Font Size

Profile

Menu Style

Cpanel
Tin Hàng Ngày 11/10/2017 PDF Print E-mail
Written by Editor   
Wednesday, 11 October 2017 07:26

Đối phó với Bình Nhưỡng, Trump xem xét các phương án quân sự.

media

Tổng thống Mỹ Donald Trump họp cùng bộ trưởng Quốc Phòng James Mattis và chánh văn phòng Jonh Kelly tại Nhà Trắng ngày 05/10/2017.REUTERS/Yuri Gripas

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc gặp với Bộ trưởng Quốc phòng Jim Mattis và Tổng tham mưu trưởng Joe Dunford, tập trung bàn bạc về « cấp độ đối sách nhằm đáp trả lại mọi hình thức tấn công của Bắc Triều Tiên ».

Theo thông báo của Nhà Trắng, ngày 10/10/2017, tổng thống Donald Trump được bộ trưởng Quốc Phòng và tổng tham mưu trưởng liên quân Mỹ thuyết trình về các phương án khả thi đáp trả các cuộc tấn công của Bình Nhưỡng và nếu có thể sẽ ngăn chận trước Bắc Triều Tiên dùng vũ khí hạt nhân đe dọa Hoa Kỳ và các nước đồng minh ở châu Á.

Cũng vào đêm hôm qua, Washington cho điều hai oanh tạc cơ siêu thanh hạng nặng đến bán đảo Triều Tiên, phối hợp cùng với lực lượng không quân Nhật Bản và Hàn Quốc, nhằm phô trương sức mạnh đối với Bình Nhưỡng. Hai chiếc B-1B Lancers này xuất phát vào từ đảo Guam, tiền đồn chiến lược của quân lực Hoa Kỳ tại Châu Á Thái Bình Dương. Theo Thiếu tá Patrick Applegate, những cuộc thao diễn ban đêm với các đồng minh truyền thống của Mỹ tại Đông Á nhằm « tôi luyện năng lực tác chiến của phi công mỗi quốc gia ».

Chính quyền Seoul, hôm nay cho biết thêm, các máy bay ném bom này tập trận chung phóng tên lửa « không đối địa » với hai tiêm kích của Hàn Quốc trên biển Nhật Bản và biển Hoàng Hải. Cuộc diễn tập trên không này nằm trong khuôn khổ tập trận thường kỳ giữa 3 quốc gia đồng minh với mục đích phô trương uy lực quân sự trước những đe dọa hạt nhân liên tiếp được đưa ra từ phía Bình Nhưỡng.

Động thái quân sự răn đe này tiếp tục làm gia tăng căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên, đồng thời, phần nào làm sáng tỏ lời nhắn nhủ đầy bí hiểm về biện pháp đối phó với chính quyền của nhà độc tài Kim Jong-un, được chủ nhân Nhà Trắng đăng tải trong một dòng trạng thái trên trang Twitter cá nhân hôm thứ Bảy 07/10/2017.

Theo đó, « chỉ có duy nhất một thứ sẽ thích hợp » với Bắc Triều Tiên, song tổng thống Trump không cho biết đó là biện pháp gì. Theo ông, các vị tổng thống Mỹ tiền nhiệm tìm giải pháp cho hồ sơ Bắc Triều Tiên suốt 25 năm về trước, tiêu tốn những khoản tiền khổng lồ vào những thỏa thuận với Bình Nhưỡng, song không mang lại hiệu quả. Những thỏa thuận này thậm chí bị vi phạm ngay khi còn « chưa ráo mực ».

Bình Nhưỡng đã phát triển mạng lưới gián điệp «khoa học» như thế nào?

media
Chương trình phát triển tên lửa đạn đạo và hạt nhân được Kim Jong Un thúc đẩy nhanh hơn nữa từ năm 2011.© Reuters

Công nghệ tên lửa và hạt nhân của Bắc Triều Tiên không phải đạt được trong một sớm một chiều. Mà đó là kết quả của cả một quá trình phát triển bền bỉ mạng lưới gián điệp « khoa học » từ hơn nửa thế kỷ nay. Thông tín viên báo Les Echos tại Tokyo, Yann Rousseau có bài giải thích cặn kẽ làm thế nào Bắc Triều Tiên phát triển « Mạng lưới gián điệp hùng hậu » của mình.

Câu chuyện của Yann Rousseau được bắt đầu từ một góc khu phố Kodaira, ngoại ô Tokyo, Nhật Bản. Ở đây, người ta có thể bắt gặp nhiều sinh viên Triều Tiên thuộc trường « Đại học Triều Tiên » (Korea University), nằm trong một tòa nhà cũ kỹ 4 tầng. Không một ai nói tiếng Nhật. Đây là trường đại học duy nhất tại Nhật Bản do một hiệp hội có liên hệ với Bình Nhưỡng kiểm soát và tài trợ.

Nhóm cư dân Triều Tiên này được hình thành từ năm 1956, di cư sang Nhật vào đầu thế kỷ XX, sau khi bị Nhật Bản sáp nhập Triều Tiên vào lãnh thổ mình. Khu đại học chỉ có chừng 500 sinh viên. Nhưng từ nhiều tháng qua, trường học này đã bị các nhà đấu tranh chỉ trích, vì nghi ngờ trường này bí mật tham gia vào việc phát triển chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của chế độ Kim Jong Un.

Nhất là vào lúc lãnh đạo Bắc Triều Tiên vừa gây chấn động thế giới khi cho tiến hành thử nghiệm thành công một quả bom nhiệt hạch thu nhỏ, có thể gắn lên đầu tên lửa đạn đạo liên lục địa ICBM. Do đó, theo khẳng định của ông Ken Kato, giám đốc Human Right Asia, « Những học sinh ở đây được giáo dục theo đúng tinh thần Juche (quan điểm độc lập và tinh thần tự lực), một hệ tư tưởng của chế độ Bình Nhưỡng. Và những sinh viên này phải mang về những gì tổ quốc cần. Do đó, họ được tiếp cận với những chương trình học đường mà về mặt lý thuyết bị cấm đoán bởi các nghị quyết của Liên Hiệp Quốc ».

Trong một bản kiến nghị gởi lên Liên Hiệp Quốc, ông Kato đã yêu cầu mở một cuộc điều tra về trường đại học này và đề nghị ngưng giảng dạy các môn học về vật lý hạt nhân, hóa học hay kỹ sư điện tử. Vẫn theo ông Kato, hiện có rất nhiều nhà khoa học « người Triều Tiên của Nhật Bản », từng theo học tại Korea University, đã thâm nhập vào nhiều viện công nghệ có uy tín của Nhật Bản cũng như là ở nước ngoài.

Những người theo ông Kato là có khả năng thu thập các thông tin nhạy cảm cho quốc gia xuất xứ của họ. Một trong số những nhà khoa học này đã từng học nhiều năm ở trường đại học ở Orleans (miền trung nước Pháp). Ông Kato cho rằng : « Đây là một dạng gián điệp rất khó mà ngăn chặn được ».

Thuyết ý chí của Kim Jong Un

Từ nhiều thập niên qua, Bình Nhưỡng đã triển khai mạng lưới các nhà khoa học và sinh viên khắp nơi trên thế giới, nhất là tại Trung Quốc, hòng duy trì các nỗ lực quân sự trong việc củng cố sức mạnh răn đe. Ông Hitoshi Tanaka, một nhà cựu ngoại giao Nhật Bản, từng đại diện chính quyền Tokyo tham gia các cuộc đàm phán bí mật với chế độ Bình Nhưỡng trong những năm 2000, nhắc lại : « Chính phủ Bắc Triều Tiên luôn có mục tiêu rất rõ ràng về việc phát triển năng lực hạt nhân và tên lửa đạn đạo liên lục địa ».

Nếu như những vụ thử gần đây đã có thể gây sốc, đó không phải là kết quả của một sự nhảy vọt về mặt công nghệ bất thình lình, mà là thành quả của một công việc có hệ thống được khởi động ngay từ những năm 1950 và được Kim Jong Un thúc đẩy nhanh hơn nữa từ năm 2011. Nhà lãnh đạo trẻ tin rằng chỉ có khả năng tiến hành một cú tấn công hạt nhân vào Mỹ thì mới có thể làm cho Washington từ bỏ ý định lật đổ chế độ. Ông Mark Hibbs, một nhà phân tích thuộc trung tâm Carnegie Endowment For International Peace, tóm lược như sau : « Họ có một sự cố gắng rất cần mẫn nhưng cũng rất quyết tâm ».

Theo giải thích của ông Mark Hibbs, mọi việc bắt đầu cách đây hơn 60 năm, nhờ vào sự hỗ trợ của Matxcơva. « Vào thời kỳ chiến tranh lạnh, Liên Xô và Hoa Kỳ đã chia sẻ một phần hiểu biết của mình và trang thiết bị trong lĩnh vực hạt nhân cho những nước lần lượt nằm dưới tầm ảnh hưởng của họ ». Ngay từ năm 1956, Bắc Triều Tiên, vốn dĩ đã kiệt quệ do cuộc chiến tranh liên Triều 1950 – 1953, đã là thành viên của Joint Institute for Nuclear Research, có trụ sở ở Dubna, gần Matxcơva .

Nhiều kỹ sư Bắc Triều Tiên đã đến học tập ở nhiều trường đại học lớn của Liên Xô thời bấy giờ. Và vào năm 1965, nước này đã nhận bản thiết kế một lò phản ứng thử nghiệm nhỏ đầu tiên, được đặt gần Yongbyon, địa điểm sau này trở thành một trung tâm thử nghiệm hạt nhân lớn của chế độ.

Bình Nhưỡng đã từng nghĩ đến bom nguyên tử

Trước việc Nga từ chối nhượng một phần bí mật, Bắc Triều Tiên xích gần với Trung Quốc, vốn vừa thử thành công quả bom A đầu tiên vào năm 1964, nhưng cũng hoài công. Bắc Kinh không muốn chia sẻ nguồn sức mạnh răn đe của mình. Trong suốt những năm 1970, Nga và Trung Quốc, hai quốc gánh đỡ cho sự phát triển kinh tế của Bắc Triều Tiên, đã nhiều lần từ chối những đòi hỏi khác của Bình Nhưỡng. Bởi vì, cả hai cường quốc cộng sản này ngờ vực tham vọng quân sự của Kim Nhật Thành.

Bị hụt hẫng, chế độ Bắc Triều Tiên quyết định gia tăng hơn nữa các nỗ lực để thu nhặt công nghệ và trang thiết bị mỗi nơi một chút trên khắp thế giới. Các nhà khoa học « gián điệp » được gởi đi khắp nơi, từ các hội thảo quốc tế lớn, các viện nghiên cứu cho đến cả các cuộc họp cấp cao của Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Quốc Tế AIEA, mà Bắc Triều Tiên đã từng là thành viên từ 1974-1994, hòng nhặt nhạnh « một cách ngây thơ » những thông tin quý giá.

Ông Mark Hibbs nhớ lại : « Tại Vienna, trong suốt những năm 1990, nhiều nhân viên tình báo Bắc Triều Tiên đã tìm cách tiếp cận các nhà khoa học Bỉ, đang nghiên cứu quy trình tái xử lý chất plutonium cho mục đích thương mại ». Đến những năm 2000, các thanh tra quốc tế lại tìm thấy ở Yongbyon một nhà máy xử lý plutonium được phát triển theo mô hình thiết kế của Bỉ.

Vẫn theo nhận định của ông Mark Hibbs, « Trong cái cảnh tranh tối tranh sáng đó, thời kỳ mà việc kiểm soát chưa có nghiêm ngặt lắm và sự nghi kỵ ít hơn bây giờ thì người Bắc Triều Tiên đã có những bước tiến đáng kể ». Để có thể tự cung cấp các nguyên liệu để chế tạo bom và tên lửa, nước này cùng lúc đã tăng cường việc thu mua thông qua các doanh nghiệp ma tại Trung Quốc hay ở những nước châu Á khác để lách các lệnh trừng phạt.

Cũng trong những năm 1990, Bắc Triều Tiên đã nhận được sự giúp đỡ tận tình từ nhiều mạng lưới của nhà vật lý học người Pakistan Abdul Qadeer Khan. Người này còn bị cáo buộc bán công nghệ quan trọng cho Iran và Lybia. Mark Hibbs khẳng định : « Sự liên kết này quyết định cho việc xây dựng các nhà máy làm giàu chất uranium của Bắc Triều Tiên. Các kỹ sư của nước này đã có được lò ly tâm mà họ rất cần ».

Một bước tiến cho phép Bắc Triều Tiên thực hiện vụ thử hạt nhân đầu tiên vào năm 2006 và tiếp tục nhắm đến những loại bom phức tạp hơn và mạnh hơn. Theo nhà nghiên cứu Mark Fitzpatrick, Viện Nghiên Cứu Chiến Lược Quốc Tế, một phần của chương trình trao đổi này đã được chính phủ Pakistan chỉ đạo, để đổi lấy những công nghệ của Bình Nhưỡng.

Bắc Triều Tiên có lẽ đã nhượng cho Islamabad những loại tên lửa mà nước này đã cải tiến từ chiếc tên lửa Nga Scud-B được Ai Cập chuyển cho Bình Nhưỡng trong những năm 1970. Dồn hết sức lực, các kỹ sư Bắc Triều Tiên trong những năm 1980 đã chế tạo ra một phiên bản Scud-C, rồi Nodong, một dạng tên lửa Scud có kích cỡ lớn hơn, cũng như là một loạt chiếc Taepodong có tầm bắn trên 2 000km. Sau những nỗ lực nghiên cứu về động cơ, nước này giờ đã làm chủ được một loại tên lửa mạnh ICBM, tên lửa liên lục địa Hwasong 14, có khả năng đánh tới những thành phố lớn của Hoa Kỳ.

Để có thể chế tạo bom, Bắc Triều Tiên luôn dựa vào mạng lưới mua bán chợ đen trên quốc tế để tự cung ứng linh kiện, thông qua các cơ sở được cài đặt ở châu Á. Phân tích các mảnh vỡ của một tên lửa Bắc Triều Tiên được tìm thấy ngoài khơi năm 2012 đã cho thấy nguồn gốc của các linh kiện : Trung Quốc, Thụy Sĩ, Anh nhưng cũng có cả Mỹ.

Mark Hibbs lưu ý là : « Đó còn là một cuộc đua thường trực giữa các lệnh trừng phạt, công tác kiểm tra và khả năng thích ứng của Bình Nhưỡng ». Nhà nghiên cứu điểm ra những nguồn tài chính khổng lồ luôn được cấp cho chương trình tên lửa này, được cho là ưu tiên, bất chấp bất ổn về kinh tế của đất nước. Do đó, theo nhà cựu ngoại giao Nhật Bản, Hitoshi Tanaka, « Nếu người ta muốn ngăn chận Bắc Triều Tiên đạt được mục tiêu, chỉ còn có một hay hai năm để thực hiện. Sau đó, mọi thứ sẽ trở nên phức tạp hơn ».

Catalunya « độc lập treo » : Thủ tướng Tây Ban Nha chuẩn bị phản công

mediaThủ tướng Tây Ban Nha, Mariano Rajoy có bài phát biểu ngắn trên đài truyền hình ở Madrid ngày 11/10/2017.REUTERS/Sergio Perez

Chủ tịch vùng tự trị Catalunya chủ trương ly khai, trong bài diễn văn trước Nghị viện vùng ngày 10/10/2017, tuyên bố « đơn phương tuyên bố độc lập » nhưng yêu cầu nghị viện địa phương « tạm hoãn thi hành ». Do bị áp lực tứ phía, Carles Puigdemont phải mở cánh cửa thương lượng sau khi tuyên bố « độc lập ». Thái độ ngập ngừng này làm Madrid kiên định hơn. Chính quyền trung ương Tây Ban Nha hôm nay (11/10) họp khẩn, quyết định cách đáp trả « tuyên bố lừa đảo » của lãnh đạo phe ly khai.

Từ Madrid, thông tín viên RFI, François Musseau tường thuật:

Cho dù những người ủng hộ ông Puigdemont chủ trương ly khai kêu gọi đối thoại, và nói đến việc hạ nhiệt căng thẳng, nhưng thủ tướng Mariano Rajoy không thay đổi lập trường. Với ông, đây vẫn là một tuyên bố độc lập ngầm và theo quan điểm của ông cần phải tỏ ra thật cứng rắn.

Trong phiên họp hội đồng bộ trưởng, ông có thể sẽ giải thích quan điểm của mình nhưng đương nhiên là sau khi đã trao đổi với hai chính đảng lớn, đảng Xã Hội và đảng cánh trung tự do của Ciudadanos. Những chính đảng này, vốn là đối thủ của ông, nhưng trong hoàn cảnh khủng hoảng chính trị hiện nay, sẽ phải ủng hộ Rajoy, thành lập một mặt trận thống nhất.

Giờ người ta muốn biết xem là sự thống nhất này nhằm chống lại những người đòi ly khai có sẽ đưa ra quyết định áp dụng điều khoản 155 của Hiến Pháp hay không. Điều luật này cho phép áp đặt quyền hạn tuyệt đối của chính phủ Tây Ban Nha lên vùng Catalunya.

Đây có lẽ là điều ông Rajoy muốn sử dụng, nhưng về mặt cơ bản ông không muốn hành động một mình. Tại sao ? Bởi vì đây không phải là một quyết định tầm thường. Điều khoản 155 này chưa bao giờ được sử dụng trong suốt 40 năm chế độ dân chủ.

Đây là một biện pháp rất cứng rắn, thậm chí một biện pháp độc đoán, và do vậy có khả năng cung cấp cho phe đòi Catalunya ly khai những lập luận mới, củng cố quan điểm xem Tây Ban Nha là « một nhà nước áp bức, tìm cách ngăn chận người dân tự quyết tương lai của mình. »

Tầu khu trục Mỹ lại tuần tra ở Hoàng Sa.

media
Tầu khu trục USS Chafee.Wikimedia

Ngày 10/10/2017, một tầu khu trục của Hải Quân Mỹ đã tiền gần quần đảo Hoàng Sa, hiện bị Trung Quốc chiếm đóng, tại vùng Biển Đông. Sự kiện trên diễn ra trong bối cảnh chính quyền của tổng thống Donald Trump đang tìm kiếm hợp tác với Trung Quốc để đối phó với chương trình phát triển hạt nhân và vũ khí đạn đạo của Bắc Triều Tiên.

Hãng tin Reuters, trích nguồn tin ẩn danh từ ba sĩ quan Hải Quân Mỹ, cho biết tầu khu trục có tên lửa dẫn đường USS Chafee, thay thế USS John McCain bị hỏng, đã tiến hành các hoạt động tuần tra bình thường, thách thức « những yêu sách hàng hải quá đáng » của Trung Quốc gần quần đảo Hoàng Sa, trong đó có nhiều đảo nhỏ và bãi cạn đang tranh chấp chủ quyền với các nước láng giềng.

Tuy nhiên, theo Reuters, hoạt động tuần tra lần này không mang tính « khiêu khích » như các chiến dịch trước đó, kể từ khi tổng thống Trump nhậm chức vào tháng 01/2017. Tầu USS Chafee chỉ tiến gần các đảo ở Hoàng Sa. Trong khi đó, vào tháng 08/2017, tầu khu trục USS John McCain đã tiến vào bên trong vùng 12 hải lý của Đá Vành Khăn (Mischief Reef), bị Trung Quốc chiếm giữ ở Trường Sa.

Đây là hành động bảo vệ tự do hàng hải lần thứ tư của chính quyền Trump để phản đối những nỗ lực của Bắc Kinh trong việc hạn chế quyền tự do hàng hải trong vùng Biển Đông chiến lược.

Bộ Quốc Phòng Mỹ không bình luận trực tiếp về hoạt động trên, nhưng cho biết Hoa Kỳ đã tiến hành các hoạt động bảo vệ tự do hàng hải và tiếp tục làm như vậy trong tương lai.

Hạm trưởng, hạm phó USS John McCain bị cách chức

Chỉ huy tầu khu trục USS John McCain, trung tá Alfredo J. Sanchez, và chỉ huy phó Jessie L. Sanchez đã bị bãi nhiệm ngày 11/10/2017 liên quan đến vụ va chạm ngày 21/08/2017 với một tầu chở dầu gần Singapore khiến 10 người chết và 5 người bị thương. Theo thông báo của Hạm Đội 7 Hải Quân Mỹ, « vụ va chạm trên có thể ngừa trước được. Chỉ huy tầu đã phán đoán kém và chỉ huy phó đã thể hiện kém khả năng lãnh đạo trong chương trình huấn luyện của tầu ».

Anh sẽ không tiến hành các chiến dịch bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đông

Trả lời hãng tin Úc Fairfax Media ngày 10/10/2017, bên lề hội nghị của đảng Bảo Thủ ở Manchester, bộ trưởng Quốc Phòng Anh Michael Fallon khẳng định các chiến đấu cơ Typhoon của Anh đã bay trên vùng Biển Đông vào năm 2016 và sẽ tiếp tục hoạt động này. Tuy nhiên, Anh Quốc không có ý định tiến hành các hoạt động đặc biệt ở Biển Đông, như Hoa Kỳ đang làm.

Vẫn liên quan đến vùng Biển Đông, tầu sân bay Adelaide và chiến hạm HMAS Darwin của Hải Quân Úc đã đến Philippines ngày 10/10/2017 để tham gia loạt huấn luyện quân sự chung tại vùng biển Indo-Thái Bình Dương mang tên « Indo-Pacific Endeavour 2017 » kéo dài 5 ngày.

Trang Philstar, trích phát biểu của thuyền trưởng Jonathan Earley, cho biết chuyến thăm lần này thể hiện cam kết của Úc trong việc ủng hộ an ninh và ổn định trong vùng. Đợt huấn luyện diễn ra tại vịnh Subic, tập trung chủ yếu vào các hoạt động nhân đạo và cứu hộ trong trường hợp thảm họa.

Syria : Quân đội Nga cáo buộc Mỹ « giả vờ » tấn công Daech.

media
Cảnh tan hoang ở Deir Ezzor, Syria, ngày 11/09/2017.SANA/Handout via REUTERS

Ngày 10/10/2017, quân đội Nga yểm trợ lực lượng chính phủ Damas tại Syria cáo buộc Mỹ « giả vờ » chiến đấu chống tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo để « gây khó khăn » cho đà tiến của quân đội Syria.

Theo tướng Igor Konachenkov, phát ngôn viên của bộ Quốc Phòng Nga, liên quân quốc tế do Mỹ chỉ huy đã giảm các chiến dịch ở Irak, cho phép chiến binh Daech tháo chạy về phía đông Syria nơi quân đội của Bachar Al Assad đang tiến vào vùng Deir Ezzor, thành trì cuối cùng còn nằm trong tay Daech.

Bản thông cáo của bộ Quốc Phòng Nga nhấn mạnh : « Liệu quyết định thay đổi ưu tiên đó có phải là ý đồ gây khó khăn cho các chiến dịch của quân đội Syria được Nga hậu thuẫn, hay đó là cách khôn khéo để giải phóng Irak khỏi lực lượng khủng bố bằng cách đẩy họ vào trục oanh kích của không quân Nga ? »

Tướng Robert Manning, phát ngôn viên bộ Quốc Phòng Mỹ, đã bác bỏ các cáo buộc trên đồng thời khẳng định « quyết tâm tiêu diệt chiến binh Daech, chặn đường trú ẩn trong vùng của lực lượng này, triển khai các cuộc tấn công tại chỗ hay tại bất kỳ nơi nào trên thế giới ».

Tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo vẫn đang kiểm soát một nửa tỉnh Deir Ezzor, và phải đối mặt với hai luồng tấn công khác nhau : phía đông nam là quân đội chính phủ Syria và bắc là lực lượng người Ả Rập-Kurdistan được Hoa Kỳ yểm trợ.

Tầu bưu điện ngầm ở Luân Đôn: Một "kỳ tích" của ngành đường sắt Anh Quốc.

Tầu bưu điện ngầm ở Luân Đôn: Một
Tầu bưu điện ngầm ở Luân Đôn (Ảnh chụp màn hình France 24).DR

Big Ben tạm lắng tiếng chuông trong vòng 4 năm để trùng tu. Như để bù đắp Luân Đôn mở cửa đường tầu bưu điện ngầm cho khách tham quan. Sau ba năm khôi phục, kể từ đầu tháng 9 năm 2017, du khách có thể ngồi xe đưa thư tham quan đường tầu bưu điện ngầm đầu tiên trên thế giới.

Theo tính toán của những kỹ sư giỏi nhất thời bấy giờ, sử dụng đường hầm để chở thư sẽ bảo đảm cho toàn bộ hệ thống hoạt động thông suốt và tiết kiệm thời gian so với phải chuyên chở bằng hệ thống giao thông bình thường. Đó là chưa kể các con tàu đều được tự động hóa để không cần phải có người lái mà vẫn di chuyển như con thoi giữa các trạm trung chuyển.

Tầu bưu điện ngầm, hầm trú ẩn lý tưởng thời chiến sự

Và thế là người ta bắt tay xây dựng tuyến đường sắt đặc biệt này vào năm 1914. Một năm sau, dự án tưởng chừng phải bỏ dở. Công trình buộc phải tạm ngưng do tình trạng khan hiếm vật liệu và nhân công khi Đệ Nhất Thế Chiến nổ ra. Dù vậy, dự án xây đường tầu bưu điện ngầm này cũng được hoàn tất và được đưa vào sử dụng năm 1927. Trên thực tế, đường tầu ngầm này đã giúp giảm đi rất nhiều thời gian giao chuyển thư giữa các trạm phân thư từ nhiều giờ xuống còn 30 phút.

Trong vòng 76 năm, con tầu bưu điện này chạy 22 giờ mỗi ngày, đi khắp dưới lòng thủ đô Luân Đôn. Thậm chí trong suốt chiến dịch Blitz, chiến dịch dội bom tăng cường của không quân Đức trong Đệ Nhị Thế Chiến cũng không làm gián đoạn hoạt động của đường tầu.

Nhiều đoạn đường hầm tầu đôi khi còn là nơi cất giấu lý tưởng các tác phẩm nghệ thuật trong suốt chiến dịch không kích đó, đặc biệt là phiến đá Rosette của British Museum. Đây là một mẩu tấm bia thời Ai Cập cổ đại cho phép các nhà khảo cổ giải mã các sắc lệnh được ban hành ở Memphis năm 196 TCN, nhân danh nhà vua Ptolemy V.

Điều đặc biệt là trong vòng gần một thế kỷ tồn tại, ít có người dân Luân Đôn nào nói riêng và cả nước Anh nói chung biết đến sự hiện diện của đường tầu điện đó.

Nay được mở cho công chúng, người xem được ngồi trên chiếc toa tầu rộng chừng 70 cm, vận tốc khoảng 6,4 km/giờ, chuyên dùng để chở thư và bưu phẩm, đi khám phá một thế giới khác tuy không lộng lẫy nguy nga như cung điện Wesminster, cầu tháp TowerBridge, tháp đồng hồ Big Ben, hay giáo đường Saint Margaret…nhưng cũng không kém phần hấp dẫn.

« Kỳ tích kỹ thuật » của các kỹ sư Anh

Đó là những đoạn đường hầm rỉ sét, những khu nghĩa địa đường sắt hay những trạm xử lý thư từ, ngày nay đã bị hư hỏng nặng. Người tham quan được nghe chính những người từng làm việc ở đây hướng dẫn, giới thiệu về tuyến đường hầm đặc biệt này.

« Toàn bộ hệ thống bắt đầu từ trung tâm phân thư ở phía Tây là khu Paddington rồi chạy dài sang phía đông đến khu White Chaple, với chiều dài trên 10km, gồm tổng cộng là 8 trạm chuyển giao thư tín và bưu phẩm, mà mỗi ga là một kết cấu chuyển nhận khác nhau, như có nơi trực tiếp đưa hàng từ xe goòng sang xe tải chạy ngoài đường. Hệ thống đường sắt kích thước nhỏ như chúng ta thường thấy trong các hầm mỏ, nhưng thực sự là những bước tiến rất xa trong ngành đường sắt, đều được ứng dụng vào tuyến đường này, một di tích đầy tự hào của ngành bưu điện Anh quốc.»

Ông Adrian Steel, giám đốc Bảo tàng Bưu điện, tự hào cho rằng đường tầu ngầm bưu điện này là một « kỳ tích kỹ thuật » của ngành thiết kế đường sắt. Hệ thống đường sắt này giờ là một phần của bảo tàng bưu điện nước Anh, bên cạnh rất nhiều bảo tàng nổi tiếng khác. Thông tín viên Lê Hải, một cư dân ở Luân Đôn, giải thích về tầm quan trọng và vai trò của tuyến đường sắt này.

« Chưa nói gì đến du khách nước ngoài, chỉ riêng du khách người Anh thôi có lẽ đã đủ khiến người ta phải đăng ký chờ đợi từ rất lâu mới có thể mua vé vào xem trong ngày khai trương tuyến đường du lịch này. Nước Anh nổi tiếng với các câu lạc bộ qui tụ người yêu thích ngành đường sắt, mà hình ảnh người ta túm tụm cầm ống nhòm và máy chụp hình đứng ở các ga để ngắm các loại xe lửa là chuyện rất bình thường ở Luân Đôn. Bây giờ một tuyến đường sắt nổi tiếng như vậy, trước nay chỉ vận hành nội bộ, nay lại mở cửa cho khách tham quan, thì rõ ràng là một sự kiện không thể vắng mặt.

Nhìn từ góc độ khác, thì cuộc cách mạng đường sắt đã làm thay đổi hoàn toàn thế giới của chúng ta đang sống, và những gì được bảo tàng giữ lại đều là vật thể quan trọng để giúp không chỉ con cháu chúng ta mà ngay chính bản thân chúng ta hiểu thêm về quá khứ. Người ta có thể mường tượng cách đây 100 năm, khi nói đến một con phố thì ở rất nhiều nơi trên thế giới còn là điều gì đó rất là xa lạ, vậy mà hồi năm 1911 ngành bưu điện nước Anh đã phải họp bàn giải pháp để làm sao cho thư từ không bị chậm trễ do nạn tắc đường ở Luân Đôn.

Thêm nữa, vào thời đó ở Việt Nam muốn ra kinh đô để giải quyết việc gì người ta phải đi rất là lâu. Vậy mà ở nước Anh, lượng thư tín cần phải phân phối đã nhiều đến mức phải xây riêng cho ngành bưu điện một tuyến đường ngầm. Tương tự vậy, năng lượng điện hiện vẫn còn là điều xa lạ với nhiều vùng đất thì từ năm 1926 hệ thống đường sắt ngầm của bưu điện nước Anh đã dùng động cơ điện và không lâu sau đó là lái tự động bằng máy. Sau Luân Đôn thì một số thành phố khác cũng xây dựng hệ thống tương tự như Munich ở Đức, Zurich ở Thụy Sĩ, và Chicago bên Hoa Kỳ. »

Tầu bưu điện ngầm : Điểm khảo cổ học đô thị

Theo ước tính, hệ thống đường ngầm bưu điện ở Anh đã xử lý trung bình mỗi ngày 4 triệu thư tín. Nhưng đến một lúc nào đó, chi phí vận hành tính ra lại quá cao so với chở bằng xe tải. Người ta tính toán và thấy rằng chi phí đó cao gấp 3-5 lần bình thường và do vậy đã ra quyết định đóng cửa tuyến đường này vào năm 2003. Những người làm việc trên tuyến đường này ghi nhận một sự thay đổi rất rõ ràng trong thói quen của người dân Anh. Công nghệ và Internet phát triển, thư từ có thể trao đổi qua mail. Bưu điện giờ chỉ dùng để chuyển bưu kiện và hàng hóa là chính.

Phương thức liên lạc thay đổi khiến cho các phương tiện như hệ thống đường sắt dưới lòng đất trở thành lạc hậu, và bị gạt bỏ. Cuộc sống và phương tiện đã tiến về phía trước, vậy còn những người lao động đã từng gắn bó cuộc đời với đường tàu ngầm bưu điện này thì sao? Một số người đã cố gắng lưu giữ lại một phần của lịch sử và giúp các lứa sinh viên nghiên cứu.

Giờ đây, sau gần 15 năm đóng cửa, bưu điện Anh đã quyết định đưa tuyến đường này vào hoạt động trở lại, chuyển công năng thành phục vụ nhu cầu khám phá cho khách du lịch. Và theo thông tín viên Lê Hải, sự kiện này cũng nằm trong xu hướng chung tại Anh, biến những địa điểm công ích cũ xưa thành những điểm du lịch, bảo tồn di sản văn hóa-lịch sử.   Chính vì điều đó mà trước ngày khai trương chính thức, đã có trên 15.000 người đã đặt mua vé sẵn từ trước để vào tham quan tầu điện ngầm ngay ngày mở cửa.

« Như vậy là nghiên cứu khảo sát của nhiều khóa sinh viên trường Đại học Cambridge đã kết thúc bằng một dự án thành công là phục hồi tuyến đường sắt chở thư và mở cửa bảo tàng bưu điện. Đây mới thực sự là điều có thể khiến thính giả ở Việt Nam suy nghĩ. Trong lúc nhiều nơi coi các quần thể kiến trúc cũ là cái cần phải phá đi để tạo ra bộ mặt mới gọi là phát triển, thì trên thế giới đang có một xu hướng rất rõ ràng được gọi là khảo cổ đô thị, hay khảo cổ công nghiệp, tức là không đào bới đâu xa vào quá khứ, mà lên kế hoạch giữ lại một phần của quá khứ ngay trong chính những gì chúng ta đang có, được xây dựng từ thời hiện đại tức là trong Thế kỷ 20.

Rất nhiều công trình giá trị đã bị phá nát mà không hề được nghiên cứu khảo sát để ghi lại bất kỳ điều gì từ quá khứ, như khu nhà xưởng Bason ở Sài Gòn, hay nhà máy dệt Nam Định từng là biểu tượng in trên tiền . Ở nước Anh này, tất cả những di tích kiểu như vậy, giống như là khu xưởng dệt hay sản xuất dây thừng giống như nhà xưởng của Engel mà Các Mác từng mô tả trong bộ Tư bản luận của ông, hay các khu cảng và hệ thống kênh đào vận tải, tất cả đều được các tổ chức và nhóm hội của người Anh cố gắng giữ lại một phần bên cạnh những công trình mới, hoặc thay đổi công năng thành phục vụ du lịch để giữ lại toàn phần. Nhìn từ góc độ đó, thì tuyến đường sắt ngầm chở thư tín ở Luân Đôn chính là một trong số những điểm đến quan trọng nhất cho giới lãnh đạo và tri thức trẻ Việt Nam trong chuyến du lịch Anh. »

100 năm lịch sử không chỉ của nước Anh mà cả thế giới được lưu lại trong một quần thể vô cùng độc đáo này chắc chắn sẽ là điểm đến cho những ai quan tâm đến lịch sử công nghiệp và khảo cổ học đô thị.

Last Updated on Thursday, 12 October 2017 07:20
 

Sổ Vàng

An-Lộc Foundation