường tại các địa phương nơi tàu cao tốc dự tính sẽ đi qua, không hề hưởng ứng. Trả lời AFP, một dân làng Indonesia nhận xét : « Tàu cao tốc không phải cho chúng tôi… chỉ những nhà kinh doanh cỡ bự mới nghĩ rằng thời giờ là tiền bạc ».

Biển Ấn Độ - Thái Bình Dương : Bộ Tứ Ấn-Nhật-Mỹ-Úc lần đầu nhóm họp

Trong lúc Trung Quốc nỗ lực quảng bá cho dự án Nhất Đới, Nhất Lộ nghìn tỉ đô la, một số quốc gia láng giềng lo ngại tham vọng của Bắc Kinh, đặc biệt là hai vùng biển Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương đã tìm cách hợp sức. Hôm qua, 12/11, đại diện bốn quốc gia - Ấn Độ, Nhật Bản, Úc và Mỹ - đã có cuộc họp chính thức lần đầu tiên, để thảo luận về một dự án bảo vệ «tự do » và « trật tự quốc tế mở dựa trên luật pháp » tại vùng biển Ấn Độ -Thái Bình Dương.

Cuộc họp quan chức ngoại giao cấp bộ của bốn quốc gia nói trên, gọi tắt là cuộc họp Bộ Tứ, diễn ra tại Manila, bên lề thượng đỉnh Đông Á, và vào hôm trước cuộc thượng đỉnh của khối ASEAN.

Theo thông báo của bộ Ngoại Giao Ấn Độ, được đưa ra sau khi hội nghị kết thúc, được báo Ấn Độ The Economic Times trích lại, « các bên tham gia đang tìm cách thống nhất quan điểm, nhằm mục tiêu chung » là thúc đẩy « hòa bình, ổn định và thịnh vượng, bằng cách gia tăng hợp tác tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương ». Xây dựng một liên minh tại vùng Ấn Độ - Thái Bình Dương là một dự án trùng với chiến lược Hướng Đông của New Delhi từ nhiều năm nay.

Về phần mình, bộ Ngoại Giao Nhật Bản nhấn mạnh tất cả các bên tham gia hội nghị Bộ Tứ đều « lo ngại trước các hoạt động đòi hỏi chủ quyền tại Biển Đông, và các hoạt động nói trên của Trung Quốc có thể đe dọa quyền tự do hàng hải ở khu vực này ». Nhật Bản và Hoa Kỳ đều ủng hộ việc Ấn Độ « có một vai trò chiến lược chủ chốt » tại vùng biển nói trên, mà Biển Đông là một bộ phận.

Như vậy, sau 10 năm nhen nhúm, dự án thành lập một liên minh Bộ Tứ gồm ba quốc gia dân chủ ở châu Á – Thái Bình Dương và Hoa Kỳ, tại vùng biển Ấn Độ - Thái Bình Dương đã bước đầu hình thành, nhờ nhiều nỗ lực ngoại giao dồn dập trong những tháng gần đây.

Ý tưởng về một liên minh như vậy đã được thủ tướng Nhật Bản nêu lên lần đầu tiên vào năm 2007 (*). Tuy nhiên, vào thời điểm đó, do các áp lực của Trung Quốc, chính phủ Úc đã quyết định không tham gia. Chính phủ Ấn Độ lúc đó cũng giữ khoảng cách với dự án này.----

(*) Ngày 22/08/2007, thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe có bài phát biểu trước Quốc Hội Ấn Độ, với tựa đề « Confluence of the Two Seas/Hợp lưu hai biển», trong đó ông Abe dẫn lại tác phẩm « Majma ul-Brahrain/Confluence of the Two Seas » của Dara Shikoh (1615–1659). Tác phẩm của nhà tư tưởng của Ấn Độ thời Mô-gôn được gợi ra như một biểu tượng cho khát vọng lâu đời, liên thông hai vùng biển Thái Bình và Ấn Độ Dương, thúc đẩy quan hệ toàn diện giữa Nhật Bản và Ấn Độ.

TPP được cứu vãn, Việt Nam hy vọng Mỹ quay trở lại.

 

TPP được cứu vãn, Việt Nam hy vọng Mỹ quay trở lại
Cuộc họp giữa đại diện các nước thành viên còn lại của TPP tại Đà Nẳng ngày 09/11/2017.Reuters

 

Theo thông báo của hai bộ trưởng Thương Mại Việt Nam và Nhật Bản ngày 11/11/2017, t rong các cuộc đàm phán từ ngày 08/11, các bộ trưởng thương mại đã thống nhất giữ nguyên những nội dung TPP cũ nhưng cho phép các nước tạm hoãn một số nội dung để “bảo đảm lợi ích chung, tính đến trình độ của từng nước”. Các bộ trưởng cũng đã quyết định đổi tên hiệp định TPP thành “ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương”, gọi tắt theo tiếng Anh là CPTPP.

Nhật Bản đã là quốc gia thúc đẩy TPP-11 mạnh mẽ nhất vì đối với Tokyo, hiệp định này là chính là một công cụ để ngăn chận sự bành trướng của Trung Quốc tại châu Á-Thái Bình Dương.  Việt Nam thì dù TPP không còn Mỹ, thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước này, cũng mong muốn duy trì hiệp định này để tiếp tục hội nhập kinh tế thế giới và qua đó giữ được một mức tăng trưởng cao, đồng thời giảm bớt sự lệ thuộc vào Trung Quốc về kinh tế.

Ngoài Nhật Bản, đang muốn nắm vai trò đầu đàn về kinh tế ở châu Á, có lẻ Việt Nam là quốc gia mong muốn TTP thành tựu nhất, với hy vọng là một ngày nào đó Hoa Kỳ sẽ quay trở lại hiệp định này, như nhận định của chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan trả lời RFI Việt ngữ từ Hà Nội:

"Việt Nam từ đầu đã rất trông chờ có một TPP. Đối với Việt Nam, có lẻ không có đàm phán nào khó khăn như đàm phán TPP hay có cam kết nào như trong TPP mà Việt Nam phải chấp nhận để tham gia. Việc Mỹ rút ra đã là một cú sốc với Việt Nam rồi, bởi vì lợi ích lớn nhất của Việt Nam ở TPP nói thẳng ra là lợi ích ở thị trường Mỹ, chứ còn những thị trường lớn khác như Nhật Bản thì Việt Nam đã có ít nhất là hai kênh qua hiệp định giữa Nhật với Việt Nam và hiệp định giữa Nhật với ASEAN.

Không có Mỹ đã là khó với Việt Nam rồi, nhưng Việt Nam vẫn muốn TPP tiếp tục được thực hiện với các nước còn lại. Dù sao một kênh đa phương như vậy cũng giúp cho Việt Nam mở rộng hơn quan hệ kinh tế với các nước khác, chứ không bó hẹp trong phạm vi của ASEAN hay trong RCEP ( Hiệp định Đối tác Kinh tế Khu vực Toàn diện. Đặc biệt là trong RCEP vai trò của Trung Quốc rất lớn, cho nên Việt Nam mong muốn có những kênh khác để hội nhập ngoài những kênh mà ảnh hưởng Trung Quốc quá lớn.

Tôi cho rằng TPP là kênh vô cùng quan trọng đối với Việt Nam. ít nhiều thì 11 nước thành viên còn lại của TPP cũng vẫn hy vọng rằng nếu thực hiện được TPP trong một thời gian nhất định và thực hiện tốt thì có thể khiến cho Mỹ xem xét lại lợi ích của họ và thấy là việc Mỹ tham gia TPP sẽ giúp cho lợi ích của Mỹ được đảm bảo tốt hơn,  chứ không phải chỉ cho các nước khác. Vẫn có một kỳ vọng là có TPP để một ngày nào đó Mỹ sẽ quay trở lại. Kỳ vọng đó cũng đúng thôi vì xu hướng hội nhập hoặc mong muốn phát triển liên kết với nhau như thế này, tạo thành những khối đối trọng với những lực lượng khác quá như Trung Quốc chính là mong muốn của nhiều bên, trong đó có cả Hoa Kỳ.

Hiện nay ông Trump đang muốn tập trung vào nước Mỹ và muốn đàm phán song phương, nhưng đâu phải đàm phán song phương nào hoặc những hiệp định song phương nào cũng có thể giải quyết được những vấn đề mang tính chất tổng thể hơn đâu?"

Trả lời RFI Việt ngữ từ Sài Gòn, chuyên gia tài chính Huỳnh Bửu Sơn cũng cho rằng hy vọng rằng Hoa Kỳ sẽ trở lại TPP chính là động lực lớn nhất thúc đẩy Việt Nam và các nước khác tiếp tục đàm phán:

" Chính đó mới là yếu tố quan trọng, có nghĩa là người nghĩ rằng trong tương lai với sự duy trì hoạt động của TPP 11 nước, sẽ có một ngày nào đó chính quyền Mỹ sẽ suy nghĩ lại và sẽ gia nhập TPP. Đó là yếu tố quan trọng thúc đẩy 11 nước còn lại đàm phán trong gần một năm qua.”

Nhưng tại Đà Nẵng tuần qua, đàm phán về TPP-11 có lúc tưởng đã đi vào bế tắc sau khi thủ tướng Canada Justin Trudeau bất ngờ không đến dự cuộc họp của các lãnh đạo TPP-11 vào tối thứ sáu 10/11.

Sau khi hai bộ trưởng Thương Mại của Việt Nam và Nhật thông báo đạt thỏa thuận về TPP, bộ trưởng Thương Mại Canada François-Philippe Champagne đã hoan nghênh những tiến bộ đạt được, nhưng phía Canada trong một thông cáo cũng đã nhấn mạnh là « vẫn còn một số vấn đề chưa được giải quyết ».

Canada vẫn có hai bất đồng lớn về hiệp định này, đó là về quyền sở hữu trí tuệ và các miễn trừ văn hóa.  Nhưng trong các phiên họp ban đầu về TPP-11, Nhật Bản thì vẫn dứt khoát không chấp nhận bất cứ một sự biệt đãi nào về văn hóa.

Không chỉ có Canada, mà một số nước khác, kể cả nước chủ nhà Việt Nam, cũng có những bất đồng với những nước khác trong TPP-11. Chẳng hạn như Việt Nam có quan điểm khác biệt về vấn đề miễn giảm thuế quan đối với các mặt hàng vải sợi. Cụ thể, Việt Nam không đồng ý với quy định là nguyên liệu nhập từ các nước không thuộc TPP sẽ không được miễn giảm thuế quan. Lý do là vì Việt Nam là một trong nước nước xuất khẩu rất nhiều hàng may mặc, mà phần lớn nguyên liệu là nhập từ Trung Quốc.

Nếu như Hoa Kỳ còn ở lại trong TPP, các công ty Việt Nam có thể chỉ cần chuyển sang nhập nguyên liệu từ Hoa Kỳ và xuất khẩu hàng may mặc sang thị trường này nhiều hơn nữa. Nay các doanh nghiệp Việt Nam đang lo ngại là sẽ phải điều chỉnh lại sản xuất do những  thay đổi về nguồn cung cấp nguyên liệu. Những công ty nào còn nhập nguyên liệu từ Trung Quốc sẽ bị bất lợi. Chính vậy trong giới doanh  nghiệp Việt Nam không phải ai cũng ủng hộ TPP-11.

Một vấn đề khác mà Việt Nam cũng muốn có một số sửa đổi, như vấn đề quyền lao động. Hiệp định TPP-12, tức là có sự tham gia của Hoa Kỳ, yêu cầu Việt Nam phải cho phép thành lập các công đoàn độc lập. Nhưng nay TPP không có Mỹ nữa, Việt Nam có vẻ không muốn chịu áp lực trên vấn đề này. Hiện giờ, các công đoàn ở Việt Nam vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Đảng Cộng Sản, chưa có công đoàn nào là độc lập.

Tuy nhiên, theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, việc Việt Nam đòi hỏi những sửa đổi trong TPP là không có gì quá đáng, vì nhiều nước khác cũng đòi như vậy:

"Không riêng Việt Nam mà cả 11 nước đều muốn đàm phán lại. Khi đạt được TPP-12 trước đây, có rất nhiều điều, có những cam kết do sức ép của Mỹ và do mong muốn có được mối quan hệ trên một nền tảng mới với Mỹ, nên các nước đã chấp nhận để tạo thành một cam kết chung. Nhưng bây giờ không có Mỹ nữa thì các nước cũng không có lý do để mà tiếp tục yêu cầu nhau là phải duy trì những điều đó. Không chỉ Việt Nam, mà nước nào cũng có những điều muốn đàm phán lại."

TPP nay đã được cứu vãn và được “tân trang” với tên mới là CPTPP. Nhưng thủ tướng Canada Justin Trudeau đã cho biết là còn rất nhiều việc phải làm để đạt được thỏa thuận chung cuộc về hiệp định tự do mậu dịch này, trong các lĩnh vực như quyền lao động, bảo vệ môi trường, công nghiệp xe hơi,v.v…Nói cách khác, chưa có gì thật sự bảo đảm là CPTPP sẽ trở thành hiện thực.

Theo chuyên gia tài chính Huỳnh Bửu Sơn ở Sài Gòn, kể từ khi tổng thống Trump rút Hoa Kỳ ra khỏi TPP, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã chuẩn bị cho khả năng không có TPP, chứ không trông chờ vào một TPP không có Hoa Kỳ:

" Với việc Mỹ rút khỏi TPP hồi đầu năm 2017, các doanh nghiệp Việt Nam đã chuẩn bị tinh thần "hậu TPP", có nghĩa là họ chuẩn bị kế hoạch phát triển sắp tới mà không có TPP. Cho nên khi Nhật Bản và một số nước muốn duy trì TP-11, các doanh nghiệp đón nhận tin đó một cách hết sức dè dặt, không lạc quan lắm, tại vì khi Việt Nam đàm phán gia nhập TPP những năm trước đây, kỳ vọng của các doanh nghiệp Việt Nam chính là thị trường Mỹ.

Họ muốn rằng thông qua những điều kiện của TPP, thì chính phủ Việt Nam sẽ có những chính sách mạnh mẽ để có thể giúp đở các doanh nghiệp và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân, phát triển để tăng sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam và hướng vào việc thâm nhập thị trường Mỹ và các thị trường khác của TPP-12, nhưng quan trọng nhất vẫn là thị trường Mỹ.

Khi tổng thống Trump quyết định rút Mỹ ra khỏi TPP, các doanh nghiệp Việt Nam đã chuẩn bị cho một tương lai là không có TPP đối với các kế hoạch phát triển của họ từ 2017 trở đi."

Hiện giờ, theo chuyên gia Huỳnh Bửu Sơn, để có thể tiếp tục xâm nhập thị trường Hoa Kỳ, doanh nghiệp Việt Nam trông chờ vào hiệp thương mại Mỹ-Việt, nhưng hiệp định này cũng có thể phải được thương lượng lại theo yêu cầu của chính quyền Trump:

" Việt Nam đang có một hiệp định thương mại song phương với Hoa Kỳ. Hiệp định đó thì nghe nói sẽ được thương lượng lại. Dầu sao thì hiện nay quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ vẫn được điều chỉnh bởi hiệp định song phương đó. Ngoài ra còn có những thỏa ước b ên cạnh thúc đẩy quan hệ thương lại Việt-Mỹ. Tuy nhiên, chính phủ Việt Nam cũng thấy rằng ông Trump thường xuyên đòi xem xét lại tất cả những hiệp định song phương và đa phương mà Mỹ đã ký trước đây, cho nên việc phải thương lượng lại một hiệp định thương mại tốt đẹp cho cả đôi bên, đó là điều mà chính quyền Việt Nam cũng đang chuẩn bị."

Thượng Đỉnh ASEAN: Biển Đông vắng bóng trong lời khai mạc.

media
Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte tại thượng đỉnh ASEAN - Trung Quốc lần thứ 20, Manila, 13/11/2017.REUTERS/Linus Escandor II/Pool

Vào hôm nay, 13/11/2017, hội nghị thượng đỉnh Hiệp Hội Đông Nam Á bắt đầu mở ra tại Manila, với trước tiên hết là hội nghị của 10 thành viên ASEAN. Điều thu hút sự chú ý của các nhà quan sát là tổng thống Philippines Duterte, chủ tịch đương nhiệm khối ASEAN, đã không đề cập đến vấn đề Biển Đông trong bài diễn văn khai mạc loạt hội nghị.

Theo ghi nhận của hãng tin Anh Reuters, bài phát biểu của ông Duterte không nói gì đến Biển Đông, mà chỉ đề cập đến mối đe dọa của khu vực được ông xác định là « chủ nghĩa khủng bố và cực đoan bạo lực đe dọa hòa bình, ổn định, và sự an toàn của khu vực chúng ta, vì những hiểm họa này không biết phân biệt ranh giới ».

Tổng thống Philippines còn nói thêm : « Nạn hải tặc và dùng vũ khí đánh cướp trên biển cản trở sự tăng trưởng, phá rối sự ổn định của thương mại khu vực và toàn cầu. Mối đe dọa từ buôn lậu ma túy tiếp tục gây nguy hiểm cho xã hội. Đấy là những vấn đề trọng tâm trong chương trình hội nghị của chúng ta ».

Việc ông Duterte phớt lờ hồ sơ Biển Đông đã được dự báo trước. Ngay từ hôm qua, nhân một cuộc hội thảo thương mại, tổng thống Philippines đã gợi ý là các lãnh đạo về dự hội nghị không nên đề cập đến vấn đề Biển Đông. Thậm chí ông còn tố cáo « những cái đầu nóng khác muốn chúng ta đối đầu về nhiều vấn đề với Trung Quốc ».

Việc chủ tịch ASEAN muốn nhận chìm hồ sơ Biển Đông không có nghĩa là vấn đề này không được đặt ra. Theo Reuters, một dự thảo Tuyên Bố Chung của hội nghị, đã nêu lên rằng các nước ASEAN sẽ không xem sự tương đối yên tĩnh trong tranh chấp Biển Đông (hiện nay) là điều hiển nhiên.

Dự thảo ghi nhận : « Trong khi tình hình hiện yên tĩnh hơn, chúng ta không thể xem sự tiến bộ này là điều hiển nhiên. Quan trọng là chúng ta hợp tác để duy trì hòa bình, sự ổn định, tự do hàng hải và hàng không tại Biển Đông, tuân thủ luật pháp quốc tế. Đó là quan tâm chung của chúng ta để tránh những tính toán sai có thể dẫn đến căng thẳng leo thang ».

Một nguồn tin ngoại giao cho Reuters biết là Tuyên Bố Chung thượng đỉnh ASEAN sẽ được công bố sau hội nghị thượng đỉnh ASEAN-Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, truyền thông Philippines cho biết là dự thảo cũng khẳng định rằng Trung Quốc và các nước trong khối ASEAN đã đồng ý bắt đầu đàm phán về Bộ Quy Tắc Ứng Xử ở Biển Đông.

Trước đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Philippines Robespierre Bolivar nói rằng các cuộc đàm phán có thể bắt đầu vào năm 2018. Tháng 8 vừa qua, ngoại trưởng các nước ASEAN và Trung Quốc đã thông qua bản dự thảo khung Bộ Quy Tắc Ứng Xử ở Biển Đông.

Trump–Tập : Sự khác biệt ở hai tầm nhìn chiến lược.

media
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và tổng thống Mỹ Donald Trump, Bắc Kinh, 9/11/2017.REUTERS/Thomas Peter

Đúng ngày này 13/11 cách đây 2 năm, một loạt vụ khủng bố kinh hoàng đã đánh vào thủ đô Paris và vùng phụ cận. Sự kiện đau thương này trở lại khắp các mặt báo Pháp ra hôm nay. Bên cạnh đó chủ đề quốc tế được các báo vẫn chú ý theo dõi là chuyến công châu Á của tổng thống Mỹ Donald Trump đặc biệt là chuyến đi Bắc Kinh. Trang dư luận của nhật báo kinh tế Les Echos có bài viết mang tựa đề : « Trump-Tập Cận Bình, mù quáng đối diện với nhìn xa trông rộng ».

Bài viết của tác giả Dominique Moïsi, giáo sư tại Đại học Anh King’s College, cố vấn viện nghiên cứu chính trị Pháp Institut Montaigne, nhìn lại chuyến thăm của tổng thống Mỹ đến Trung Quốc, qua đó nhận thấy : « Nước Mỹ của Donald Trump không còn một tầm nhìn chiến lược dài hạn nào. Trái lại, Trung Quốc của Tập Cận Bình được ấn định một mục tiêu, tuy còn xa xôi, nhưng rất rõ ràng : Trở thành cường quốc số 1 thế giới ».

Tác giả nhắc lại sự kiện năm 1972 cựu tổng thống Mỹ đến thăm Bắc Kinh, được coi như là bước ngoặt quan trọng trong lịch sử chiến tranh lạnh. Trong thời gian từ 1972 đến 2017, đã có biết bao nhiêu thay đổi trong thế cân bằng thế giới và đặc biệt cân bằng giữa Mỹ và Trung Quốc.

Dominique Moïsi đặt vấn đề : « Năm 2017, thế cân bằng giữa Mỹ và Trung Quốc đã đảo ngược. Trung Quốc có tầm nhìn chiến lược dài hạn. Nước Mỹ thì không còn được như thế nữa. Mục tiêu của Washington liệu có phải là tập hợp các nước châu Á, đặc biệt những nước dân chủ, để làm đối trọng cân bằng sức mạnh của Trung Quốc ? Có phải Mỹ xích lại gần Trung Quốc để chia sẻ với Bắc Kinh gánh nặng trách nhiệm đối với thế giới ? Cuối cùng là một câu hỏi nữa là : Phải chăng Mỹ vẫn muốn kiềm chế Trung Quốc như đã từng làm với Liên Xô trước đây ?»

Tác giả bài viết nhận định : « Đối tác, đối thủ, địch thủ (cạnh tranh) : Dường như Washington không thể lựa chọn giữa các khả năng trên. »

Trái lại, Trung Quốc của Tập Cận Bình lại có được một tầm nhìn chiến lược, đó không phải là chiến lược « Trung Quốc trước tiên » mà là «nước Trung Quốc hàng đầu ». Trung Quốc không bằng lòng với việc vượt lên trên các cường quốc châu Á. Mục tiêu này đã đạt được, giờ Trung Quốc muốn trở thành số 1 thế giới, vượt lên trên cả Mỹ về kinh tế, quân sự và cả văn minh văn hóa.

Trước những chệch choạc về dân chủ của nước Mỹ, Trung Quốc không còn cảm thấy yếu kém so với phương Tây. Theo một nghiên cứu do Viện Pew tiến hành tại Mỹ, Canada, Úc và Đức, giờ đây có nhiều người tin tưởng vào Trung Quốc hơn là tin vào Mỹ.

Cuối cùng tác giả Dominique Moïsi kết luận : « Trái với chuyến đi của Nixon đến Trung Quốc, chuyến công du của Trump đến châu Á chắc chắn sẽ không đi vào lịch sử, nhưng sẽ còn ghi dấu ấn một giai đoạn hướng tới chuyển tiếp vai trò giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc mà Washington không mong muốn. »

Việt Nam lo ngại đơn độc trước Trung Quốc

Cùng chủ đề về chuyến đi của Trump, nhật báo le Monde số ra cuối tuần, cũng có nhận định : « Trước Trung Quốc, thái độ thoái lui Châu Á của Trump khiến Hà Nội lo ngại ».

Theo bài viết thì, trước chính sách châu Á không rõ ràng của chính quyền Trump hiện nay, Việt Nam quả thực giờ không hiểu còn có thể trông cậy vào sự ủng hộ của Washington để đối mặt với Trung Quốc nữa hay không. Theo Le Monde, « Việt Nam là nước duy nhất trong vùng còn ít nhiều kháng cự với người Trung Quốc, Bắc Kinh giờ có thể áp đặt các điều kiện của họ cho các nước ASEAN. Trong khi mà với tổng thống Barack Obama, Việt Nam là một nước chủ chốt trên bàn cờ khu vực chủ yếu để ngăn chặn « đế quốc » Trung Hoa ».

Bài viết trích dẫn nhà nghiên cứu Nguyễn Thành Trung thuộc Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế tại Hà Nội thừa nhận : « Những năm qua, tình hình quốc tế đã thay đổi theo hướng bất lợi cho Việt Nam. Trung Quốc ngày càng tỏ thái độ hung hăng hơn ở Biển Đông, đồng thời nhiều nước nhỏ ở Đông Nam Á không cưỡng lại được cuộc tấn công lôi kéo của Trung Quốc bằng những khoản đầu tư quy mô lớn ».

Trump-Duterte xích lại gần nhau

Le Figaro quan tâm đến sự kiện, hôm nay 13/11/2017, tổng thống Mỹ đang có mặt tại Philippines với bài « Trump xích lại gần Duterte ». Bài viết ghi nhận « tổng thốngPhilippines đã kiềm chế thái độ chống Mỹ, nhưng vẫn gần với Bắc Kinh » .

Le Figaro viết : « Hôm nay, vị tổng thống miệng thét ra lửa Rodrigo Duterte, có biệt danh « Trump của Philippines » đón đồng cấp Mỹ tại Manila để thể hiện sự nồng ấm trong quan hệ với Washington, dưới cái bóng ngày càng lớn của Trung Quốc ở Đông Nam Á ».

Tờ báo nhắc lại, hồi năm 2016 ông Duterte đã hùng hồn thông báo « ly dị » với Mỹ, trong chuyến thăm Bắc Kinh, một chuyến đi được nhìn nhận như để xác lập Philippines ngả theo Trung Quốc. Từ đó trở đi, Trung Quốc dấn thêm bước mới tại Philippines. Từ khi ông Trump đắc cử tổng thống, Duterte đã lặng thinh không còn tỏ thái độ chống Mỹ như đối với chính quyền Obama. Manila cũng không còn dọa dẫm cắt đứt quan hệ quân sự với Hoa Kỳ.

Nhưng trên hồ sơ nóng Biển Đông, tổng thống Philippines đã ngả hẳn về phe Bắc Kinh. Trong những ngày này các bên có tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông sẽ có dịp ngồi với nhau tại Philippines, nhưng tổng thống Duterte không định thúc bách gì đồng minh mới Trung Quốc về chuyện tranh chấp biển đảo.

Ông đã tuyên bố thế này với các nước Hiệp hội Đông Nam Á, nhân cuộc gặp thượng đỉnh ASEAN tại Manila hôm qua : « Chúng ta phải là bạn, những kẻ xúi bẩy muốn chúng ta đối đầu với Trung Quốc…. Tốt hơn là không xử lý vấn đề Biển Đông, bởi không một ai tự cho phép có chiến tranh ». Nói một cách khác ông Duterte thừa nhận hiện trạng Biển Đông, đang có lợi cho Bắc Kinh.

Trong khi trước đó ít ngày, tại Hà Nội, ông Trump đã nói với các lãnh đạo Việt Nam rằng : « Tôi làm một người trung gian đàm phán giỏi. Nếu các vị cần đến tôi, cứ cho tôi biết ». Le Figaro nhận xét : « Những lời lẽ ca tụng của ông Trump đối với ông Tập vừa rồi về hồ sơ Bắc Triều Tiên khiến người ta không thể an tâm trao vai trò trung gian cho ông được.»

Pháp : Nỗi lo khủng bố thường trực từ sau vụ 13/11/2015

Trở lại với sự kiện chính của báo Pháp. Hầu như tất cả các báo Pháp đều chạy tự lớn trang nhất liên quan đến sự kiện 13/11. Hai năm, người Pháp vẫn chưa hết ám ảnh bởi nỗi kinh hoàng của loạt tấn công khủng bố Paris.

Nhắc lại sự kiện đau thương, các báo dường như đều có chung một góc nhìn : Mối đe dọa khủng bố vẫn luôn tiềm ẩn đâu đó trong cuộc sống hàng ngày của người Pháp và có thể nổ ra bất kỳ lúc nào có điều kiện. Tựa trang nhất của Le Figaro : « Quyết tâm của Daech tấn công chúng ta vẫn còn nguyên vẹn ». Đó là ý kiến nhận định của ông Lauren Nunez, tổng giám đốc An ninh quốc nội Pháp, trong bài trả lời phỏng vấn tờ báo.

Libération thì đặt vấn đề : « 13/11, lãnh đạo dưới mối đe dọa khủng bố », tựa trang nhất của tờ báo. Hồ sơ của Libération dành chủ yếu để trình bày về việc phủ tổng thống Pháp, điện Elysée, hoạt động ra sao với nỗi ám ảnh nguy cơ khủng bố thường trực. Theo tờ báo từ năm 2015 đến giờ, đe dọa khủng bố với nước Pháp chưa bao giờ giảm. Khả năng về một vụ khủng bố có thể nổ ra luôn hiện hữu khắp nơi trên thượng tầng lãnh đạo Nhà nước. Tổng thống đã phải theo cách thức tổ chức lãnh đạo mới để cho phép phản ứng hành động bất kỳ lúc nào.

Còn nhật báo Công Giáo La Croix thì dành chủ yếu hồ sơ 13/11 cho những nạn nhân của vụ khủng bố cách đây 2 năm với tựa chính « Hồi ức 13/11 ». La Croix ghi nhận, 2 năm sau cả nước Pháp vẫn in đậm dấu ấn của thảm kịch. Vụ tấn công khủng bố đôi khi đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống của nhiều người dân Pháp theo hướng tích cực đôi khi cả tiêu cực. Họ là những nạn nhân còn sống sót, cũng như những người chứng kiến vụ thảm sát.

Teddy Riner : Võ sĩ khổng lồ của Judo Pháp

Cuối cùng là phần tin thể thao mà hầu hết các báo Pháp đều hoan hỉ đăng tải đó là sự kiện võ sĩ Judo Teddy Riner hôm thứ Bảy vừa qua giành danh hiệu vô địch thế giới thứ 10 tại Marakech, Maroc. Le Figaro ca ngợi : « Teddy Riner, một người khổng lồ trong những người khổng lồ. Với danh hiệu thứ 10 trong sự nghiệp, võ sĩ nhu đạo Pháp đã tiếp tục viết nên huyền thoại của mình, đó là huyền thoại của một vận động viên thể thao bất bại ».

Last Updated on Tuesday, 14 November 2017 08:19
 

Sổ Vàng

An-Lộc Foundation